V SA/Wa 655/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o wznowienie postępowań egzekucyjnych p o s t a n a w i a: 1) umorzyć postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącego adwokata.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 10 kwietnia 2017 r. – data stempla pocztowego) skarżący R. S. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia. Podał, że on i jego małżonka, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, są ludźmi starszymi i schorowanymi. Oboje utrzymują się wyłącznie z emerytur: skarżący w wysokości 1.732,04 zł netto, a jego – w kwocie 1.283,23 zł netto. Małżonkowie nie posiadają żadnego majątku oprócz samochodu osobowego marki C., rok produkcji 2001, bez wartości handlowej, który służy im do zaopatrzenia i uzyskiwania świadczeń medycznych. Mieszkają w lokalu służbowym o powierzchni ok. 100 m kw. Skarżący wskazał, iż z łącznej kwoty świadczeń emerytalnych w wysokości 3.015,27 zł oboje z małżonką ponoszą wydatki w kwocie 2.380 zł, na które składają się: koszty leczenia – 540 zł, koszty zakupu odzieży – 150 zł, koszty zakupu kosmetyków i środków czystości – 190 zł, opłata ze utrzymanie mieszkania – 800 zł, opłata za telefon, Internet i pocztę – 300 zł, inne niezbędne wydatki (prasa, kultura) – 100 zł, koszty utrzymania auta – 200 zł, pozostałe wydatki – 100 zł. Przy piśmie z dnia 8 maja 2017 r. skarżący nadesłał: - decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. Inspektorat w O. z (...) marca 2017 r. o waloryzacji emerytury skarżącego, z której wynika, że wysokość tego świadczenia od 1 marca 2017 r. wynosi 1.739,66 zł, - decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z (...) marca 2017 r. o waloryzacji emerytury małżonki skarżącego, z której wynika, że wysokość tego świadczenia od 1 marca 2017 r. wynosi 1.292,25 zł, - deklaracje rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A) za rok podatkowy 2016 obojga małżonków, z których wynika że w roku ubiegłym z tytułu świadczeń emerytalnych skarżący osiągnął dochód w wysokości 31.775,80 zł, a dochód jego żony wyniósł 15.271,58 zł, - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 942,34 zł, - wyciąg z rachunku bankowego małżonki skarżącego za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 679,16 zł. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w myśl art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...)w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o wznowienie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. Inspektorat w O. obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za osoby współpracujące oraz za zatrudnionych pracowników. W tym miejscu należy wskazać na przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. stanowiący, iż strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 2/15, sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego należą do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Skarżący jest zatem z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W konsekwencji rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne i stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. podlega umorzeniu, o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Wobec ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, merytorycznemu rozpoznaniu podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Nadesłane przy piśmie z 8 maja 2017 r. dokumenty potwierdzają informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym analiza wyciągów z rachunków bankowych małżonków potwierdza skalę ponoszonych przez nich miesięcznych wydatków. Mając na uwadze z jednej strony dochód małżonków w wysokości 3.031,91 zł miesięcznie, a z drugiej strony - ich miesięczne wydatki na poziomie 2.380 zł, należy stwierdzić, iż skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. Z tej przyczyny żądanie skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie drugim postanowienia.