V SA/Wa 3272/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych;

J. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia [...] października 2014 r. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września nr [...]. W dniu [...] stycznia 2014 r. (data nadania) skarżący wystąpił z wnioskiem - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż sytuacja finansowa jego rodziny jest bardzo zła. Jego umowa o pracę skończyła się w grudniu 2014 r. a aktualnie jest w trakcie szukania pracy. Żona pracuje a jej wynagrodzenie jest przeznaczone na opłaty i rachunki związane z ratami w banku a syn po skończeniu szkoły jest zarejestrowany jako bezrobotny i również poszukuje pracy. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką dzieci. Oświadczył, iż posiada nieruchomość dom 80 m2, nieruchomość rolną 11,8300 hektarów, [...]"- 1994 r. do remontu i [...] " [...]"- 2000r. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż jego żona uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1500 zł.( netto). Wskazał, iż wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem wynoszą miesięcznie: energia elektryczna ok. 100, telefon 80, woda i śmieci 100, raty bankowe 1200. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2015 r. wezwano go do dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. W dodatkowym oświadczeniu z dnia [...] lutego 2015 r. skarżący wskazał, że otrzymuje dopłaty bezpośrednie – "Program Rolnośrodowiskowy" oraz "[...] i" od roku 2012 w wysokości ok. 10 tysięcy. Zaznaczył, że nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego. Nie posiada sprzętu rolniczego, posiada z żoną wspólne konto i wspólnie spłacają kredyt, nie posiada lokat. Oświadczył, że jedynymi dochodami jest wynagrodzenie żony i dopłaty. Do oświadczenia załączył umowę o kredyt na zakup sprzętu AGD i komputera, umowę pożyczki gotówkowej, kopię pisma rozwiązującego umowę o pracę, wysokość płatności rolnośrodowiskowej. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności należało uznać, iż sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny jest trudna a to stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazane dochody w rodzinie pozwalają wyłącznie na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący nie jest w stanie poczynić z dochodów oszczędności na opłacenie kosztów sądowych. Z tych względów oraz kierując się zapewnieniem Skarżącemu prawa do sądu należało uznać, iż zwolnienie od obciążającego go na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie 200 zł), jak i od pozostałych mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych jest uzasadnione. W związku z powyższym na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.