V SA/Wa 5368/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na pismo Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 14 czerwca 2021 r. w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. wypłacić na rzecz [...] kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, wpisanego do rejestru opłat sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pod poz. 34264 w dniu 2 listopada 2021 r.

[...] (dalej: "skarżąca", "strona" lub "spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo ("decyzję") Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. (dalej jako: "PFR" lub "Fundusz") z 14 czerwca 2021 r. w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej (w wysokości 30%, zamiast żądanego przez stronę zwolnienia w wysokości 50%) udzielonej i otrzymanej przez przedsiębiorcę na podstawie umowy o subwencji finansowej w ramach programu rządowego "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firma". W odpowiedzi na skargę PFR wniósł o jej odrzucenie oraz zwrot kosztów postępowania. Zdaniem PFR sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, gdyż stosunek prawny łączący Fundusz z beneficjentami programu ma charakter cywilnoprawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Sąd przychyla się do jednolicie prezentowanego dotychczas stanowiska sądów administracyjnych obu instancji zgodnie z którym, podejmowanie "decyzji" przez PFR w przedmiocie wypłaty, rozliczenia czy też zwrotu subwencji następuje w reżimie cywilnoprawnym, związanym z umownym uregulowaniem stosunków pomiędzy przedsiębiorcą ubiegającym się o subwencję, a Funduszem, nie zaś w oparciu o przepisy prawa administracyjnego (por. np. postanowienia NSA: z 5 października 2021 r. I GSK 1154/21; z 19 listopada 2021 r. I GSK 1417/21; z 26 stycznia 2021 r. I GSK 1818/21 oraz postanowienia WSA w Warszawie: z 16 kwietnia 2021 r. V SA/Wa 2727/20; z 8 kwietnia 2021 r. V SA/Wa 619/21; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: [...]). Istota tego zapatrywania, podzielanego również na gruncie niniejszej sprawy, zasadza się na ustaleniu, że źródłem praw i obowiązków jest dla beneficjenta cywilnoprawna umowa o dofinansowanie. Taki też stan faktyczny i prawny występuje co do istoty w sprawie niniejszej, gdzie zarówno wypłata, jak i rozliczenie subwencji, w tym sporna informacja ("decyzja") PFR o zwolnieniu skarżącej z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 30%, zamiast żądanego przez stronę zwolnienia w wysokości 50%, wynika zasadniczo z zawartej z przedsiębiorcą umowy subwencji finansowej z 11 maja 2020 r. To bowiem umowa pozwala Funduszowi (zgodnie z § 2 ust. 7) na weryfikację przedsiębiorcy pod kątem przesłanek wsparcia. W umowie również, jak też w regulaminie (stanowiącym – co istotne – integralną część umowy na podstawie § 11 ust. 5), przewidziano procedury związane z kwestionowaniem rozstrzygnięć Funduszu w zakresie wypłaty, czy też rozliczenia subwencji. Wypada wreszcie odnotować, że w § 1 ust. 2 tegoż regulaminu zdefiniowano na potrzeby udzielanego wsparcia pojęcie "decyzji", która nie stanowi decyzji w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż oznacza ona decyzję PFR o udzieleniu (w części lub całości) bądź odmowie udzielenia Subwencji Finansowej, w odpowiedzi na Wniosek lub Odwołanie, przy podejmowaniu której PFR działa na podstawie i w zakresie określonym w Dokumentach Programowych. Bez znaczenia dla oceny kognicji sądu administracyjnego w analizowanej sprawie pozostaje fakt, że Fundusz udziela wsparcia w związku z programem rządowym określonym w załączniku do uchwały Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. nr 50/2020, wydanej na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 21a ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz.U. z 2021 r., poz. 1010). Nie zmienia to bowiem faktu, że stosunek między Funduszem a przedsiębiorcą ma charakter zobowiązaniowy, a wobec tego brakuje w tym zakresie podstawowego komponentu stosunku administracyjno-prawnego, tj. władczego charakteru działania Funduszu. Innymi słowy, fakt że źródłem udzielanego przedsiębiorcom wsparcia jest program rządowy, nie zmienia tego, że realizowany jest on przez spółkę prawa handlowego, w formach charakterystycznych dla cywilno-prawnej metody regulacji stosunku prawnego stron. Wspomniana ustawa o systemie instytucji rozwoju nie tylko takiej formuły nie wyklucza, ale wręcz przyjmuję ją jako zasadę w odniesieniu do działania Funduszu (por. zwłaszcza art. 13 ww. ustawy). Skoro więc rozstrzygnięcie Funduszu ma swoje źródło w umowie oraz stanowiącym jej integralną część regulaminie ubiegania się o udział w programie, to nie można uznać, że w sprawie mamy do czynienia z działalnością administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego w rozumieniu art. 184 Konstytucji w zw. z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137). Nie bez powodu więc w przepisach ww. ustawy o systemie instytucji rozwoju, w uchwale określającej program rządowy "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm" oraz w samym regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym, nie określono zasad sądowej kontroli rozstrzygnięć podejmowanych w ramach ubiegania się o subwencję finansową. Kwestia ta została trafnie podniesiona również w odpowiedzi na skargę. Okoliczności powyższe przesądzają o wyłączeniu niniejszej sprawy poza zakres właściwości sądów administracyjnych, zatem skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Przepis ten nakłada na Sąd obowiązek odrzucenia skargi jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarżąca spółka powinna zatem poszukiwać ewentualnej ochrony sądowej w drodze procesu cywilnego, tj. występując z roszczeniem ex contractu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono w punkcie 2 sentencji na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.