VI SA/Wa 1196/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z [...] listopada 2018 r., nr. [...], 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

P. S. (dalej też "Skarżący") złożył za pośrednictwem organu administracji skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2019r. nr [...], który utrzymał swoje postanowienie z [...] listopada 2018r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015r., nr [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 149 § 2 i 3, art. 141 § 1 i 2, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2096 z późn.zm., - dalej: "kpa"). Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym: W wyniku postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015r., nr [...] na Skarżącego została nałożona kara pieniężna 500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Pismem z 16 lipca 2016r., Skarżący złożył wniosek o ponowne wszczęcie postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015r., nr [...] informując, że z uwagi na nieobecność pod adresem, gdzie kierowane były przesyłki nie wiedział o toczącym się postępowaniu, a przewóz wykonywany w [...] lutego 2015r. był przez inną osobę (wskazaną w piśmie), której użyczył pojazdu. Główny Inspektor Transportu Drogowego potraktował ww. pismo jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i postanowieniem z [...] grudnia 2016r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący złożył na ww. postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 18 września 2017r. sygn.. akt VI SA/Wa 421/17 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że treść pisma z 16 listopada 2016r. budzi wątpliwości co do kwalifikacji złożonego żądania, a tymczasem organ nie poczynił ustaleń co do treści żądania. Jednocześnie Sąd ocenił, że intencją strony było złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Pismem z [...] lipca 2018r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania z 16 listopada 2016r. Skarżący pismem z 1 sierpnia 2018r.wskazał, że żądanie z 16 listopada 2016r. stanowiło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015r., nr [...]. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z [...] listopada 2018r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015r., nr [...] Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołał się na treść wyroku WSA oraz przesłankę wznowienia postepowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zarzucił, że organ w sposób nieuprawniony ustalił datę upływu ustawowego terminu na złożenie wniosku. Główny Inspektor Transportu Drogowego, rozpoznając wniosek, odwołał się do art. 148 § 1 kpa i 1-miesięczny termin na złożenie podania o wznowienie postępowania, czyli od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postepowania. Ocenił, że w niniejszej sprawie Skarżący powołał się na nowe fakty i dowody nieznane organowi i wskazał, że w dniu stwierdzenia naruszenia [...] listopada 2015r. pojazd, którym popełnione zostało naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej został użyczony osobie trzeciej. Jednocześnie powołał się na ocenę WSA zawartą w wyroku z 18 września 2017r., w sprawie VI SA/Wa 421/17 w zakresie intencji Skarżącego zawartej w piśmie z 16 listopada 2016r., w zakresie wniosku o wznowienie postępowania, uznanego nieprawidłowo za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ ocenił, ze przesyłka zawierająca wniosek o wznowienie postępowania została nadana 19 stycznia 2017r. w Urzędzie pocztowym w S.. Strona wskazała 16 listopada 2016r. za datę dowiedzenia się o okoliczności uzasadniającej wznowienie postepowania, zatem upłynęło ponad 2 miesiące od dnia dowiedzenia się o okolicznościach mogących stanowić podstawę wznowienia postępowania. Oznacza to, zdaniem organu, że Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego 1 miesięcznego terminu. Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę podlega uwzględnieniu. Zaskarżone postanowienie z [...] marca 2019r. oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2018r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015r., nr [...] – z powodu stwierdzenia uchybienia terminu, naruszają przepisy postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, w zw. z art. 148 § 1 kpa oraz art. 153 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Innymi słowy, art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Związanie organu i sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on jej formułować w sposób sprzeczny z wyrażonym wcześniej poglądem sądu administracyjnego, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Inaczej mówiąc, Sąd rozpatrując ponownie sprawę obowiązany jest - tak jak i organ administracji - zastosować się do oceny prawnej zawartej w orzeczeniu sądu, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się powszechnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, 2011 r., str. 477). Wydanym w tej sprawie wyrokiem z 18 września 2017r., w sprawie VI SA/Wa 421/17, WSA w Warszawie dokonał wiążącej oceny intencji i działań Skarżącego przedstawionych w piśmie z 16 listopada 2016r., stanowiącym wniosek o wznowienie postępowania, który nieprawidłowo został przez organ uznany za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po pierwsze zatem, GITD, w zaskarżonym postanowieniu i w postanowieniu go poprzedzającym związany był oceną zawartą w wyroku z 18 września 2017r., w sprawie VI SA/Wa 421/17 w zakresie intencji Skarżącego zawartej w piśmie z 16 listopada 2016r., który jest wnioskiem o wznowienie postępowania. Po drugie, wniosek z 16 listopada 2016r. zawierał już informację Skarżącego, kiedy dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (tego samego dnia). Tym samym organ administracji, poprzez ustalenie i ocenę, że przesyłka zawierająca wniosek o wznowienie postępowania została nadana 19 stycznia 2017r., gdy strona wskazała jako datę dowiedzenia się o okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania 16 listopada 2016r. - dopuścił się, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, błędu w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego, czym naruszył