V SA/Wa 4/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 9 lutego 2017 r. – data stempla pocztowego) skarżący T. Z. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i 45-letnim synem. Jako jedyny składnik majątku rodziny wskazał 65-letni dom o powierzchni 72 m kw, a jako źródła utrzymania – świadczenia emerytalne: skarżącego w wysokości 1.260 zł oraz jego małżonki w kwocie 620 zł. Natomiast do wydatków skarżący zaliczył: koszty utrzymania mieszkania, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości, a także koszty leczenia. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 16 lutego 2017 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zeznań podatkowych skarżącego, jego małżonki i jego syna za rok 2015 oraz – o ile zostały złożone – za rok 2016, b) dokumentów wskazujących na wysokość świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony, np. ostatnich decyzji organu rentowego określających wysokość tych świadczeń, ostatnich odcinków przekazów pocztowych lub wydruków z rachunków bankowych obejmujących przelewy ww. świadczeń, c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego, jego małżonkę i jego syna rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, d) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki; koszty zakupu leków). Jednocześnie skarżący został wezwany w ww. terminie do wyjaśnienia sytuacji finansowej swojego syna: w przypadku zatrudnienia – zobowiązano skarżącego do przedstawienia zaświadczenia od pracodawcy wskazującego na wysokość miesięcznego wynagrodzenia syna skarżącego za pracę, a w sytuacji pozostawania bez pracy – do wskazania, czy syn skarżącego figuruje w ewidencji osób bezrobotnych (w takim wypadku zobowiązano skarżącego do przedłożenia aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego tę okoliczność). Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 20 lutego 2017 r. i dotychczas nie zostało ono wykonane. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Taka właśnie sytuacja miała miejsca w niniejszej sprawie, lecz skarżący nie wykonał wezwania Sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych informacji i dokumentów, nie można stwierdzić, iż T. Z. nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.