V SA/Wa 456/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. B. przy udziale Wojewody [...] na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2016 r. nr [...] , utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (dalej: "Dyrektor Izby") z [...] stycznia 2014 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Pana [...] (dalej: "Skarżący") na podstawie tytułu wykonawczego z [...] .04.2012 r. nr [...] wystawionego przez [...] . Pismem z [...] .09.2013r. nr [...] [...] poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o uregulowaniu należności objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] .04.2012 r. Postanowieniem z [...] .10.2013 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie art. 59 5 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone do majątku Zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Następnie Dyrektor Izby działając z urzędu, postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] .10.2013 r. nr [...] w sprawie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] .04.2012 r. nr [...] . Po rozpoznaniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby z [...] stycznia 2014 r. Minister przytoczył i omówił przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące kwestie stwierdzenia nieważności oraz przytoczył stanowisko doktryny i orzecznictwa. Uznał, że postanowienie umarzające postępowanie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, bowiem fakt zapłaty przez Zobowiązanego egzekwowanej należności w trakcie postępowania egzekucyjnego, nie spowodował zaistnienia przesłanki art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza, iż w/w postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane bez podstawy prawnej. Powyższe okoliczności stanowią – w ocenie Ministra - przesłankę określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. rażące naruszenie przepisów prawa. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący zarzuca, iż zaskarżonym postanowieniem sprawę rozpoznano epizodycznie. Wnosi o kompleksowe rozpoznanie zarzutów wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego i skarg składanych do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] . Do skargi załączył szereg dokumentów związanych z postępowaniem sądowym oraz postępowaniem prowadzonym przed Komornikiem Sądowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim należy zauważyć, że przed sądem rozpatrywana jest skarga na postanowienie stwierdzające nieważność postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne i tylko w tym zakresie Sąd władny jest sprawę rozpoznać. Sąd nie jest uprawniony do badania prawidłowości w prowadzonych wcześniej postępowaniach, w tym w postępowaniu egzekucyjnym. Przechodząc do wyłożenia motywów rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji orzeczeń administracyjnych stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 KPA, a służącej takim wartościom, jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej (por. wyr. WSA w Warszawie z 26 maja 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1547/16). Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażące naruszenie prawa. Nie każde naruszenie prawa można zakwalifikować jako "rażące". Stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa a charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W postępowaniu toczącym się w trybie stwierdzenia nieważności organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, lecz jego działanie obejmuje wyłącznie kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 KPA. Zgodnie z treścią art. 126 k.p.a., przepis art. 156 k.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień, na które przysługuje zażalenie. Tak więc przedstawione wyżej rozważania dotyczące wzruszania decyzji administracyjnych w trybie postępowania nieważnościowego, mają zastosowanie do takich postanowień. Na postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne wydane na podstawie przepisu z art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, ze zm. dalej: "u.p.e.") przysługuje zażalenie, a więc takie postanowienie może być wzruszone w trybie art. 156 k.p.a. jeśli zachodzi którakolwiek przesłanka z § 1 tego artykułu. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia, Minister Rozwoju i Finansów a wcześniej Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznali, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] umarzające postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e. rażąco narusza prawo. Zgodnie z treścią przepisu z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Rację mają organy orzekające, że zapłata przez zobowiązanego egzekwowanej należności w toku prowadzonego z jego majątku postępowania egzekucyjnego jest wykonaniem egzekwowanego obowiązku. Wykonanie obowiązku jest odrębną i samodzielną przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.) ale wyłącznie w sytuacji, jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wykonanie obowiązku po wszczęciu postępowania egzekucyjnego nie stanowi podstawy do jego umorzenia. A zatem zasadnie organy orzekające przyjęły, że fakt zapłaty przez Skarżącego egzekwowanej należności w trakcie postepowania egzekucyjnego nie spowodował zaistnienia przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e. a zatem postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2013 r. nr [...] umarzające postępowanie egzekucyjne zostało wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem tego przepisu. A więc zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniająca wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia obarczonego wadą nieważności. Reasumując podnieść należy, że w kontrolowanym postępowaniu organ nie dopuścił się zarzucanego skargą naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Również Sąd nie dostrzegł jakiegokolwiek uchybienia skutkującego koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), skargę oddalił. Jedynie na marginesie Sąd zauważa, że celem wzruszenia postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie było umożliwienie wyegzekwowania od Skarżącego kosztów postępowania egzekucyjnego, które – jak wynika z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2013 r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi wynoszą 1,40 zł. Wydaje się, że w takim przypadku organy powinny kierować się zasadą ekonomiki procesowej, jako że koszty prowadzonych postępowań administracyjnych i sądowych wielokrotnie przewyższyły wysokość kosztów egzekucyjnych.