art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 148 § 1 kpa oraz art. 153 p.p.s.a. Wbrew dokonanym ustaleniom i ocenie organu, treść wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania z 16 listopada 2016r. zawiera precyzyjną informację, że Skarżący dowiedział się tego samego dnia, z informacji telefonicznej pracowników organu, czego dotyczy sprawa, której przesyłek awizowanych nie miał możliwości odbierania z powodu nieobecności pod adresem, pod jakim były kierowane. W konsekwencji tego samego dnia - 16 listopada 2016r. - zwrócił się z wnioskiem o "ponowne wszczęcie postępowania" zakończonego decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015r., nr [...] informując o tym, że [...] lutego 2015r. jego pojazd został użyczony osobie trzeciej, tj. S. K., który nim kierował (podał jego adres). Innymi słowy, przyjęcie w wiążącym organ wyroku WSA, że treść wniosku Skarżącego z 16 listopada 2016r. stanowi żądanie wznowienia postępowania, wynikało z samej treści tego pisma i zawartej tam argumentacji. Skarżący podał bowiem wystarczające okoliczności, o jakich dowiedział się w tym samym dniu od pracownika organu, a dotyczące postępowania, w którym był stroną, ale nie brał w nim udziału, a jednocześnie, w dniu naruszenia prawa twierdził, że nie on wykonywał przewóz, ponieważ użyczył pojazdu wskazanej osobie. Organ ustalił, że "Strona wskazała jako datę dowiedzenia się o okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania dzień 16 listopada 2016 r.," ale związany oceną z wyroku WSA w Warszawie z 18 września 2017r. w sprawie VI SA/Wa 421/17 nie mógł ustalić, że "przesyłka zawierająca wniosek o wznowienie postępowania została nadana w dniu 19 stycznia 2017 r.". Organ związany oceną prawną Sądu obowiązany był do potraktowania wniosku z 16 listopada 2016 r. jako wniosku o wznowienie postępowania, a nie wzywać stronę do precyzowania tego wniosku. Nie można pominąć, że Skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i nie musiał ponownie składać wniosku o wznowienie, do czego wezwał go organ, skoro złożył go 16 listopada 2016r. W tej sytuacji, wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania został złożony tego samego dnia , w którym dowiedział się on o przyczynie wznowienia, zatem termin z art. 148 kpa został – wbrew ocenie organu - zachowany. Z drugiej strony, organ w postanowieniu z [...] listopada 2018r. błędnie przyjął za nieudowodnione okoliczności dotyczące "daty dowiedzenia się przesłance stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania". Uznał bowiem, że z treści wniosku strony z dnia 16 listopada 2016 r. wynika, że " użyczyła pojazdu o nr rej. [...] w dniu [...] lutego 2015 r. Wobec powyższego trudno uznać, iż o użyczeniu pojazdu strona dowiedziała się dopiero w dniu 16 listopada 2016 r., skora sama go użyczyła w dniu [...] lutego 2015 r." Do tej oceny (nieudowodnionych okoliczności dotyczących daty dowiedzenia się o przesłance stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania) - nie odniósł się organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w zaskarżonym obecnie postanowieniu z [...] marca 2019r., czym naruszył także art. 15 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy o wznowienie postępowania. Z argumentacji uzasadnienia wynika bowiem jedna przyczyna odmowy oparta o art. 148 kpa. Jednocześnie. mimo obszernych cytatów z wiążącego go wyroku WSA w Warszawie z 18 września 2017r. w sprawie VI SA/Wa 421/17 – w istocie nie wyciągnął z nich należytych wniosków – chociażby co do wiążącej oceny daty wniosku o wznowienie 16 listopada 2016r. Obszernie cytowane inne wyroki nie dotyczyły bowiem niniejszej sprawy i nie wiązały organu w sposób określony w art. 153 p.p.s.a. Bezcelowe były komentarze dotyczące sformułowania przez stronę wniosku 16 listopada 2016r., skoro były one przedmiotem oceny Sądu i organ działał w warunkach związania tą oceną tak, jak i Sąd obecnie rozstrzygający sprawę. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ jest związany zasadami postępowania administracyjnego wskazującymi na obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a nie odniesieniu się wyłącznie do zarzutów strony, tym bardziej, że Skarżący nie był reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Kontrolując zaskarżone akty, Sąd stwierdził w obu postanowieniach uchybienia procesowe mające istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylając zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie o odmowie wznowienia postępowania uznał jednak, że uchybienia związane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. przy wydaniu pierwszego z tych postanowień są najdalej idące, stąd potrzeba uchylenia obu postanowień. Ponadto zawarta w pierwszym ocena podstaw wznowienia poprzez wskazanie, że "trudno uznać, iż o użyczeniu pojazdu strona dowiedziała się dopiero w dniu 16 listopada 2016 r., skora sama go użyczyła w dniu [...] lutego 2015 r." – nie spełnia wymogów, o jakich mowa w art. 80 kpa. Organ pomija wyjaśnienie podanych okoliczności związanych z faktycznym nieodbieraniem korespondencji i brakiem wiedzy do 16 listopada 2016r. o toczącym się postępowaniu, zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa, czyli okoliczności, o których informuje strona w tym wniosku. Co więcej, nie dokonuje ich oceny zgodnie z zasadami ustalonymi w art. 107 § 3 kpa. Nie wiadomo dlaczego organ nie daje wiary Skarżącemu, który wskazuje imię i nazwisko oraz adres osoby, której użyczył pojazd w dniu naruszenia prawa, o którym się dowiaduje 16 listopada 2016r. i uznaje podane okoliczności jako nieudowodnione. Należy zauważyć, że ocena ta jest jakby z ostrożności, bowiem zasadniczą przesłanką dla organu w obu postanowieniach jest niedochowanie 1 miesięcznego terminu, z czym Sąd się nie zgodził. Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględni zatem ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 18 września 2017r. w sprawie VI SA/Wa 421/17. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania, na które złożył się zwrot wpisu od skargi w kwocie 200 złotych, Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.