V SAB/Wa 107/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Konrad Łukaszewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2026 r. sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia praw pacjenta przez podmiot leczniczy postanawia: odrzucić skargę.

K. J. (zwana dalej: "Skarżącą") pismem z dnia 27 maja 2026 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta (zwany dalej: "Rzecznikiem") w przedmiocie bezczynności w rozpoznaniu skargi Skarżącej z dnia 29 lipca 2024 r. dotyczącej możliwości naruszenia jej praw jako pacjenta przez Centrum Medyczne [...] (zwane dalej: "podmiotem leczniczym"). Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Pismem z dnia 29 lipca 2024 r. wysłanym za pośrednictwem wiadomości e-mail Skarżąca złożyła tzw. zawiadomienie o możliwości dopuszczenia się łamania zasad etyki zawodowej oraz naruszenia praw pacjenta. W uzasadnieniu pisma Skarżąca przedstawiła opis przebiegu badania rezonansu magnetycznego, które odbyło się w ww. podmiocie leczniczym. W odpowiedzi na powyższe, Rzecznik zarejestrował sprawę pod znakiem: RzPP-DPW-WPII.431.3432.2024 oraz w dniu 6 sierpnia 2024 r. wysłał wiadomość e-mail do Skarżącej. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie może podjąć sprawy oraz wyjaśnił dlaczego. Co więcej, Organ pouczył o możliwych działaniach, które Skarżąca może podjąć w swojej sprawie. Następnie, w dniu 27 października 2024 r. do Rzecznika wpłynęła kolejna wiadomość e-mail od Skarżącej. W treści ww. pisma Skarżąca wniosła o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, odnosząc się do wiadomości z dnia 29 lipca 2024 r. Rzecznik pismem z dnia 20 listopada 2024 r. wezwał Skarżącą do uzupełnienia informacji oraz do przekazania kopii dokumentacji medycznej. Kolejno, Organ pismem z dnia 18 grudnia 2024 r. zwrócił się do podmiotu leczniczego o zajęcie stanowiska i przesłanie wyjaśnień. Pismem z dnia 22 stycznia 2025 r. podmiot leczniczy przedstawił Organowi swoje stanowisko w sprawie. W związku z powyższym, Rzecznik poinformował Skarżącą pismem z dnia 5 lutego 2025 r. o tym, że po dokonanych ustaleniach nie zostało uprawdopodobnione naruszenie praw Skarżącej jako pacjentki. Wobec tego brak jest podstaw do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia praw pacjenta. Następnie, Skarżąca pismem z dnia 20 sierpnia 2025 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na skutek ww. pisma Organ ponownie zwrócił się do podmiotu leczniczego o przekazanie dodatkowych wyjaśnień (pismem z dnia 2 marca 2026 r.). Z uwagi na brak odpowiedzi, Organ ponowił dwa razy niniejsze wezwanie do podmiotu leczniczego (pismami z dnia 17 kwietnia 2026 r. i z dnia 8 czerwca 2026 r.). Organ prowadząc tę sprawę informował Skarżącą o prowadzonej korespondencji. Pismem z dnia 27 maja 2026 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w sprawie rozpoznania skargi z dnia 29 lipca 2024 r. Wniosła o: 1) stwierdzenie bezczynności Organu, 2) zobowiązanie Rzecznika do rozpoznania sprawy i wydaniu aktu lub podjęcia czynności w terminie określonych przez Sąd, 3) stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądzenie od Rzecznika na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie z ostrożności procesowej o oddalenie skargi. Rzecznik podkreślił, że w niniejszej sprawie nie było prowadzone postępowanie wyjaśniające (administracyjne), o czym Skarżąca była informowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku wskazanym w pkt 4a. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyłączone są jednak akty lub czynności podejmowane w ramach postępowań uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, Ordynacji podatkowej, w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowaniach, do których stosuje się przepisy tych ustaw. Podkreślić należy, że nie każdy przejaw braku działalności organów administracji podlega jurysdykcji sądu administracyjnego. Bezczynność organu dotyczy sytuacji, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Skarga na bezczynność ma w tej sytuacji na celu zobligowanie organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Taka skarga jest w rzeczywistości pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10; ). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie niepodjęcia postępowania wyjaśniającego w związku ze złożonym przez Skarżącą wnioskiem z dnia 29 lipca 2024 r. Organ udzielił odpowiedzi Skarżącej w dniu 8 sierpnia 2024 r. informując o zakresie działalności Rzecznika Praw Pacjenta oraz o tym, że Organ nie prowadzi działalności leczniczy czy też nadzoru nad pracownikami podmiotu leczniczego. Wyjaśnił Skarżącej jakie działania może podjąć w niniejszej sprawie. Kolejno, w piśmie z dnia 5 lutego 2025 r. Skarżąca została poinformowana o braku uprawdopodobnienia naruszeń praw pacjenta przez podmiot leczniczy. Uprawdopodobnienie naruszenia praw pacjenta jest natomiast przesłanką obligatoryjną, warunkującą wszczęcie postępowania. Mając na uwadze powyższe ustalenia wskazać przede wszystkim należy, że Skarżąca została pouczona o zakresie działania Rzecznika oraz o przyczynach, dlaczego organ administracji nie może zająć się jej sprawą. W sprawie nie zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające i podkreślić należy, że organ administracji nie jest zobowiązany do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w każdym sygnalizowanym przypadku. Zwrócić uwagę należy, że stosownie do art. 51 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581 z późn. zm.; zwana dalej: "u.p.p."). Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych, 3) przekazać sprawę według właściwości, 4) nie podjąć sprawy - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy. Zgodnie z powołanym przepisem u.p.p. Rzecznik ma uprawnienie do "nie podjęcia sprawy". Zostało ono literalnie wskazane w przepisach ustawy i nie wymaga uzasadnienia ze strony Rzecznika. Organ ten obowiązany jest jedynie poinformować wnioskodawcę i pacjenta o swoim stanowisku. Zaznaczyć należy, że w przepisach ustawy brak jest przewidzianego środka odwoławczego od takiego stanowiska Rzecznika. W informacji z dnia 8 sierpnia 2024 r. (stanowiącej pierwotną odpowiedź Rzecznika na wniosek Skarżącej z dnia 29 lipca 2024 r.) oraz w informacji z dnia 5 lutego 2025 r. (kolejna odpowiedź Rzecznika), Organ wskazał podstawę prawną swojego działania, zakres kompetencji i wyjaśnił, dlaczego nie podejmie sprawy Skarżącej. Rzecznik poinformował Skarżącą, że w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono naruszenia praw pacjenta, a w związku z tym brak jest podstaw do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Organ zastrzegł, że w przypadku przekazania przez Skarżącą dowodów uprawdopodobniających naruszenie praw pacjenta w tej sprawie to Rzecznik ponownie przeanalizuje sprawę. W świetle przywołanych regulacji u.p.p. (art. 50 u.p.p. oraz art. 51 u.p.p.) nie budzi wątpliwości, że wniosek skierowany przez Skarżącą do Rzecznika nie doprowadził do wszczęcia postępowania przed tym Organem, które zakończyło się jednym z aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., które mogą podlegać zaskarżeniu, a przez to kontroli sądu administracyjnego. Rzecznik udzielił Skarżącej odpowiedzi, która nie została przez nią zaakceptowana. Nie stanowi to jednak podstawy do uznania, że czynności podjęte przez Rzecznika mogą stanowić przedmiot skargi do Sądu. Organ nie był również zobowiązany do wydania w sprawie decyzji, ponieważ Rzecznik nie prowadził postępowania administracyjnego. Reasumując, przedmiot skargi nie spełnia kryteriów bezczynności podlegającej zaskarżeniu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Stwierdzić zatem należy brak kognicji Sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. skargę należało odrzucić, o czym Sąd orzekł, w sentencji postanowienia.