V SAB/Wa 19/16

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [...] na bezczynność Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w przedmiocie załatwienia wniosku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

I. G. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 formularza oświadczyła, iż otrzymuje emeryturę w wysokości 1.253,74 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni przedstawiła również swoje miesięczne wydatki, do których zaliczyła: czynsz najmu – 295,17 zł, dzierżawę – 100 zł, wydatki na mieszkanie – 62 zł, opłaty za media – 60,97 zł, koszty leczenia – 298 zł, rehabilitację – 90 zł oraz ubezpieczenie – 50 zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia [...] r. wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi wnioskodawczyni nadesłała pismo z dnia [...] r., w którym wskazała, iż nie jest w stanie przedłożyć informacji dotyczących jej rodziny, bowiem nie są one jej znane. Jednocześnie wskazała, iż opłaciła wpis sądowy w wysokości 100 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawczynię na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), została wezwana do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało czy skarżąca zawarła umowy najmu i dzierżawy – skoro wskazuje, iż ponosi miesięczne wydatki z tytułu "czynsz najmu" oraz "dzierżawy" – co jest przedmiotem najmu i dzierżawy oraz gdzie i na podstawie jakiego tytułu mieszka; jaki jest stan rodzinny wnioskodawczyni, czy zawarła związek małżeński, czy pozostaje w związku małżeńskim, czy posiada dzieci, rodzeństwo, jaki jest stan majątkowego posiadania członków jej rodziny; jakie są miesięczne wydatki wnioskodawczyni związane z wyżywieniem i ubraniem; czy wnioskodawczyni posiada majątek ruchomy o znacznej wartości (np. samochód), a także czy posiada rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób. Oceniając zatem wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF, jak również odpowiedź na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia, przyjąć należało, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykonała należycie zarządzenia z dnia [...] r., którym została wezwana do udzielenia odpowiedzi na konkretne pytania, jak również do złożenia dokumentów źródłowych. W piśmie z dnia [...]r. wnioskodawczyni nie odniosła się do zadanych jej pytań na temat oświadczonych wydatków (najem, dzierżawa), jak również miejsca zamieszkania, stanu majątkowego posiadania, czy rachunków bankowych. Skarżąca skupiła się wyłącznie na żądaniu informacji dotyczących jej stanu rodzinnego, przy czym wskazała tylko na niewiedzę w zakresie swojego rodzeństwa, nie składając przy tym oświadczeń w zakresie stanu cywilnego, czy też ewentualnego potomstwa. Mając zatem na uwadze, iż wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi na zadane pytania i nie złożyła żądanych dokumentów źródłowych, uznać należało, iż nie wykazała tego, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w odniesieniu do jej osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Należy również podkreślić, iż referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od wyłożonych powodów odmowy uwzględnienie wniosku o prawo pomocy, dodatkowo wskazać trzeba, iż wnioskodawczyni uiściła należny wpis od skargi, wobec czego uznać należało, iż była w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Mając zatem na uwadze, iż na obecnym etapie nie ciążą już na niej inne opłaty sądowe, odmowa zwolnienia od kosztów sądowych nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy i nie pozbawi skarżącej prawa do sądu. Z wyłuszczonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.