V SA/Wa 3345/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2016 r. sprawy ze skargiU. N. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) czerwca 2015 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Przedmiotem skargi U. N. (dalej: skarżąca lub strona) jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] czerwca 2015r., Nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z siedzibą w W. z [...] października 2013r., nr [...] ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] października 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w W. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzja zawierała właściwe pouczenie i została doręczona stronie w trybie zastępczego doręczenia uregulowanego art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Decyzję uznano za doręczoną w dniu [...] listopada 2013 r. Pismem z [...] maja 2015 r. (data nadania) strona złożyła odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w W. z [...] października 2013 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazała jako powód uchybienia terminu trudną sytuację życiową, która miała miejsce od 2011r . i trwała przez następne lata, co spowodowało depresję. Decyzja organu I instancji przyszła do strony w okresie jej choroby. Od kilku miesięcy stan skarżącej poprawił się i obecnie porządkuje swoje sprawy. Dodatkowo wskazała, że o możliwości zaskarżenia decyzji dowiedziała się z pisma organu z [...] kwietnia 2015r., które, to pismo stanowiło odpowiedź na jej wniosek. Natomiast z decyzją miała możliwość zapoznania się w dniu [...] kwietnia 2015r. (data skopiowania decyzji przez pełnomocnika strony). Pismem z [...] maja 2015 r. (data nadania) skarżąca nadesłała dokumentację medyczną potwierdzającą leczenie. Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2015r. Dyrektor ARiMR odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 58 k.p.a. warunkujący przywrócenie terminu i wskazał, że przesłanki z tego przepisu muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Organ II instancji wyjaśnił, że nie można wykluczyć, iż choroba strony mogła mieć wpływ na nieodebranie przez nią korespondencji zawierającej decyzję z [...] października 2013 r. i niezłożenie odwołania w ustawowym terminie. W ocenie organu odwoławczego skarżąca uprawdopodobniła, że stan chorobowy, który występował w okresie na złożenie odwołania był tego rodzaju, iż uniemożliwiał stronie działanie z rozeznaniem. Jednakże Dyrektor ARiMR zwrócił uwagę na art. 58 § 2 k.p.a., który zakreśla siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Stwierdził, że w dniu [...] marca 2015 r. skarżąca złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w W. wniosek o rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych decyzją Nr [...]. Organ II instancji zauważył, że we wniosku o rozłożenie należności na raty strona wskazała: "W ubiegłym tygodniu przy okazji załatwiania spraw mojego syna w Urzędzie Skarbowym dowiedziałam się od pani komornik, że ARiMR wystawiła tytuł wykonawczy na mnie na kwotę ok. [...] zł (...)". Zatem w jego ocenie pomimo pozostawania w 2015 r. pod opieką lekarską powyższe czynności dokonane przez stronę świadczą o tym, że stan jej zdrowia pozwalał na podjęcie obrony swoich interesów, a zatem nie istniała już wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że w dniu [...] marca 2015 r., podczas wizyty w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w W., strona miała możliwość wglądu do akt sprawy, zawierających kopię decyzji Nr [...]. Dyrektor ARiMR nie uznał argumentu skarżącej, że dopiero w dniu [...] kwietnia 2015 r., kiedy otrzymała pismo informujące, że dokumentacja w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności znajduje się w Biurze Powiatowym ARiMR [...] z/s w W. miała możliwość dowiedzenia się, jaki jest tryb odwołania od decyzji. Podkreślił, że przy dochowaniu należytej staranności już w dniu [...] marca 2015r., kiedy poinformowano stronę o wydaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzji nr [...] oraz udostępniono do wglądu kopię przedmiotowej decyzji mogła podjąć czynności mające na celu obronę swoich interesów. Stwierdził, że skoro strona w dniu [...] marca 2015 r. wystąpiła z wnioskiem o rozłożenie na raty należności ustalonych decyzją Nr [...], to możliwe było działanie zainteresowanej ze świadomością (rozeznaniem), jednocześnie w tym dniu strona dowiedziała się o wydaniu decyzji Nr [...], zatem przeszkoda uniemożliwiająca złożenie odwołania w terminie ustąpiła. Tym samym wniosek z [...] maja 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został wniesiony z uchybieniem terminu. Zatem nie spełnia on przesłanek