V SA/Wa 48/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 13 lutego 2017 r.) skarżący R. S. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi spodziewanych zysków, lecz generuje wysokie koszty. Ponadto z uwagi na urlop macierzyński małżonki skarżący ponosił koszty utrzymania czteroosobowej rodziny, w tym dwojga dzieci - syna w wieku szkolnym oraz rocznej córki, która urodziła się z wadą serca. Jako jedyny składnik majątku rodziny skarżący podał oszczędności w kwocie 9.000 zł. Natomiast jako źródła utrzymania rodziny wskazał dochody osiągane przez niego i jego małżonkę z tytułu prowadzonych przez każdego z nich działalności gospodarczych w łącznej wysokości 7.000 zł netto (w tym skarżący – 3.000 zł, a jego żona – 4.000 zł). Z kolei do miesięcznych wydatków zaliczył: ratę pożyczki gotówkowej – 700 zł, leasing na samochody – 1.500 zł, koszty prowadzonej działalności gospodarczej (zatrudnienie pracowników, czynsze dzierżawne, obsługa prawna, biuro rachunkowe itp.) – ok. 220.000 zł. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z 8 marca 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za 2015 rok oraz - o ile zostały złożone - za 2016 rok, b) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (straty) uzyskanych przez skarżącego i jego żonę w roku 2016 oraz w styczniu 2017 r. z tytułu prowadzonej przez nich działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania), c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, d) dokumentów potwierdzających podane w rubryce nr 11 formularza PPF informacje o udzielonej pożyczce i leasingu oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów, harmonogramy spłaty rat), e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń. Jednocześnie wezwano skarżącego do wskazania w ww. terminie: a) wartości szacunkowej samochodów, których on lub jego żona są leasingobiorcami, b) gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący zamieszkuje wraz z rodziną. Powyższe wezwanie, prawidłowo powtórnie awizowane, zostało uznane za doręczone skarżącemu w dniu 29 marca 2017 r. (vide pkt 1 zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 11 kwietnia 2017 r. – karta nr 23 akt sądowych sprawy). Skarżący dotychczas nie wykonał przedmiotowego wezwania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów i informacji, nie można stwierdzić, iż Ryszard Stępniak nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.