V SA/Wa 3649/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 czerwca 2024 r. nr OR15-65000-OR1532194/16 oraz P-2/383 w przedmiocie oceny spełnienia przez beneficjenta zobowiązań zawartych w umowie postanawia odrzucić skargę

[...] (dalej zwany "Skarżącym") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanej "ARiMR") z 13 czerwca 2024 r. (nr OR15-65000-OR1532194/16 oraz P-2/383), w którym poinformowano Skarżącego o nieprawidłowościach stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej oceny spełnienia przez Skarżącego jako beneficjenta zobowiązań zawartych w umowie o przyznaniu pomocy nr 01268-65000-OR1532194/16 z 26 lipca 2017 r. W uzasadnieniu autor skargi przytoczył w szczególności treść art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), wskazując że skarżone czynności mieszczą się w zakresie ujętym w tym przepisie, bowiem ich mocą ustalone zostały w sposób władczy prawa i obowiązki Skarżącego. W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o odrzucenie skargi jako wniesionej do niewłaściwego sądu. ARiMR wskazała w szczególności, że ocena prawidłowości realizacji zobowiązań wynikających z umowy cywilnoprawnej przez jej strony podlega kontroli sądów powszechnych w razie zaistnienia sporu w tym zakresie, a nie sądów administracyjnych, co strony umowy o przyznaniu pomocy z 26 lipca 2017 r. (Skarżący i ARiMR) przyjęły w jej § 19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kpa, w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 2a i § 3 oraz art. 4 ppsa). Przedmiotem skargi złożonej w tej sprawie nie jest żadna z form działalności administracji publicznej podlegających kognicji sądów administracyjnych. Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący zawarł z ARiMR umowę z 26 lipca 2017 r. o przyznaniu pomocy dla operacji zrealizowanej w ramach działania "Inwestycje w środki trwałe", poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych", typ operacji "Modernizacja gospodarstw rolnych", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Z umowy wynika, że podstawę prawną jej zawarcia stanowił art. 34 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 562 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), z którego wynika, że pomoc w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14 (a zatem m.in. podziałania "wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy), jest przyznawana na podstawie umowy o przyznaniu pomocy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa m.in. w art. 3 ust. 1 pkt 4, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Natomiast z art. 35 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Wykładnia językowa tych przepisów, jak i wykładnia systemowa wewnętrzna przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wskazuje, że w przypadku pomocy przyznawanej na podstawie umowy, kontroli sądowoadministracyjnej poddane jest rozstrzygnięcie o odmowie przyznania tejże pomocy wnioskodawcy, natomiast ustawodawca nie określił, aby takiej kontroli podlegały działania ARiMR jako strony zawartej umowy, na etapie wykonywania postanowień tejże umowy. Zawarcie umowy z 26 lipca 2017 r. o przyznaniu pomocy skutkowało nawiązaniem stosunku cywilnoprawnego między stronami tejże umowy. W umowie tej zostały określone m.in. zobowiązania beneficjenta pomocy. Ze skargi złożonej przez Skarżącego wynika, że jej przedmiotem jest pismo ARiMR wystosowane do Skarżącego po przeprowadzeniu kontroli spełnienia przez Skarżącego zobowiązań zawartych we wspomnianej umowie, stwierdzające określone nieprawidłowości w tym zakresie oraz zawierające określone w § 13 wspomnianej umowy żądanie zwrotu nienależnie pobranej kwoty pomocy w określonej wysokości wraz z informacją, że w przypadku niedokonania dobrowolnie tegoż zwrotu w zakreślonym terminie, zostanie wszczęty proces windykacji nienależnie pobranej kwoty pomocy wraz z należnymi odsetkami. Zaskarżone pismo zawiera zatem określone stanowisko ARiMR odnośnie do niespełnienia przez Skarżącego zobowiązań określonych w umowie o przyznanie pomocy i w związku z tym wzywające – stosownie do § 13 tejże umowy - do zwrotu kwoty pomocy uznanej przez ARiMR za nienależnie pobraną. Zaskarżone pismo dotyczy zatem w istocie kwestii spełnienia warunków umownych dotyczących przyznanej pomocy. Kierując to pismo do Skarżącego, ARiMR działała jako strona umowy, czyli strona stosunku cywilnoprawnego, a nie jako organ sprawujący władztwo publiczne. Spory między stronami stosunku cywilnoprawnego mogą być natomiast rozstrzygane w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zresztą w § 19 wskazanej umowy strony tej umowy określiły, że wszystkie spory pomiędzy ARiMR a beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby ARiMR. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ppsa sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro przedmiotem skargi w tej sprawie jest pismo stanowiące wyraz realizacji postanowień umowy cywilnoprawnej zawartej między ARiMR a Skarżącym, to rozstrzygnięcie sporu wynikłego na tym tle między stronami tej umowy nie należy do kompetencji sądu administracyjnego. W takiej sytuacji złożona skarga podlegała odrzuceniu. Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia