V SA/Wa 664/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi G.M.R. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym; 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz G.M.R. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez G.M.R.(zwaną dalej stroną skarżącą) jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] października 2011 r. o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym; Na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2010 r. nr [...], wystawionego przez Marszałka Województwa P. , obejmującego opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, wszczęta została przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. egzekucja administracyjna w stosunku do G.M.R. . W związku z wniesionymi w dniu 26 maja 2010r. zarzutami Zobowiązanej Gminy w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wierzyciel – Marszałek Województwa P. postanowieniem z dnia [...] października 2010r. uznał zarzuty jako bezzasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r. utrzymało w mocy ww. postanowienie. Postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] organ egzekucyjny Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R., po uzyskaniu ostatecznego w administracyjnym toku instancji stanowiska wierzyciela, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Pismem z 24 maja 2011 r. Gmina Miasto [...] wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., powołując się na nieuwzględnienie zarzutu w przedmiocie niewłaściwości organu egzekucyjnego. W ocenie Gminy, skoro starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) jest właściwy do ustalenia opłaty rocznej za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, to organem egzekucyjnym jest właśnie ten organ, co wynika z art. 19 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Postanowieniem z [...] października 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. odmówił stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podtrzymała argumenty zgłoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia organu egzekucyjnego. Minister Finansów postanowieniem z [...] listopada 2011 r. uchylił w całości postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z [...] października 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania rozstrzygnięcia zgodnie z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego w przedmiocie stanowiska wierzyciela, wydanego w przedmiotowej sprawie. Wyrokiem z dnia 22 maja 2012r. sygn. akt V SA/Wa 279/12 wydanym w związku ze skargą wniesioną na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Finansów, uznając że organ odwoławczy mając ustalony bezspornie stan faktyczny, powinien był rozpatrzyć zażalenie merytorycznie. Z kolei na mocy wyroku z dnia 18 października 2011r. sygn. akt II SA/Rz 323/11 WSA w R. stwierdził nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011r., nr [...], oraz poprzedzającego go postanowienia Marszałka Województwa P. z dnia [...] października 2010 r., nr [...], w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne, wskazując w jego uzasadnieniu, że organem właściwym do ustalenia opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej jest Prezydent Miasta R. , stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych w mieście jest Prezydent Miasta R. (od stycznia 1999r.). W ocenie Sądu, w tej sytuacji skoro Prezydent Miasta R. jest właściwy do ustalenia opłaty, to jest on zarazem zgodnie z art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem właściwym do egzekucji ustalonych przez siebie należności pieniężnych. Wyrok jest prawomocny. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] kwietnia 2011r. W wyniku rozpoznania sprawy postanowieniem z dnia [...] października 2011r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w R. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], w sprawie uznania za nieuzasadnione wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...]. Pismem z dnia 12 października 2011r. strona skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art.156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." poprzez jego niezastosowanie. Podniesiono, iż organ nie uwzględnił stanowiska o niewłaściwości Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. jako organu egzekucyjnego w sprawie egzekucji opłat rocznych za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, co jest oczywiście sprzeczne z obowiązującymi przepisami. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym odstępstwo od zasady trwałości orzeczeń administracyjnych. Przepis art. 156 § 1 w związku z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego ściśle określa przypadki, w których organ stwierdza nieważność ostatecznych postanowień. Organ wskazał, że strona żądając stwierdzenia nieważności postanowienia musi mieć na względzie fakt, iż podstawą wzruszenia ostatecznego rozstrzygnięcia poprzez uruchomienie trybu nadzwyczajnego stwierdzenia nieważności jest "stricte" art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że aby postanowienie mogło zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, trzeba w sposób nie budzący wątpliwości wykazać, iż zaskarżone orzeczenie jest obarczone jedną z wad enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Organ podkreślił, że czym innym jest ustalenie organu egzekucyjnego właściwego do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych, a czym innym ustalenie organu egzekucyjnego właściwego do rozpatrzenia zarzutów, stawianych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art.33 u.p.e.a. Minister Finansów uznał, iż przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., która warunkowałaby konieczność stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] kwietnia 2011 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2014 r. Gmina Miasto [...] wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] października 201r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie przepisu art. 7 Konstytucji RP oraz art.156 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a. Strona skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, jak również bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa oraz zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie. Powyższe zarzuty umotywowano w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w motywach zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie postanowienia. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] października 2011 r. naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zauważyć, iż prawomocnym wyrokiem WSA w R. z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 323/11 stwierdzono nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów do tytułu wykonawczego za bezzasadne oraz poprzedzającego go postanowienia Marszałka Województwa P. z dnia [...] października 2010 r. nr [...]. Zasadnie zatem wywodzi skarżąca, iż obowiązkiem organu nadzoru było stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w R. z dnia [...] kwietnia 2011 r. o uznaniu zarzutów za niezasadne, skoro zostało ono wydane w oparciu o postanowienie obarczone sankcją nieważności. Zgodnie bowiem z uchwałą NSA w składzie 7 sędziów z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12 stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § pkt 8 k.p.a. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie – również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Stosownie zaś do art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, pomijając przy dokonywaniu wykładni art. 156 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie zawarte w uchwale NSA w składzie 7 sędziów z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12 Minister naruszył art. 7, 8, 11 i 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 3 p.p.s.a.