V SA/Wa 859/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

J. Ś. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, posiada mieszkanie o pow. 49,9 m2, nieruchomość rolną o pow. 2,64 ha oraz garaż. W rubryce nr 7.2.1 wniosku oświadczył, iż posiada oszczędności pieniężne w wysokości około 10 tys. zł. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.164 zł brutto miesięcznie pomniejszone o kwotę 541 zł potrącaną w toku egzekucji administracyjnej, jego żona z takiego samego tytułu w wysokości 2.309 zł brutto miesięcznie. W uzasadnieniu oświadczył, iż jest osobą chorą, jego miesięczne wydatki na leczenie wynoszą około 300 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie, przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W takich sprawach wpis sądowy jest stały i wynosi 100 zł, stosownie do przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Zasadniczy wpływ na przyjęcie takiego stanowiska wywarła ta okoliczność, iż wnioskodawca posiada oszczędności pieniężne, których wysokość nie pozwala na zaliczenie go do kategorii osób, które z uwagi na swoje ubóstwo zasługują na udzielenie prawa pomocy. Skoro bowiem skarżący – jak sam wskazuje – posiada środki pieniężne w kwocie około 10.000,00 zł, które stanowią oszczędności a nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), uznać należy, że ich przeznaczenie na koszty postępowania (w wysokości 100 zł) nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Nadto należało mieć również na uwadze, iż zarówno wnioskodawca, jak też jego żona uzyskują stałe dochody, a także posiadają nieruchomości. Z tych względów uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co z kolei powoduje, że na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.