V SA/Wa 4037/15

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata D. T. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi G. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a : oddalić wniosek.

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał stronie skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z dnia 15 lutego 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. (zwana dalej: "ORA") poinformowała adwokata D.T., iż wyznaczyła go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W dniu 3 marca 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo adwokata D. T., w którym poinformował o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie tym pełnomocnik zawarł również wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że nie zostały one opłacone ani w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż opinia adwokata D.T. nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. Pismem z dnia [...] 2017 r. ORA poinformowała, iż zmieniła pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie wyznaczając adwokat M. S. w miejsce adwokata D. T.. W dniu [...] r. do Sądu wpłynęła informacja ORA, iż postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 r. wszczęto wobec adwokata D. T. postępowanie dyscyplinarne w związku z niezachowaniem standardów należytej staranności w niniejszej sprawie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Jednocześnie, w myśl art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., postanowienia o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków może wydawać na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy. W piśmiennictwie podkreśla się, że zawarte w tym przepisie określenie "o przyznaniu wynagrodzenia" należy rozumieć jako uprawnienie do podjęcia zarówno pozytywnego, jak i negatywnego rozstrzygnięcia, tzn. postanowienia co do przyznania lub odmowy przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu (por. J. P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 532). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest już stanowisko, zgodnie z którym, pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną (por. postanowienia NSA: z dnia 22 grudnia 2004 r. o sygn. akt OZ 720/04; z dnia 16 czerwca 2010 r. o sygn. akt II FZ 143/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto podkreśla się, że sąd nie ma obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 648/15). Warto wskazać również na uzasadnienie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2014 r. o sygn. akt I FPS 3/13 oraz przywołane w nim stanowisko Sądu Najwyższego, zajęte w uchwale z dnia 8 marca 2012 r. o sygn. akt III CZP 2/12 (publ. OSNC 2012/115), iż zasada przyznawania wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu nie dotyczy sytuacji, w której pomoc prawna została udzielona niezgodnie z zasadami profesjonalizmu. Przenosząc powyższe reguły na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż adwokat D. T. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu strony skarżącej w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji (zawiadomienie z dnia 15 lutego 2015 r., k. 78 akt sądowych). W aktach sprawy znajduje się informacja, iż w dniu 25 lutego 2016 r. pełnomocnik przeglądał akta sprawy w czytelni akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Następnie sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zatem na posiedzeniu niejawnym, bez udziału wyznaczonego pełnomocnika. Mając zatem na uwadze, iż udział profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej instancji ograniczył się jedynie do stawienia się w czytelni akt, jednakże od dnia 25 lutego 2016 r. do dnia wyrokowania (15 grudnia 2016 r.) na posiedzeniu niejawnym pełnomocnik nie złożył żadnego pisma procesowego, wniosek zawarty w piśmie z dnia 27 lutego 2017 r. uznać należało za niezasadny w zakresie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w pierwszej instancji. Oddalając wniosek pełnomocnika w zakresie pomocy prawnej udzielonej w drugiej instancji, zauważyć należało, iż opinia pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została uznana – postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – za sporządzoną bez zachowania zasad należytej staranności. Jak wynika z tego postanowienia, pełnomocnik uchybił terminowi określonemu w art. 177 § 4 p.p.s.a., co naraziło skarżącą na wyekspirowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez ewentualnego pełnomocnika z wyboru. Ponadto, postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 r. Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w W. wszczął wobec adwokata D. T. postępowanie dyscyplinarne oraz przedstawił mu zarzut braku profesjonalizmu w niniejszej sprawie. Wobec powyższego nie sposób było uwzględnić wniosku pełnomocnika w tym zakresie. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż ORA zmieniła pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie. Wyznaczony w miejsce adwokata D. T. pełnomocnik nadesłał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, która uznana została za sporządzoną z zachowaniem zasad należytej staranności. Pełnomocnikowi temu przyznano również wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu w drugiej instancji. Okoliczność ta również stanowi przesłankę negatywną dla uwzględnienia wniosku adwokata D. T. w odniesieniu do pomocy prawnej za drugą instancję. Przypomnieć bowiem należy, iż za nieusprawiedliwione uznać należy przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy de facto podejmowali w sprawie te same działania – oznaczałoby to bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 13 grudnia 2007 r. o sygn. akt II OZ 1287/07; z dnia 28 maja 2013 r. o sygn. akt II FZ 303/13; z dnia 3 grudnia 2014 r. o sygn. akt II FZ 1873/14; z dnia 26 czerwca 2015 r. o sygn. akt I OZ 648/15). Z tych wszystkich względów wniosek adwokata D. T. z dnia 27 lutego 2017 r. o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie – zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji – uznać należało za niezasługujący na uwzględnienie i oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w sentencji postanowienia.