V SA/Wa 4623/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w części spłaty kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne w tym przedmiocie.

Przedmiotem skargi złożonej przez S.P. (zwanego dalej Skarżącym lub Stroną) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej GITD lub Organem) z [...] października 2015r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2015r., nr [...] odmawiającą Stronie umorzenia w części spłaty kary pieniężnej nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2013r. nr [...] w wysokości 8.000,00 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący zwrócił się z wnioskiem o umorzenie w części kary pieniężnej nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2013r. w kwocie 8.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym (wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek). W uzasadnieniu wniosku Strona wyjaśniła, że nie jest w stanie uregulować należności ze względu na niskie dochody, istniejące obowiązki alimentacyjne oraz narodziny dziecka. Do wniosku załączono stosowne dokumenty potwierdzające przywołane okoliczności. Po przeprowadzeniu postępowania, GITD decyzją z [...] czerwca 2015r. odmówił umorzenia w części spłaty kary pieniężnej, gdyż w ocenie organu w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 57 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013r., poz. 885 ze zm., dalej: "u.f.p."), które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku o częściowe umorzenie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnioskodawca powinien wykazać swój ważny interes, szczegółowo umotywować fakt, że nie jest w stanie uiścić należności, z uwagi na swoją sytuację majątkową oraz wysokość osiąganych dochodów. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 16 lipca 2015r. Strona wskazała na trudną sytuację materialną. Do wniosku załączyła kolejne dokumenty. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, GITD decyzją z [...] października 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2015r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż Strona w roku 2014 osiągnęła z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wys. 36.000 zł (miesięcznie średnio 3.000 zł), natomiast dochód uzyskany w ciągu ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku wyniósł 9.300 zł (miesięcznie średni 3.100 zł). Wyjaśnił również, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką E., a starsza córka B. mieszka wspólnie z byłą małżonką zobowiązanego. Strona posiada mieszkanie o pow. 33 m², poza którym nie ma innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych, zasobów pieniężnych ani środków transportu. Dokonując analizy sprawy GITD podkreślił, że przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia, organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego przewidzianej art. 64 i art. 55 u.f.p., co uzasadniają sformułowania "może udzielać", "mogą być umarzane". Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem - w przypadku stwierdzenia przesłanki - uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedstawione przez stronę okoliczności faktyczne nie skłaniają do uwzględnienia wniosku w przedmiocie zastosowania ulgi w spłacie w postaci częściowego umorzenia kwoty należności. Stwierdził, że sytuacja życiowa i majątkowa strony nie wskazuje by w sposób trwały nie posiadał on możliwości uiszczenia nałożonej kary. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdziło, że skarżący pozostaje w sytuacji finansowej uniemożliwiającej mu spłatę należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, S.P. zwrócił się o rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie na jego korzyść, a także o umorzenie postępowania, z uwagi na szereg wątpliwości z nią związanych, opieszałe 5–letnie działanie organu i świadome narażanie skarżącego na krzywdy moralne. W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Mając na uwadze wskazane regulacje stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Organ w zaskarżonej decyzji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego przez sąd rozstrzygnięcia przede wszystkim wskazać należy na treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. Zgodnie z art. 60 u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu samorządu terytorialnego: 1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie; 2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego; 3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych; 4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych; 5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych; 6) należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich; 7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw; 8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa. Wniosek o częściowe umorzenie należności złożony został z uwagi na treść decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2013r. nr [...], którą to nałożono na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 8.000,00 zł. Kara ta została nałożona na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2012r. poz. 1265 ze zm.), która to zgodnie z tą ustawą (art. 94 ust. 1) – w brzmieniu obowiązującym w przedmiotowej sprawie - stanowi dochód budżetu państwa. Obowiązek uiszczenia tej kary należy więc do kategorii należności wymienionych w treści art. 60 pkt 7 u.f.p. Zgodnie z art. 64 ust. 1 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. W myśl natomiast art. 64 ust. 2 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 pkt 1-6. Powołany wyżej art. 64 ust. 2 u.f.p. wskazuje, że organ może udzielać ulg (umorzenie należności w całości lub części, rozłożenie na raty, odroczenie spłaty), ale tylko w odniesieniu do należności wskazanych w art. 60 pkt 1-6 u.f.p. Zatem należność wynikająca z kary pieniężnej nałożona ww. decyzją z [...] lipca 2013r. nie mieści się w cyt. art. 60 pkt 1-6 u.f.p. Jest ona objęta art. 60 pkt 7 u.f.p. W sprawie niesporne jest, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w formie usług taksówkowych w zakresie przewozu osób, która stanowi prowadzenie działalności gospodarczej, o której mowa w art. 64 ust. 2 u.f.p. Nałożona na Skarżącego kara nie mieści się w katalogu należności określonym w art. 60 pkt 1 - 6 u.f.p., o którym mowa w art. 64 ust. 2 u.f.p. Regulacja art. 64 ust. 2 u.f.p. jest przepisem szczególnym całościowo odnoszącym się do ulg dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 29 lutego 2012r., sygn. akt V SA/Wa 2443/11. Brak było zatem powodów do umorzenia, choćby w części należności Skarżącego, a postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu. Na marginesie, pomijając fakt, że strona prowadzi działalności gospodarczą, to organ także zastosował w sposób nieprawidłowy art. 57 u.f.p., który nie ma zastosowania. Trzeba bowiem podkreślić, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej: "o.p."). Dział III ustawy Ordynacja podatkowa, dotyczy zobowiązań podatkowych. Powyższe oznacza, że do ulg niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy stosować rozdział 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W związku z powyższym Sąd zauważa, że w wypadku podmiotów nie prowadzących działalności gospodarczej zastosowanie znajdą przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności art. 67a o.p., a nie stosowany przez GITD art. 57 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania. Wyjaśnić bowiem trzeba, że przepis ten stosuje się tylko do należności cywilnoprawnych, natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Zatem brak było podstaw do stosowania art. 57 u.f.p. W sprawie zgodnie z art. 67 u.f.p. odpowiednie zastosowanie znalazłyby przepisy działu III Ordynacji podatkowej, gdyby nie przepis szczególny jakim jest art. 64 ust. 2 u.f.p. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że organ naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z racji tego, że powyższe naruszenia dotyczą postępowania przed organem I instancji oraz postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a Sąd stwierdził, że w sprawie istnieje również podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz umorzyć postępowanie administracyjne.