V SAB/Wa 75/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Tomczak po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawie weryfikacji wniosku o umorzenie odsetek z tytułu nieopłaconych składek postanawia: odrzucić skargę

U. D. (dalej jako skarżąca, strona) wniosła w dniu 6 czerwca 2023 r. (data stempla pocztowego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie m.in. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawie weryfikacji wniosku o umorzenie odsetek z tytułu nieopłaconych składek. W jej treści zaznaczyła, że w marcu 2023 r. zwróciła się do ZUS o wszczęcie postępowania w celu ustalenia i stwierdzenia błędów w zakresie prowadzonych przez nią spraw. Skarżąca wskazała na pisma z 12 marca 2021 r., 27 czerwca 2021 r. i z 26 sierpnia 2021 r., w których zgłaszała swoje stanowisko w prowadzonej sprawie. W piśmie z 12 lipca 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej wyjaśniając, że skarga nie została poprzedzona ponagleniem. Ewentualnie pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania sądowego, gdyż w jego ocenie wydanie decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek wiąże się z bezprzedmiotowością prowadzenia niniejszej sprawy. Skarżąca w piśmie z 27 sierpnia 2023 r. wyjaśniła, że przewlekłe działania ZUS nie dotyczą obecnego postępowania, tylko szeregu niewyjaśnionych spraw od roku 2004. Opieszałość organu, zdaniem skarżącej uniemożliwiła jej spłatę w systemie ratalnym. Wskazała na skromne warunki mieszkaniowe oraz zły stan zdrowia skarżącej i jej męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W myśl art. 52 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zastosowanie znajduje zatem art. 37 § 1 k.p.a., w myśl którego stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (art. 37 § 2 k.p.a.). Z kolei w myśl art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z treści cytowanych przepisów wynika konieczność poprzedzenia ponagleniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na przewlekłość organu administracji publicznej, czego skarżąca w niniejszej sprawie nie uczyniła. Brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego złożenie przez skarżącą takiego ponaglenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła do organu pisma z 13 marca 2023 r., z 30 marca 2023 r., z 12 marca 2021 r., 27 czerwca 2021 r. i z 26 sierpnia 2021 r., w których wskazała na błędy w postępowaniu prowadzonym od 2004 r. przez ZUS i własne problemy zdrowotne i mieszkaniowe. W ocenie Sądu pisma te nie spełniały warunków ponaglenia określonego w art. 37 k.p.a. Przyjmuje się, że ponaglenie powinno zawierać: oznaczenie strony, która je wnosi, adres tej strony, żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, ewentualnie także żądanie stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z naruszeniem prawa. Ponadto ponaglenie zawiera uzasadnienie, czyli przytoczenie okoliczności, twierdzeń i ocen uzasadniających żądania ponaglenia. W uzasadnieniu można przedstawiać argumenty uzasadniające zarzut, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Sopot 2020, art. 37). Dla przykładu wskazać można, że pismo z 12 marca 2021 r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności Sąd uznał, że skarżąca nie wniosła ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. Co więcej, pełnomocnik organu w piśmie z 12 lipca 2023 r. wskazał wprost, że skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia w niniejszej sprawie. Tym samym należy podkreślić, że wniesienie skargi na bezczynność organu przed złożeniem do właściwego organu wymaganego środka zaskarżenia, które przysługiwało stronie skarżącej, skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji jej odrzuceniem. W nawiązaniu do zawartego w piśmie procesowym z 12 lipca 2023 r. wniosku pełnomocnika organu o umorzenie postępowania sądowego, z uwagi na wydanie przez ZUS decyzji z 26 kwietnia 2023 r. (przedmiot skargi w sprawie V SA/Wa 1360/23) wyjaśnić należy, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który z bezprzedmiotowością postępowania wiąże skutek w postaci umorzenia postępowania sądowego. Należy mieć bowiem na uwadze, że umorzyć można jedynie takie postępowanie, które zostało skutecznie wszczęte. Taki stan rzeczy wymaga m.in. stwierdzenia, że skarga nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu. Ponieważ badanie dopuszczalności skargi w niniejszym postępowaniu zakończyło się stwierdzeniem jej niedopuszczalności z powodu braku złożenia ponaglenia do ZUS, sama skarga okazała się niedopuszczalna, Sąd nie mógł rozpoznać merytorycznego wniosku o umorzenie tego postępowania. Umorzyć można tylko takie postępowanie sądowoadministracyjne, które zostało najpierw skutecznie wszczęte, tzn. skarga jest dopuszczalna i nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.