V SA/Wa 3580/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Andrzej Kania po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 października 2024 r. nr KOC/5829/Ni/24 w przedmiocie odmowy umorzenia należności oraz rozłożenie na raty części należności z tytułu opłat dodatkowych za postój pojazdu postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

J. M. (dalej jako "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 października 2024 r. nr KOC/5829/Ni/24 w przedmiocie odmowy umorzenia należności i rozłożenie na raty części należności z tytułu opłat dodatkowych za postój pojazdu. Pismem z 27 października 2025 r. adwokat ustanowiony dla strony z urzędu poinformował Sąd, że skarżący zmarł 14 października 2025 r. Pełnomocnik załączył kopię aktu zgonu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W obrębie zakresu tego pojęcia znajdą się takie prawa i obowiązki, które odnoszą się do określonych interesów konkretnej osoby ze względu na jej indywidualną sytuację, a zatem te, które nie przechodzą na następców prawnych, gdyż są związane z określoną osobą. W ocenie Sądu w sprawie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania sądowego wskazania w art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący został zobowiązany do uiszczenia opłat dodatkowych za postój pojazdu w strefach płatnego parkowania. Po wyczerpaniu drogi odwoławczej dotyczącej zasadności obciążenia go tymi opłatami, skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie części należności i rozłożenie na raty pozostałej. Decyzją z 30 sierpnia 2024 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił umorzenia części należności i odmówił rozłożenia części na raty. Zaskarżoną decyzją z 24 października 2024 r. SKO w Warszawie utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że obowiązek świadczenia opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie stanowi obowiązek spadkodawcy o charakterze majątkowym. Tym samym spadkobiercy zobowiązanego, czyli spadkodawcy, który nie uiścił opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania, przejmują obowiązek uregulowania tej należności w ramach przejęcia praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r. I GSK 1519/20). Przedmiotem postępowania nie jest jednak ocena zasadności obciążenia strony opłatami dodatkowymi ale prawidłowość odmowy umorzenia części sumy wskazanych należności i odmowa rozłożenia ich części na raty. Organy obu instancji orzekały na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm.), który stanowi, że należności, o których mowa w art. 60 (publicznoprawne), właściwy organ może na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym albo b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W ramach postępowań z wniosków o umorzenie lub rozłożenie na raty należności publicznoprawnych ustalana i oceniana pod kątem spełnienia przesłanek jest wyłącznie osobista, indywidualna sytuacja wnioskodawcy. Z uwagi na ogólność sformułowania przesłanek ("względy społeczne" czy "ważny interes zobowiązanego") rozważeniu podlegają nie tylko kwestie majątkowo-dochodowe zobowiązanego ale również względy rodzinne czy sytuacja zdrowotna. Wszystko to wzmocnione instytucją uznania, tj. uprawnieniem organów do odmowy umorzenia lub rozłożenia na raty nawet w przypadku spełnienia przez stronę ustawowych przesłanek. Spadkobiercy nigdy nie wchodzą w pełni w sytuację spadkodawcy, mogą przejąć całość lub część jego majątku i zobowiązań ale nie sprawia to, że ich sytuacja majątkowo-dochodowa jest identyczna jak spadkodawcy. Następcy prawni nie dziedziczą też oczywiście sytuacji ściśle osobistych zobowiązanego, jak kwestii rodzinnych czy zdrowotnych. Pomiędzy sytuacją spadkodawcy i spadkobierców nie istnieje tożsamość ani podmiotowa ani przedmiotowa - spadkobiercy mają swoją, indywidualną sytuację finansową i życiową, odrębną od sytuacji spadkodawcy. W przypadku śmierci strony przestaje istnieć stan faktyczny sprawy, który był podstawą orzekania organów, tj. odmowy umorzenia lub rozłożenia należności na raty. Spadkobiercy w zakresie nabytych praw i obowiązków majątkowych, a więc już jako ewentualni dłużnicy, mogą również domagać się umorzenia lub rozłożenia zaległości z tytułu nieuiszczonych przez spadkodawcę opłat dodatkowych, tj. złożyć własny wniosek z powołaniem się na swój własny ważny interes, ale nie na interes spadkodawcy. Postępowanie sądowoadministracyjne w ramach którego kontrolowana jest decyzja uznaniowa odmawiająca umorzenia należności publicznoprawnych jest zatem postępowaniem, którego przedmiot odnosi się wyłącznie do praw oraz obowiązków ściśle związanych z osobą skarżącego. W konsekwencji sąd stwierdził, że realizacja uprawnień do umorzenia lub rozłożenia na raty zaległych opłat dodatkowych przez następców prawnych, nie zależy od wyniku postępowania w zawisłej sprawie sądowoadministracyjnej, a zatem wynik toczącego się postępowania nie dotyczy interesu prawnego osób, które mogłyby zgłosić swój udział w miejsce spadkodawcy. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków zmarłego skarżącego J. M.. Dodać należy, że udziału w niniejszym postępowaniu nie zgłosiła żadna osoba, której interesu prawnego dotyczyłby wynik tego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.