opisanych w art. 58 k.p.a., gdyż wniesiono go z uchybieniem terminu, który nie podlega przywróceniu. Pismem z 15 lipca 2015r. strona złożyła skargę, wnosząc m.in. o uchylenie postanowienia Dyrektora ARiMR i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia tj. art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8, 15, 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i w efekcie poczynienie błędnych ustaleń, że w dniu [...] marca 2015 roku skarżąca miała możliwość wglądu w akta sprawy, zawierające kopię decyzji nr [...], co doprowadziło do błędnego ustalenia, że mogła wówczas złożyć odwołanie, a tego nie zrobiła, co spowodowało, że nie zachowała ona siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania określonego w art. 58 k.p.a. w sytuacji, w której w rzeczywistości w dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy, nikt nie potrafił udzielić jej informacji, gdzie te akta się znajdują, nie miała możliwości ustalenia treści decyzji, nie otrzymała pouczenia o trybie złożenia odwołania, a co za tym idzie nie miała możliwości skutecznego złożenia odwołania od skarżonej decyzji, zaś oczekiwanie, że strona nie znając treści decyzji, trybu zaskarżenia decyzji, a ponadto przebiegu postępowania i zgromadzonych w aktach dowodów skutecznie zaskarży decyzję jest niedopuszczalną fikcją naruszającą prawa strony zagwarantowane w ww. przepisach k.p.a. Strona wskazała, że w dniu [...] marca 2015r. udała się do Agencji w W. w celu ustalenia na jakie należności został wystawiony tytuł wykonawczy. Podkreśliła, że urzędnicy w Agencji nie udzielili jej takiej informacji, co więcej nie udostępnili jej akt sprawy, twierdząc, że akt w siedzibie w W. nie ma i muszą ustalić, gdzie one się znajdują. Natomiast wniosek o rozłożenie na raty strona złożyła, kierując się radą urzędnika, co miało skutkować wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego. Ostatecznie wskazała, że wbrew twierdzeniom zawartym w treści uzasadnienia postanowienia w dniu [...] marca 2015 r. wiedza skarżącej obejmowała jedynie numer decyzji i fakt, że na podstawie decyzji została ona obciążona obowiązkiem zwrotu określonej kwoty na rzecz ARiMR. Skarżąca nie miała natomiast żadnej wiedzy o powodzie obciążenia jej zwrotem dopłat, argumentacji z której taki obowiązek wynikał, podstawy prawnej decyzji, trybu odwołania, właściwego organu, ani też treści przeprowadzonych dowodów. Nie miała zatem możliwości sporządzenia merytorycznego odwołania od decyzji, w którym mogłaby zająć realne stanowisko w zakresie ochrony swoich obowiązków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu jakichkolwiek nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] czerwca 2014r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych w rozpoznawanej sprawie, jednoznacznie dowodzi faktu, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, czego sama strona nie kwestionuje. Zgodnie z art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a przy tym jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W przepisie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy; 2) wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3) dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu; 4) dopełnienie wraz z prośbą tej czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Oznacza to, że brak którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek wyklucza możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Organ odwoławczy zauważył, że skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy, złożyła prośbę o przywrócenie terminu oraz złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a więc dopełniła czynności dla której ustanowiony był przywracany termin. W przedmiotowej sprawie natomiast sporne jest czy skarżąca dopełniła przesłanki złożenia wniosku w terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a., który m.in. stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem Sądu, słusznie organ wskazał, iż na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustalono, że skarżąca uchybiła siedmiodniowemu terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W tym miejscu należy wskazać, że z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] marca 2015r. skarżąca stawiła się w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i w tym dniu umożliwiono jej wgląd do akt sprawy, zawierających kopie decyzji nr [...] oraz Nr [...]