V SA/Wa 911/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 911/17

Z. B. zawarł w skardze z dnia [...] kwietnia 2017 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 29 maja 2017 r. skarżący wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, posiada dom o pow. 90 m2, w tym mieszkanie o pow. 12 m2, a także nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, iż otrzymuje emeryturę w wysokość 1.080 zł miesięcznie. W uzasadnieniu przedstawił w sposób obszerny swoją sytuacje życiową i majątkową, wskazując w szczególności, iż utrzymuje się wyłącznie z emerytury, z której oddaje wcześniej pożyczane pieniądze, posiada "ogromne" zadłużenie, toczą się także przeciwko niemu liczne postępowania egzekucyjne. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2017 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi wnioskodawca wskazał, iż nie prowadzi działalności rolniczej, nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego, nie otrzymuje również wsparcia bezpośredniego dla gospodarstw (dopłat), ani innej pomoc materialnej. Skarżący wyjaśnił, iż zaległości jakie posiada sięgają "w milionach złotych", jednakże "sprawa pożyczek i zwrotów kwot z emerytury osobom prywatnym nie jest udokumentowana". Ponadto oświadczył, iż reprezentujący go w niniejszej sprawie adwokat nie jest przez niego finansowany, bowiem został ustanowiony z urzędu w innej sprawie skarżącego. Zdaniem skarżącego, w formularzu PPF prawidłowo opisał on swój stan rodzinny, miesięczne wydatki na utrzymanie, majątek ruchomy i lokaty bankowe, wobec czego nie udzielił odpowiedzi na zadane pytania w tym zakresie. Do pisma złączył kopię zawiadomienia z dnia 21 maja 2017 r. o zajęciu rachunku bankowego, przedstawił również kopię przekazu pocztowego – potwierdzenia wypłaty emerytury za miesiąc czerwiec 2017 r. Postanowieniem z 7 września 2017 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego wskazał, że pobiera on emeryturę oraz nie prowadzi zasadniczo działalności rolniczej na bardziej zorganizowana skalę z uwagi na wielkość posiadanych użytków rolnych tj. 0.58ha. Nadto Skarżący nie pobiera żadnych dopłat do posiadanej nieruchomości rolnej, gdyż tych odmówiły mu stosowne organy administracyjne. Zdaniem pełnomocnika to, że skarżący posiada nieruchomość nie jest podstawą do odmowy zwolnienie od kosztów postępowania. Powołał się tutaj na doświadczenie życiowe i powszechną wiedzę na temat sytuację na polskiej wsj, z którego wynika, iż przeważająca większość mieszkańców wsi posiada własne domy, co stanowi majątek odziedziczony po rodzicach, a nawet dziadkach. Podkreślił, że na utrzymanie domu oraz inne wydatki związane z pokryciem kosztów żywności, lekarstw i innych opłat Skarżący ma jedynie 1.080,00 złotych. Zdaniem pełnomocnika już na tej podstawie referendarz sądowy winien stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych, choćby z tego powodu że ich zapłata stanowiłaby równowartość 1/3 miesięcznych jego dochodów. Powołał się również na fakt, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego A. C. z [...] do sygn. akt: KM [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a.") - w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r. - rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia zatem wątpliwości, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W interesie strony leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Rozstrzygnięcie bowiem będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Zdaniem Sądu, referendarz sądowy prawidłowo uznał, iż oświadczenia wnioskodawcy – złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu – nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne, co powoduje, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych możliwości majątkowych skarżącego. Zasadnie stwierdził, iż na niektóre pytania skarżący w ogóle nie udzielił odpowiedzi, bądź udzielił odpowiedzi niepełnych, a ponadto nie przedstawił dokumentów źródłowych, o które się do niego zwracano, a które mogłyby pozwolić na weryfikację składanych oświadczeń. Słusznie zauważył, iż skarżący nie udzielił odpowiedzi na pytania dotyczące jego stanu rodzinnego, miesięcznych wydatków na utrzymanie, majątku ruchomego, a także rachunków bankowych. Nie uczynił tego także wraz z wniesionym sprzeciwem, co mogło pozwolić na rozpoznanie przedmiotowego wniosku ze skutkiem pozytywnym dla skarżącego. Ponadto skarżący nie przedłożył istotnych dla oceny wniosku dokumentów źródłowych, w szczególności pełnych wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia o wysokości emerytury, dokumentów potwierdzających zadłużenie wnioskodawcy. Także fakt, iż referendarz sądowy wiedze o posiadanych przez skarżącego nieruchomościach uzyskuje z innego postępowania prowadzonego przed wojewódzkim sądem administracyjnym sygn. akt III SO/Kr 17/16, co nie jest zadaniem referendarza sądowego, a nie od samego skarżącego świadczy o wybiórczym przedstawianiu swojej sytuacji majątkowej. Słusznie zauważył referendarz, że w innych sprawach – sygn. akt IV SO/Wa 1/17; IV SO/Wa 41/16; I SA/Kr 611/17 odmawiano skarżącemu przyznania prawa pomocy właśnie z tego powodu, iż nie wyjaśnił w sposób pełny i rzetelny swojej sytuacji majątkowej pomimo tego, że był wzywany do złożenia oświadczenia w tym zakresie. Z tego względu skarżący mając wiedze z ww. postępowań, winien rzetelnie przedstawić swoją sytuacje życiową i możliwości płatnicze, w szczególności, iż działa w jego imieniu profesjonalny pełnomocnik mający wiedze w jaki sposób należy przedstawić sytuacje materialną i życiową wnioskując o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedstawionych powodów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a.