V SA/Wa 935/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Andrzej Siwek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 14 stycznia 2026 r. znak RzPP-DSK-WPK.485.41.2026.JWi w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia kompensacyjnego postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz M. P. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. znak RzPP-DSK-WPK.485.41.2026.JWi Rzecznik Praw Pacjenta (dalej: "Rzecznik" lub "RPP") odmówił [...] (dalej: "skarżący" lub "strona") wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia kompensacyjnego. Przedmiotowy akt administracyjny został doręczony skarżącemu 2 lutego 2026 r. Skarżący 10 lutego 2026 r. złożył do Rzecznika wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. znak RzPP-DSK-WPK.485.41.2026.JWi, zaś 16 lutego 2026 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie. Postanowieniem z 10 marca 2026 r. znak RzPP-DSK-WPK.485.41.2026.GTh, po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rzecznik utrzymał w mocy swoje postanowienie z 14 stycznia 2026 r. odmawiające wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Postanowienie z 10 marca 2026 r. zostało doręczone skarżącemu 18 marca 2026 r. Skarga z 16 lutego 2026 r. na postanowienie z 14 stycznia 2026 r. została zarejestrowana pod sygn. akt V SA/Wa 935/26. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zgodnie z art. 52 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach albo konsul (§ 3). Stosownie do art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a. jasno wynika, że w sytuacji, gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to ma ona możliwość wyboru środka ochrony prawnej, z którego chce skorzystać. Mianowicie, strona może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego skutkiem będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy przez właściwy organ, bądź może wnieść skargę na taką, nieostateczną w administracyjnym toku instancji, decyzję do sądu administracyjnego. Jednakże, w takiej sytuacji, warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest rezygnacja strony z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem, to do strony postępowania należy podjęcie decyzji, czy chce ona zainicjować kolejny etap postępowania administracyjnego, czy też – z pominięciem tego etapu, czyli etapu, w którym sprawa jest przez organ ponownie rozpatrywana – chce zaskarżyć od razu decyzję organu (decyzję wydaną niejako w pierwszej instancji) do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r. o sygn. akt I OSK 1607/23). Podkreślić trzeba, że pozostawienie w tym przypadku stronie prawa wyboru trybu zaskarżenia decyzji nie oznacza jednak dopuszczalności jednoczesnego skorzystania z obu trybów zaskarżenia, to jest: z trybu administracyjnego i sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15 października 2019 r. o sygn. akt II OSK 3183/19; 15 grudnia 2020 r. o sygn. akt II OSK 3037/20 i 10 listopada 2022 r. o sygn. akt II OSK 2344/22). Artykuł 52 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego z pominięciem wyczerpania toku instancji na drodze administracyjnej, niemniej warunkiem koniecznym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tym przypadku jest rezygnacja strony z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Omawiany przepis jest przy tym sformułowany w sposób jasny, czytelny, niewymagający skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych i – jako wyjątek od zasady – nie może być wykładany rozszerzająco (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r. o sygn. akt I OSK 1607/23). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje powyższe poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący w pierwszej kolejności 10 lutego 2026 r. złożył do RPP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. znak RzPP-DSK-WPK.485.41.2026.JWi, zaś następnie 16 lutego 2026 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Rzecznik ostatecznym postanowieniem z 10 marca 2026 r. utrzymał w mocy postanowienie z 14 stycznia 2026 r. odmawiające wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Postanowienie z 10 marca 2026 r. zostało doręczone skarżącemu 18 marca 2026 r. i jako ostateczne podlega zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego w terminie do 17 kwietnia 2026 r. Zatem strona, składając w pierwszej kolejności wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonała w ten sposób wyboru trybu zaskarżenia wydanego przez Rzecznika postanowienia z 14 stycznia 2026 r. Oznacza to, że wolą skarżącego było w pierwszej kolejności wyczerpanie drogi administracyjnej. Podsumowując, skoro strona wykorzystała możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z 14 stycznia 2026 r., to złożenie skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie z 14 stycznia 2026 r. będące przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest dopuszczalne. Nie jest możliwe, aby ten sam akt był jednocześnie przedmiotem oceny organu w postępowaniu administracyjnym i sądu administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przedmiotem skargi może być dopiero postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., tj. postanowienie RPP z 10 marca 2026 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia z 14 stycznia 2026 r. odmawiającego wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia kompensacyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie 1 sentencji. Stosownie zaś do treści przepisu art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. W myśl § 2 cyt. przepisu postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Mając to ma uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił, jak w punkcie 2 sentencji.