V SA/Wa 3896/15

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... maja 2015 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [....] r. Wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z dnia [...] r. – skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, pismem z dnia [...] 2017 r., skarżący rozszerzył żądanie, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości 1.300 zł i 15 euro, natomiast nie posiada nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości "średnio 300-400 zł" z tytułu umów o dzieło. W uzasadnieniu podniósł, iż jest osobą bezrobotną, natomiast niewielkie dochody uzyskuje pisząc artykuły prasowe. Wnioskodawca przedstawił również miesięczne zobowiązania i stałe wydatki, do których zaliczył: najem mieszkania w wysokości 1.200 zł oraz media 150-200 zł. Do wniosku załączył zaświadczenie z dnia [...] r. o bezrobotności bez prawa do zasiłku. W dodatkowym oświadczeniu z dnia [...] r. wyjaśnił, iż jego całkowite przychody w roku 2015 wyniosły 29.441,52 zł, natomiast w roku 2016 na jego przychody składają się wynagrodzenia z tytułu umowy o współpracy z dziennikarzem oraz z tytułu umów o dzieło. Wnioskodawca wskazał także swoje miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem: wyżywienie – około 200 zł, ubranie – 30-40 zł, leczenie – 40-50 zł, czynsz najmu mieszkania – 1.200 zł. Do pisma załączył kopie następujących dokumentów: umowy najmu mieszkania z dnia [...] r.; umowy o współpracy z dziennikarzem z dnia [...] r.; czterech umów o dzieło z dnia [...] r., z dnia [...] r., z dnia [...] r. i z dnia [...] r.; rachunków za energię elektryczną, gaz, żywność, abonament TV i telefoniczny, a także wydruk podsumowania konta walutowego i wyciąg z rachunku bankowego z okresu od [...] r. do [...] r. Pismem z dnia [...] r. uzupełnił swoje oświadczenie, wskazując na wydatek związany z miesięcznym biletem I strefy komunikacyjnej w wysokości 110 zł. Ponadto przedłożył kopię zeznania podatkowego za rok 2015. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.")). Wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Analizując złożone oświadczenia i przedstawione dokumenty przyjąć należało, iż wnioskodawca nie osiąga wystarczających dochodów by ponieść wydatek związany z udziałem profesjonalnego pełnomocnika w sprawie bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. W tym zakresie stwierdzić należało, iż wnioskodawca utrzymuje się z wynagrodzeń z tytułu pracy w charakterze dziennikarza oraz umów na wykonywanie utworów autorskich (umów o dzieło), których wysokość jest określana jako "wynagrodzenie ryczałtowe", bądź też odrębnie dla każdego dzieła i przekazywana na rachunek bankowy. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż w ciągu siedmiu miesięcy (od [...] r. od [...] r.) wartość operacji (uznania) wyniosła 12.351,38 zł. Oznacza to zatem, iż średni miesięczny przychód skarżącego w tym okresie można oszacować na kwotę około 1.760 zł. W tej sytuacji, skoro oświadczone miesięczne wydatki, które należy w ocenie referendarza zaliczyć do kategorii niezbędnych do utrzymania, wynoszą około 1.600 zł, to przyjąć należało, że wnioskodawca nie jest w stanie zgromadzić wystarczających środków na opłacenie obsługi profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Powyższe znajduje potwierdzenie w zeznaniu podatkowym skarżącego za rok 2015, z którego wynika, iż osiągnął on dochód w wysokości 24.536,52 zł, który po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne wyniósł 21.723,02 zł. Należało mieć również na uwadze, iż wprawdzie skarżący oświadczył we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, iż posiada zasoby pieniężne zgormadzone na rachunku bankowym w wysokości 1.300 zł oraz na koncie walutowym w wysokości 15 [...], jednakże oświadczenie to zostało złożone w dniu [...] r., natomiast na dzień [...] r. na rachunku bankowym skarżącego pozostała kwota 436,47 zł. Mając zatem na uwadze, iż wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na koszty sądowe bez uszczerbku dla codziennej egzystencji, nie posiada nieruchomości ani przedmiotów wartościowych podlegających spieniężeniu, uznać należało, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Natomiast w pozostałym zakresie rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Zauważyć bowiem należy, iż skargi wnoszone w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych są wolne od kosztów sądowych z mocy samego prawa (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.). Wobec tego, iż skarżący nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie (w tym występując ze środkami odwoławczymi), wniosek w tym zakresie należało umorzyć. Stosownie bowiem do przepisu art. 249a p.p.s.a., jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, na podstawie art. 258 § 1 w zw. art. 249a p.p.a.s.a. orzeczono, jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.