V SA/Wa 3250/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Asesor WSA - Marta Sarnowiec-Cisłak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi E.B. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 26 września 2024 r. nr O/EM/Nr 816/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych oddala skargę.

Przedmiotem skargi E. B. (dalej: "skarżąca", "strona") jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: "organ", "KRRiT") z 26 września 2024 r. nr O/EM/Nr816/2024 w przedmiocie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W piśmie z 6 listopada 2023 r. skarżąca wystąpiła do KRRiT o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za okres (sprecyzowany w piśmie z 8 grudnia 2023 r.) od stycznia 2018 r. do grudnia 2023 r. Organ w piśmie z 15 grudnia 2023 r. wezwał skarżącą do dalszego uzupełnienia wniosku przez przedstawienie dowodów potwierdzających, że w jej przypadku występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, wymieniając przykładowo dokumenty potwierdzające spełnienie przesłanek wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona piśmie z 29 stycznia 2024 r. oświadczyła, że większość informacji dotyczących jej sytuacji rodzinnej i majątkowej znajduje się w korespondencji z Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA. Ponadto oświadczyła, że jest emerytką i mieszka z mężem, który również jest emerytem. Skarżąca dołączyła do pisma kopię decyzji ZUS z 1 marca 2023 r. o waloryzacji emerytury, z której wynika, że po waloryzacji kwota jej świadczenia emerytalnego wynosi 3 527,60 zł, a wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 3 087,12 zł. KRRiT decyzją z 13 lutego 2024 r. nr EDYHAŁ/nr19/2024 w punkcie 1. umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej zaległości za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. i w punkcie 2. odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2023 r. w wysokości 1 460,40 zł wraz z odsetkami w wysokości 302,27 zł. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy KRRiT decyzją z 26 września 2024 r.: w punkcie 1. uchyliła zaskarżoną decyzję z 13 lutego 2024 r. w części objętej punktem 2.; w punkcie 2. umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej zaległości za okres od 1 grudnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.; w punkcie 3. odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 listopada 2023 r. w wysokości 1 433,10 zł wraz z odsetkami w wysokości 235,05 zł; w punkcie 4. utrzymała w mocy w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję z 13 lutego 2024 r. W uzasadnieniu KRRiT powołując się na treść art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych wyjaśniła, że poza zakresem kognicji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, w postępowaniu wszczętym wnioskiem o przyznanie ulgi w spłacie zaległości z tytułu opłat abonamentowych, pozostaje badanie, czy wierzytelność z tytułu abonamentu RTV, wykazywana przez operatora wyznaczonego na przypisanym abonentowi indywidualnym numerze identyfikacyjnym, jest należna oraz czy została ustalona w prawidłowej wysokości, przy dopełnieniu spoczywających na Poczcie Polskiej S.A. obowiązków, wynikających z przepisów prawa. Operatorowi wyznaczonemu tj. Poczcie Polskiej S.A. zlecono mocą ustawy o opłatach abonamentowych zadania z zakresu administracji, polegające m.in. na rejestracji odbiorników, prowadzeniu ewidencji abonentów, inicjowaniu postępowania egzekucyjnego w zakresie zobowiązań z tytułu opłat abonamentowych. Na podstawie art. 7 ust 2. ustawy o opłatach abonamentowych nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. Rozpatrując wnioski, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych organ jest zobligowany posłużyć się informacją dotyczącą podmiotu zobowiązanego oraz kwoty zaległości pochodzącą od wierzyciela z tytułu opłaty abonamentowej. KRRiT wskazał, że w decyzji z 13 lutego 2024 r. przyjęto wadliwie okres zaległości od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2023 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust 4 ustawy o opłatach abonamentowych opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna, zatem w dniu 13 grudnia 2023 r. mogły istnieć zaległości za okres do 1 stycznia 2018 r. do 30 listopada 2023 r., natomiast zaległość za okres od 1 grudnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. nie mogła istnieć. Organ podkreślił, że w świetle obowiązujących przepisów, wniosek o przyznanie ulgi w spłacie zaległości w płatności opłat abonamentowych może zostać złożony wtedy, gdy zaległość ta istnieje, co oznacza to, że wdacie złożenia wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zaległości, opłata abonamentowa musi się już przekształcić w zaległość. Jeżeli zaległość nie istniała w chwili złożenia wniosku o przyznanie ulgi w jej spłacie, organ powinien odmówić wszczęcia postępowania lub postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe. Zatem rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości organ powinien orzec co do zaległości za okres 01/2019-11/2023, natomiast w zakresie zaległości za grudzień 2023 r. należało umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. KRRiT wskazała, że w toku postępowania wyjaśniającego została poinformowana przez Pocztę Polską S.A., iż zaległości za okres 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. wraz z odsetkami uległy przedawnieniu, dlatego umorzono postępowanie administracyjne w zakresie zaległości za ten okres. Jako bezprzedmiotowe. KRRiT ustaliła, że do uregulowania pozostają zaległości za okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 listopada 2023 r. w wysokości 1 433,10 zł i odsetki w kwocie. 