V SA/Wa 862/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną w komparycji decyzję Ministra Finansów Powiat G. (dalej jako: "Skarżący" lub "Powiat"), zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając powyższy wniosek pełnomocnik wskazał, że budżet Skarżącego wykazuje obecnie deficyt. Z budżetu skarżącego w 2017 r. finansowana była działalność prowadzona w ośmiu placówkach oświatowo - wychowawczych i od 01.09.2017 r. finansuje się Centrum Usług Wspólnych utworzone dla obsługi finansowej jednostek oświatowych. W 2017 r. wydatkowano łącznie na działalność jednostek, dotacje dla szkół, kwotę 22.000.830,28 zł, w tym: wypłacono 61.996,00 stypendiów, poniesiono wydatki na realizację projektu E. kwotę 195.573,56 zł. Otrzymana subwencja oświatowa na 2017 rok stanowiła kwotę 19.337.131,00 zł. Skarżący z dochodów własnych sfinansował brakujące środki (poza projektem E.- 195.573,56 zł) w kwocie 2.466.975,72 zł. W 2017 r. skarżący otrzymał dotacje na zadania z zakresu administracji rządowej, które nie zabezpieczały w pełni wydatkowanych kwot. Dotacje i subwencje stanowiły 63,18 % dochodów budżetu skarżącego. Jak podkreślił Wnioskodawca przy obecnym ustawieniu struktury dochodów budżetu Skarżącego poziom środków z budżetu państwa będzie wyznaczał w dalszym ciągu jakość wykonywanych przez Skarżącego zadań. W 2018 roku w budżecie skarżącego na finansowanie działalności jednostek oświatowych, oświatowo - wychowawczych, na dotacje dla szkół, dla których skarżący nie jest organem prowadzącym, na stypendia, dokształcanie, odprawy emerytalne, nagrody na Dzień Edukacji Narodowej zaplanowano wydatki w kwocie 22.386.480,14 zł. Ostateczna kwota subwencji oświatowej przyznana dla skarżącego na 2018 r. wynosi 19.172.549,00 zł. Skarżący w 2018 roku z środków własnych dodatkowo finansuje wydatki w kwocie 3.213.931,14 zł, w tym dla M. w R. w kwocie 214.009,04 zł. Plan wydatków dla jednostki został określony na poziomie 3.886.852,00 zł, a subwencja oświatowa określona na jednostkę stanowi kwotę 3.672.842,96 zł. Do wniosku załączono, w tym m.in.: uchwałę budżetową wraz z załącznikami. Postanowieniem z [...] maja 2018 r. [...] Minister Finansów odmówił Skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z 5 czerwca 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o rozpoznanie przez Sąd wniosku zawartego w skardze o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż jak wyjaśniono, Ministerstwo Finansów już wezwało Powiat G. do zwrotu kwoty 870.304,00 zł, co z kolei spowoduje zagrożenie wszczęcia egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższej regulacji wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie – w tym przypadku decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich, realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących; ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania; aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Sąd rozpoznając ww. wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: po pierwsze czy wskazany we wniosku akt administracji – decyzja, jest aktem podlegającym wykonaniu – czy nadaje się do wykonania. Po drugie, jeżeli decyzja nadaje się do wykonania, Sąd musi ocenić czy strona skarżąca w sposób przekonujący wykazała przesłanki – okoliczności, przemawiające za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Po trzecie czy owe przesłanki istnieją i czy dają one podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dokonując oceny wniosku Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Powiat G. w sposób pełny i rzetelny uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd podkreśla, iż co do zasady świadczenie pieniężne jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże rozważając skutki zapłaty wskazanej należności, tj. 870.304,00 zł należało mieć na uwadze, że jest to kwota znaczna i trudna do zebrania, zwłaszcza dla jednostki samorządu terytorialnego. Kwota 870.304,00 zł przy deficycie wykazanym w budżecie finansowym na poziomie niemal 7 milionów złotych jest kwotą, która stanowić może o braku realizacji części zadań publicznych (już po zmianie uchwały budżetowej na rok 2018). Sąd miał na względzie, że Skarżący jest specyficzną instytucją działającą na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa oraz uchwałą budżetową, a zatem jej swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest znacznie ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z 27 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 371/11, z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 72/13). A zatem wobec specyfiki Skarżącego oraz oświadczenia, iż poniesienie nieprzewidzianych kosztów spowodowałoby zagrożenie w zakresie prawidłowej realizacji zadań Powiatu Sąd uznał, że obowiązek natychmiastowego uregulowania tej kwoty spowodowałby zakłócenie w finansach jednostki, a w konsekwencji zachwianie płynności finansowej wobec braku możliwości realizacji planowanych w roku 2018 zadań oczekiwanych przez mieszkańców wspólnoty samorządowej. A wobec wezwania do zapłaty skierowanego przez Ministerstwo Finansów, nie ulega wątpliwości, że potencjalna egzekucja należności w sytuacji Powiatu, związanego przecież dyscypliną budżetową, mogłaby pozbawić go środków na wykonywanie ustawowych zadań oraz doprowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tych względów zasadne było wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpoznania skargi przez Sąd, który na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.