V SAB/Wa 35/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi L. P. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przeliczenia emerytury postanawia odrzucić skargę.

L. P. (zwana dalej: "Skarżącą) wystąpiła ze skargą na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: "Zakładem") w sprawie przeliczenia emerytury. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej odrzucenie ponosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Na wstępie zauważyć należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), zakres przedmiotowy skargi na bezczynność oznaczony jest w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a tej ustawy. Skarga ta może być wniesiona w wyniku nie wydania przez organ w określonym przepisami terminie: decyzji administracyjnych; postanowień w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę, co do istoty; postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz innych niż określone powyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi przy tym wątpliwości, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.; zwanej dalej: "u.s.u.s."), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Stosownie natomiast do treści art. 83 ust. 2 u.s.u.s., od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie do regulacji z art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznawania zgodnie z art. 2 K.p.c. powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, czy Sądu Najwyższego. Należy także wyjaśnić, że w myśl art. 83a ust. 2 u.s.u.s., decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu (sądu powszechnego), mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie zmienia to jednak zasady, że decyzje wydawane na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s., są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych, a nie z zakresu administracji publicznej. Nie można z tego przepisu wyprowadzać wniosku, że skoro przepis nie wskazuje wyraźnie, że od decyzji wydanej na podstawie tego przepisu przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu powszechnego, to tym samym zainteresowanemu przysługuje skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego. W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. o sygn. akt I UZP 3/10, mającej moc zasady prawnej przyjęto, że od decyzji Zakładu (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (LEX nr 738185). W konsekwencji przyjąć należało, że przeliczenie emerytury jest sprawą ubezpieczeniową, w której wyłączono sądowoadministracyjny tryb zaskarżenia, eliminując również możliwość skutecznego wniesienia skargi na bezczynność na podstawie przepisów p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obowiązany był odrzucić skargę, o czym orzekł – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. – w sentencji postanowienia.