V SA/Wa 969/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi W. J. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] maja 2020 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń w W. z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. Kontrolowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku W. J. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z [...] listopada 2012 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń za lata 2008 – 2009. W celu wyegzekwowania zaległości, organ egzekucyjny skierował do Banku [...] S.A., zawiadomienia o zajęciach rachunku bankowego z [...] listopada 2012 r. o nr [...]. Zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności (Bankowi) [...] listopada 2012 r., a Zobowiązanemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych - [...] listopada 2012 r. Następnie, w toku dalej prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na podstawie zawiadomień o nr [...] z [...] sierpnia 2019 r., dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] w W.. Zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności (Bankowi) [...] sierpnia 2019 r., a Zobowiązanemu [...] sierpnia 2019 r. W dniu [...] sierpnia 2019 r. W. J. złożył pismo, w którym podniósł zarzut przedawnienia roszczeń ZUS. Skarżący wniósł o rozważenie odstąpienia od dochodzenia roszczeń. Przedmiotowe pismo zostało przez organ egzekucyjny zakwalifikowane jako zgłoszenie zarzutu w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej także: "u.p.e.a."[pic] Postanowieniem nr [...] z [...] września 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. Skarżący wniósł zażalenie na to rozstrzygnięcie. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w celu rozpoznania w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wniosku Skarżącego. Postanowieniem nr [...] z [...] grudnia 2019 r., [...] Oddziału ZUS w W., po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego n podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie występują określone prawem okoliczności, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., skutkujące powinnością umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem, Skarżący [...] grudnia 2019 r. wniósł na nie zażalenie. Zaskarżonym obecnie do Sądu postanowieniem, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie z [...] grudnia 2019 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym było mowa w art. 24 ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Następnie w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych otrzymał brzmienie: "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d". Natomiast od dnia 1 stycznia 2012 r., art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązuje w brzmieniu nadanym przez art. 11 pkt 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378). Niniejsza ustawa skróciła termin przedawnienia należności z tytułu składek oraz tych nienależnie opłaconych o połowę - do pięciu lat z dotychczasowych dziesięciu. Tym samym przedawnienie zaległości składkowych, którego bieg rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. lub później, wynosi pięć lat. Nie oznacza to jednak, że automatycznie wszystkie należności składkowe po 31 grudnia 2011 r. przedawniają się po upływie skróconego okresu. Bowiem od wskazanej ogólnej zasady ustawodawca przewidział wyjątek wprowadzając przepis intertemporalny, tj. art. 27 ust. 1 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którym m.in. do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Zgodnie natomiast z ust. 2: "Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu". Organ podniósł, że zgodnie z obecnie obowiązującą regulacją - ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300) w myśl art. 24 ust. 4 tej ustawy, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zdaniem organu zaległości objęte tytułami wykonawczymi od [...] do nr [...] uległyby przedawnieniu na zasadach ogólnych w dniu [...] stycznia 2017 r. Jednakże organ wskazał, że w myśl art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje: zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania zaległości było doręczenie Skarżącemu przedmiotowych tytułów wykonawczych w dniu [...] listopada 2012 r. Oznacza to, że w myśl art. 24 ust 5b ustawy systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300) doszło wtedy do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które z uwagi na cały czas toczące się postępowanie egzekucyjne trwa do chwili obecnej. Odnosząc się do stanowiska Skarżącego zarzucającego naruszenie art. 24 pkt 5e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiącego, że: "Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata", Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie powoływany przepis nie ma zastosowania. Dzieje się tak, ponieważ dochodzone należności wynikają z deklaracji, a nie z decyzji, zatem żadne zagadnienie wstępne nie mogło być przedmiotem rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Skarżący wniósł o uchylenie aktów obu instancji. Zarzucił ponownie naruszenie art. 24 pkt 5e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i przez to wadliwe uznanie, że nie doszło do przedawnienia egzekwowanej należności a także naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Organy prawidłowo na podstawie zgromadzonych dokumentów przeanalizowały okoliczności niniejszej sprawy pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazanych w art. 59 u.p.e.a. Zasadnie doszły do przekonania, że nie występują one w sprawie. Sąd zgadza się w szczególności ze stanowiskiem organu, że w niniejszej sprawie nie można mówić o przedawnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia). Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym była mowa w art. 24 ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponownie wyjaśnić należy, że w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych otrzymał brzmienie: "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d". Natomiast od dnia 1 stycznia 2012 r., art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązuje w brzmieniu nadanym przez art. 11 pkt 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378). Wskazana ustawa skróciła termin przedawnienia należności z tytułu składek do pięciu lat z dotychczasowych dziesięciu. Z tego względu przedawnienie; zaległości składkowych, których bieg rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. lub później, wynosi pięć lat. Jednakże powyższe nie oznacza, że automatycznie wszystkie należności składkowe po 31 grudnia 2011 r. przedawniają się po upływie skróconego okresu. Bowiem od ogólnej zasady ustawodawca przewidział wyjątek wprowadzając przepis intertemporalny, tj. art. 27 ust. 1 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którym m.in. do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Zgodnie natomiast z ust. 2: "Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu". Zgodnie z obecnie obowiązującą regulacją - ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300) w myśl art. 24 ust. 4 tej ustawy, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z powyższego wynika więc, że w niniejszej sprawie, zaległości objęte tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] uległyby przedawnieniu na zasadach ogólnych w dniu 1 stycznia 2017 r. W tym miejscu jednak należy wyjaśnić, że zgodnie z ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W realiach sprawy pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania zaległości było doręczenie Skarżącemu tytułów wykonawczych w dniu [...] listopada 2012 r. W myśl art. 24 ust 5b ustawy systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300) spowodowało to zawieszenie bieg terminu przedawnienia. Postępowanie egzekucyjne cały czas toczy się, co skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Odnosząc się do stanowiska Skarżącego zarzucającego naruszenie art. 24 pkt 5e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiącego, że: "Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata" Sąd stwierdza, że jest ono wadliwe. Organ prawidłowo wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie powoływany przez Skarżącego przepis nie ma zastosowania. Dzieje się tak, ponieważ dochodzone należności wynikają z deklaracji płatnika, a nie z decyzji, zatem w okolicznościach sprawy żadne zagadnienie wstępne nie było i nie mogło być przedmiotem rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Sąd nie stwierdza też zarzucanego w skardze naruszenia przez organ art. 105 k.p.a. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym jedynie w sposób posiłkowy (na podstawie art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały jednak szczegółowo wskazane w art. 59 u.p.e.a. Nie ma natomiast zastosowania w takim postępowaniu art. 105 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Wynika to z faktu, że ustawa egzekucyjna normuje umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela w art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W realiach rozpoznawanej sprawy okoliczność taka nie wystąpiła. W niniejszej sprawie głównym przedmiotem rozważań było ustalenie kwestii przedawnienia egzekwowanego obowiązku czyli przesłanka o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Mając na względzie przedstawioną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Żaden z argumentów skargi oceny tej nie zmienia. Z tych przyczyn Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.