V SA/Wa 3176/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) września 2016 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca K. R. zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku (uzupełnionym pismami z 4 stycznia 2017 r. i z 3 lutego 2017 r.), a także akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jej źródła utrzymania stanowią wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w Zespole Placówek Specjalistycznych w Pleszewie na stanowisku nauczyciela w kwocie 1.241,65 zł netto oraz dochód z prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego o powierzchni 12,600 ha fiz., tj. 3,6760 ha przel., wydzierżawionego od rodziców, w wysokości 1.400 zł netto (zaświadczenie pracodawcy skarżącej z 3 lutego 2017 r. – karta 48 akt, umowa dzierżawy z 1 lutego 2012 r. – karta 33 akt, zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów i budynków – karty 36-37 akt, zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy P. z 2 lutego 2017 r. o dochodzie z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przel. w 2015 r. – karta 33 akt). Skarżąca jest studentką drugiego roku Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego w K. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, za które czesne wynosi 2.500 zł za semestr; płatne w czterech ratach po 625 zł (zaświadczenie z uczelni z 28 stycznia 2017 r. - karta 65 akt). Do miesięcznych wydatków – oprócz czesnego – skarżąca zaliczyła opłatę za telefon – 30 zł, dojazdy na uczelnię – 200 zł i koszt wyżywienia – 400 zł (łącznie 1.255 zł). Jako jedyny składnik majątku skarżąca wskazała bronę talerzową o wartości 4.900 zł (oświadczenie skarżącej – karta 66 akt). Skarżąca przedłożyła również wyciągi z dwóch rachunków bankowych (karty 51 – 63 akt): • prowadzonego w Banku Zachodnim WBK za okres od 1 listopada 2016 r. do 3 lutego 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 1.257,48 zł oraz • prowadzonego w Banku Spółdzielczym w Pleszewie za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 11 sierpnia 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 5.194, 71 zł. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty postępowania sądowego pokrywał jej Skarb Państwa. W niniejszej sprawie zauważyć przede wszystkim należy, że skarżąca na jednym z dwóch rachunków bankowych zgromadziła środki w kwocie przekraczającej 5.000 zł, pomimo że – jak wskazuje historia transakcji na tym koncie - poprzednie wpłaty z tytułu pomocy finansowej do gruntów przekazywała swojemu ojcu (vide dwie wypłaty kwot po 3.000 zł w dniu 16 kwietnia 2016 r. oraz wypłata kwoty 3.600 zł w dniu 16 czerwca 2016 r., dokonane przez L. R. - karta 63 akt). Zatem skarżąca jest wstanie pokryć koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł. Dostrzec też wypada, iż skarżąca nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, a dwie trzecie jej wydatków stanowią koszty związane z płatnymi niestacjonarnymi studiami. Tymczasem prywatne zobowiązania finansowe nie mogą być traktowane priorytetowo względem zobowiązań publicznoprawnych, do których należą koszty sądowe. W tej sytuacji uznać należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.