235,05 zł. KRRiT wyjaśniła, że z uwagi na informacje uzyskane od wierzyciela, zaskarżona decyzja z 13 lutego 2024 r. podlega uchyleniu w części dotyczącej punktu 2 tj. zaległości za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2023 r. ze względu na inną kwotę zaległości i odsetek. Natomiast ze względu na brak zaległości za grudzień 2023 r. w dniu złożenia wniosku o umorzenie zaległości do KRRiT należało w tej części umorzyć postępowania administracyjne jako bezprzedmiotowe. KRRiT ustaliła w oparciu o informacje udzielone przez Pocztę Polską S.A., iż rejestracja odbiornika rtv nastąpiła 17 kwietnia 1986 r. W ocenie KRRiT skarżąca pomimo wezwań z 15 grudnia 2023 r. i z 23 kwietnia 2024 r. nie wyjaśniła dostatecznie sytuacji finansowej gospodarstwa domowego. Strona nie przedstawiła oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej o liczbie osób w gospodarstwie domowym i nie dostarczyła dokumentów o wysokości dochodów uzyskiwanych przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym. Strona dołączyła jedynie decyzję ZUS o wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego za marzec 2023 r. podała, że mieszka z mężem, który jest emerytem. KRRiT podkreśliła, że powyższe okoliczności są kluczowe dla ustalenia kondycji finansowej i możliwości płatniczych strony. KRRiT wyjaśniła, że przyznając ulgę w spłacie zobowiązań publicznoprawnych organ jest uprawniony do poszukiwania dowodów wskazujących na rzeczywistą sytuację materialną osoby ubiegającej się o udzielenie ulgi, aby decyzja o umorzeniu zaległości miała odzwierciedlenie w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Według KRRiT w rozpoznawanej sprawie przedstawiona dokumentacja dotycząca dochodów jest niepełna, gdyż nie przedstawia całościowo sytuacji materialnej gospodarstwa domowego skarżącej. Zdaniem KRRiT na podstawie zebranych materiałów dowodowych organ nie miał możliwości dokonania oceny możliwości płatniczych strony i analizy czy obowiązek zapłaty należności publicznoprawnej pozbawiłoby abonentkę środków niezbędnych do zapewnienia właściwej egzystencji. Dopiero analiza całościowego dochodu osiąganego przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym pozwala na stwierdzenie, czy wypełnienie zobowiązania może stanowić nadmierny uszczerbek dla zobowiązanego i pozbawić go środków niezbędnych na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. KRRiT wyjaśniła, że na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie w danej sprawie spoczywa ciężar rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania i oceny dowodów, jednak ten obowiązek organu nie zwalnia strony postępowania od współdziałania w jego realizacji. KRRiT zwróciła uwagę, że dysponentem danych dotyczących sytuacji finansowej gospodarstwa domowego strony jest sam abonent, w interesie, którego winno leżeć udzielenie organowi wyczerpujących informacji na kierowane w toku postępowania zapytania. KRRiT wyjaśniła, że wnioskowaną ulgę stosuje się jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza w razie znacznego ograniczenia możliwości płatniczych strony lub wskutek zdarzeń losowych. Organ uznał, że wskazane przez wnioskodawczynię okoliczności nie stanowią przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.. W skardze na decyzję KRRiT z 26 września 2024 r. strona podała, że zaskarża punkty 1- 3 decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 10 kpa , art. 50 kpa, art. 75 i art. 77 k.p.a w związku z art. 123, art. 79 kpa , 88 kpa oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r o opłatach abonamentowych w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych punktów 1-3 decyzji O/EM/Nr 816/2024 oraz poprzedzającej ją decyzji EDYHAŁ /Nr 19/2024 w jej punkcie 2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach tylko bada jego legalność, a w przypadku stwierdzenia, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla je lub stwierdza jego nieważność. Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów sąd nie stwierdził naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przede wszystkim wskazać trzeba, że przedmiotem postępowania jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności RTV wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez stronę przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W realiach kontrolowanej sprawy poza kognicją sądu administracyjnego pozostaje kwestia istnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych prowadzi do wniosku, że nie zawierają one regulacji, które mogłyby stanowić podstawę wydawania przez KRRiT decyzji rozstrzygających o istnieniu/nieistnieniu obowiązku zapłaty należności z tytułu opłaty abonamentowej i ich ewentualnej wysokości. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, KRRiT jest właściwa jedynie do wydawania decyzji o umorzeniu lub rozłożeniu na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu oraz opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetek za zwłokę w jej uiszczaniu (tak NSA w wyroku z 14 września 2023 r. o sygn. akt I GSK 1264/22). W kontrolowanym w niniejszej sprawie postępowaniu KRRiT na dzień wydawania decyzji miała dane o kwocie zadłużenia strony od Poczty Polskiej i nie miała podstaw do ich podważenia. W okolicznościach sprawy bezzasadna jest zatem argumentacja skarżącej dotycząca braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Poza kognicją KRRiT pozostają zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu, sposobem naliczania opłat oraz osobą zobowiązanego, w tym bowiem zakresie KRRiT jest związana danymi uzyskanymi od wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. KRRiT nie została wyposażona w instrumenty prawne umożliwiające weryfikację podstaw nałożenia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych. W ramach postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności o charakterze publicznoprawnym nie bada się więc zasadności istnienia samej należności i w konsekwencji tego sąd dokonuje oceny przeprowadzonego przez KRRiT postępowania w ramach określonych złożonym wnioskiem o umorzenie zaległości w opłacie abonamentowej i treścią przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Sformułowanie "może" oznacza, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca. W rozpoznawanej sprawie sąd podziela ocenę KRRiT, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów, z których wynikałaby jej wyjątkowa sytuacja, a w szczególności zły stan finansów, zdrowia lub sytuacji rodzinnej, przemawiające za umorzeniem zaległości. Skarżąca uzyskuje stałe dochody miesięczne z tytułu świadczenia emerytalnego, którego wysokość jest wyższa od minimum socjalnego i powinno ono pozwalać na zaspokojenie wykazanej przez Pocztę Polską SA należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych. Skarżąca pozostaje przy tym we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem emerytem, którego wysokości dochodów nie ujawniła, jak też nie wykazała, mimo wezwania i pouczenia przez organ, żadnych szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, które przemawiałyby za umorzeniem jej zobowiązań z opłat abonamentowych. W ramach postępowania wyjaśniającego KRRiT pozyskała też do akt sprawy korespondencję prowadzoną przez skarżącą z Pocztą Polską SA w sprawie zaległości abonamentowych i wbrew twierdzeniom skarżącej z treści jej pism nie wynika, by przedstawiła w nich w szerszym zakresie swoją sytuację majątkową i rodzinną. Skarżąca w toku postępowania wskazywała w zasadzie przede wszystkim na okoliczności, które doprowadziły do niewłaściwego jej zdaniem uznania, że istnieją zaległości po jej stronie, podnosząc że w okresie objętym wnioskiem media publiczne nie realizowały misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji. Odnosząc się do tych twierdzeń należy wskazać, że zarzuty dotyczące wykonania zobowiązania, jego nieistnienia, czy też jego przedawnienia, mogą być skutecznie wykazywane tylko w postępowaniu egzekucyjnym w formie zarzutów, jeśli nie zostaną one wcześniej uwzględnione choćby w związku z doręczeniem abonentowi upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. Wbrew twierdzeniu skarżącej zarzut braku realizowania przez media publiczne misji publicznej, nie mieści się też w pojęciu szczególnych względów społecznych, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, gdyż treść powołanego przepisu wskazuje, że podane w nim okoliczności (szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych) są oceniane w kontekście wyjątkowej sytuacji osoby zobowiązanej do zapłaty opłat abonamentowych. Natomiast podnoszona przez stronę okoliczność braku realizowania przez media publiczne misji publicznej dotyczyłaby wszystkich abonentów, stąd nie może być uznana za mającą wpływ na wyjątkową sytuację strony. Reasumując zatem zdaniem sądu rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały w określonym zakresie okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. W sprawie nie doszło do naruszeń przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wszelkie określone prawem elementy, a jej uzasadnienie spełnia wymogi formalne określone w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadach przepisów art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.