V SA/Wa 737/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 rok p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji

W skardze na opisaną w komparycji decyzję [...] dalej: "Skarżący" albo "[...]", wniosło o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek [...] stwierdziło, że w budżecie brak środków na wywiązanie się z obowiązku zwrotu subwencji w tak wysokiej, kilkumilionowej kwocie, która stanowi ok. 6,6 % przekazanej [...] w bieżącym roku subwencji. Podkreśliło, że od kilku lat kwota przekazywanej subwencji nie pokrywa wydatków ponoszonych przez [...] na zadania związane z prowadzeniem szkół i placówek. Konstrukcja części oświatowej budżetu opiera się o założenie z jednej strony przychodów, z drugiej rozchodów. Dochody pozyskiwane są ze środków pochodzących z subwencji i dotacji, ale aby zrównoważyć wydatki, konieczne jest ich uzupełnienie o inne dochody. Rokrocznie skala tego niezbędnego uzupełnienia ulega zwiększeniu. Od kilku lat subwencja oświatowa przekazywana na prowadzenie szkół i placówek nie pokrywa ich podstawowych wydatków. W 2017 roku [...] z dochodów własnych przekazuje kwotę ... zł na wydatki. Ponadto w 2017 roku [...] planuje przeznaczyć na inwestycje na cele oświatowe kwotę ... zł. W tej sytuacji wykonanie decyzji spowoduje konieczność "cięcia" o ponad ... mln i tak już ograniczonych wydatków przeznaczonych na funkcjonowanie jednostek oświatowych w bieżącym roku. Spowoduje to konieczność drastycznego ograniczenia wydatków rzeczowych (w tym pomocy dydaktycznych), a nawet wydatków osobowych (zwolnienia pracowników), w konsekwencji zachwianie stabilności funkcjonowania jednostek oświatowych. Z punktu widzenia zarządzania funkcjonowaniem jednostek oświatowych prowadzonych przez [...] jest to kwota zaburzająca system finasowania tych jednostek. Z punktu widzenia funkcjonowania pojedynczej szkoły kwota taka może stanowić w niektórych wypadkach roczny plan finansowy jednostki. Zwrot subwencji generuje ryzyko powstania znaczących szkód majątkowych związanych z realnym negatywnym wpływem obowiązku zwrotu na sytuację finansową [...], niebezpieczeństwa ograniczenia, czy wręcz zaprzestania realizowania przez [...] niektórych zadań publicznych, w szczególności w zakresie zadań realizowanych w obszarze edukacji. W ocenie Skarżącego wykonanie decyzji doprowadzi do trudnych do odwrócenia negatywnych skutków o charakterze społecznym. Zgodnie z uchwałą Nr [...] Sejmiku [...] [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie budżetu [...] na rok 2017 budżet [...] jest deficytowy, zwrot kwestionowanej części subwencji będzie skutkował pogłębieniem tego deficytu, co jak wskazano powyżej spowoduje zaniechanie realizacji niektórych zadań [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl § 3 powyższego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie potencjalne. Nie jest wymagane, żeby w jakimś zakresie, mniejszym lub większym rzeczywiście wystąpiły. Przepis art. 61 § 3 zd. 1 in fine p.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. J. Borkowski, Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, "Monitor Prawniczy", 2006 r., nr 14, s. 677). W ocenie Sądu wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w przypadku wyegzekwowania przez organ kwoty przypadającej do zwrotu. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego celem zwrotu przez[...] do budżetu państwa należności w kilkumilionowej wysokości niewątpliwie może spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty możliwości realizacji zadań publicznoprawnych nałożonych na Skarżącego, który jest jednostką samorządu terytorialnego. Sąd miał na uwadze, że w przypadku Skarżącego prawdopodobna byłaby utrata możliwości realizacji zadań publicznych w sferze edukacji. Sąd miał także na względzie, że [...] jest specyficzną instytucją działającą na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa oraz uchwałą budżetową, a zatem jego swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest znacznie ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 371/11, z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 72/13). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.