. Poinformowano także stronę, że oryginały akt znajdują się w Biurze Powiatowym ARiMR [...] z siedzibą w W.. Powyższe wynika z notatki służbowej z [...] marca 2015r. – karta 124 wspólnych akt administracyjnych. Co więcej - powyższa data zapoznania się z kopiami decyzji koresponduje również z samym działaniem skarżącej, gdyż w tym dniu, tj. [...] marca 2015r. skarżąca zwróciła się o rozłożenie na raty należności wynikających z tych decyzji (karty 125-128 wspólnych akt administracyjnych). W treści wniosku strona powołuje się na numery powyższych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR oraz - co szczególnie istotne - wskazuje powody dla których ustalono nienależnie pobrane płatności. Mianowicie we wniosku pisze, że cyt. "Zobowiązanie powstało w wyniku niezgodności pomiarów wykonanych przez kontrolujących a wymiarów działek podanych przeze mnie jako podstawa naliczenia dopłat bezpośrednich oraz dopłat do gruntów o niekorzystnych warunkach uprawy". Tym samym nieprawdziwe są stwierdzenia skarżącej zawarte w skardze, że nie miała ona jakiejkolwiek wiedzy o powodzie obciążenia jej zwrotem dopłat. Powyższe jednoznacznie świadczy, o znajomości treści decyzji, od których wnosi odwołania wraz z wnioskami o przywrócenia terminu do złożenia odwołań. Zatem za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 7, 75 § 1 oraz 77 § 1 k.p.a. dotyczący nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie, czy skarżąca miała możliwość zapoznania się z aktami i poznania treści decyzji. Skoro strona o treści decyzji dowiedziała się w dniu [...] marca 2015r., to termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania upływał z dniem [...] marca 2015r. Składając natomiast taki wniosek w dniu [...] maja 2015r. skarżąca nie dochowała obligatoryjnej przesłanki przywrócenia terminu, tj. nie dochowała nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Sąd podkreśla, że art. 58 § 2 k.p.a. w sposób jednoznaczny stanowi, że wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu (por. wyroki: NSA z 26 lutego 2016r., I OSK 2976/14, WSA w Łodzi z 1 czerwca 2016r., II SA/Łd 241/16, WSA w Lublinie z 9 lutego 2010 r., II SA/Lu 759/09 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się również, że ustanie przyczyny uchybienia terminu, to ustanie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności (por. wyrok NSA z 29 października 2015r., I OSK 736/14). Dodać należy, że kryterium braku winy przy uchybieniu terminu wiąże się bezpośrednio z obowiązkiem strony do szczególnej staranności, z wyłączeniem chociażby lekkiego niedbalstwa, a brak winy oznacza sytuację, gdy dopełnienie stosownego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych momentach wysiłku. Taki pogląd ugruntowany jest już od wielu lat tak w orzecznictwie sądowym jak i w doktrynie. Mając powyższe na względzie, skoro strona w dniu [...] marca 2015r. zapoznała się m.in. z kserokopiami decyzji, to tę datę należało uznać za datę ustania przeszkód do złożenia odwołania. Strona bowiem przy dołożeniu wymaganej w sprawie staranności miała możliwość ochrony swoich praw, z czego częściowo skorzystała składając wniosek o rozłożenie należności na raty. Natomiast formalne nadesłanie kserokopii decyzji, czy też wskazanie miejsca w którym znajdują się oryginały akt sprawy wraz z decyzjami nie powoduje, że jedną z tych dat należy uznać za datę w której ustała przyczyna uchybienia terminu, gdyż już wcześniej takie przyczyny ustały. Tym samym niezasadne są zarzuty naruszenia art. 58 k.p.a. W związku z powyższym również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisów proceduralnych uznać należy za niezasadne. Dyrektor ARiMR w sposób wymagany art. 80 k.p.a. poczynił ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku strony i brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania, skoro wszystkie fakty zostały prawidłowo ustalone. Działanie organu odbyło się z poszanowaniem praw skarżącej i zasad postępowania administracyjnego. Sam zaś zaskarżony akt zawiera wszystkie wymagane prawem składniki, w tym uzasadnienie prawne i faktyczne. W uzasadnieniu odniesiono się szczegółowo do argumentów skarżącej zawartych we wniosku o przywrócenie terminu. Wydanie zaś negatywnego dla skarżącej aktu samo w sobie nie stanowi o naruszeniu zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Nie został również naruszony przepis art. 15 k.p.a., gdyż to strona z własnej winy pozbawiła się dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, ponieważ w wymaganym terminie nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Zatem obecnie nie może przerzucać winy za własne zaniechania na organ. Z uwagi na powyższe Sąd za zgodne z prawem uznał zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w sprawie jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawa, a tylko pod takim warunkiem Sąd uchyla zaskarżone orzeczenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.