V SA/Wa 3050/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia ... czerwca 2015r., nr. ..., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta ..., przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ..., z dnia ..., marca 2015 r., Nr ..., w przedmiocie stanowiska wierzyciela uznającego zarzuty S. P. ( dalej skarżący) za nieuzasadnione. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Upomnieniem nr. ..., z dnia ..., maja 2014r., doręczonym w dniu19 maja 2014r., S. P. został wezwany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w ..., do uiszczenia kwoty głównej ..., zł oraz odsetek w wysokości ..., zł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na upomnienie skarżący pismem z dnia 19 maja 2014r. poinformował organ, że zasiłek o którym mowa w upomnieniu należał i nadal należy do zasiłków uznaniowych i w takiej formie go otrzymał. Żądanie jego zwrotu w jego warunkach życiowych jest niemożliwe, co musi rozstrzygnąć właściwy sąd administracyjny. W dniu ..., października 2014r. Zastępca Dyrektora MOPS w ..., działając z upoważnienia Prezydenta ..., wystawił tytuł wykonawczy nr. ...,, w którym wskazał S. P. jako zobowiązanego do zapłaty kwoty głównej ..., zł oraz naliczonych odsetek od daty 1 lipca 2010r. do daty wystawienia tytułu wykonawczego w wysokości ..., zł, z dalszym biegiem odsetek. W podstawie faktycznej wskazał nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny. W podstawie prawnej wskazał art. 30 ustawy z dnia 18 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr. 139 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r., nr. 98, poz.1071 ze zm.) powołując decyzję z ..., maja 2010r. o nr. ..., Pismem z dnia ..., lutego 2015r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ...,, Prezydent Miasta ...,, jako organ egzekucyjny, wysłał zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. Pismem z dnia 14 lutego 2015r., zatytułowanym "skarga", uzupełnionym na wezwanie organu pismem z dnia 9 marca 2015r., S. P. wniósł zarzut prowadzenia egzekucji "pobranego-(rzekomo)-nienależnego zasiłku pielęgnacyjnego". Wskazał, że został niesłusznie zobowiązany do zwrotu, że sprawa się jeszcze nie zakończyła w sądzie administracyjnym, gdyż wniósł zażalenia w dniach z 4 września i 8 listopada 2014r. Załączył pisma z tych dat kierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1776/2014. Wnosił też o umorzenie tej "absurdalnej sprawy". Wskazywał, że egzekucja to jego katastrofa życiowa z uwagi na chorobę i niepełnosprawność. Postanowieniem z dnia z dnia ..., marca 2015 r., Nr ..., wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta ...,, Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ...,, działając jako wierzyciel, na podstawie art. 17 § 1, art. 18 i art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu administracyjnym w administracji ( Dz. U. z 2014r. poz. 1619 ze zm., dalej u.p.e.a.) uznał zarzuty zobowiązanego S. P. za nieuzasadnione. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że niezasadny jest zarzut, iż zasiłek pielęgnacyjny nie został nienależnie pobrany. Bowiem decyzją z dnia ..., maja 2010 r., organ ten stwierdzał nienależnie pobrane świadczenie w kwocie ..., zł. oraz decyzją z dnia ..., czerwca 2010 r. stwierdził nienależnie pobrane świadczenie w kwocie ..., zł. Decyzje są ostateczne i podlegają wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane decyzje zostały utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ..., z dnia ..., maja 2010 r., Nr ..., oraz decyzją z dnia ..., lipca 2010 r., Nr ..., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1541/10 oddalił skargę S. P. na decyzje SKO w ...,. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt I OSK 988/11 oddalił skargę kasacyjną. Skarżący złożył zażalenie. W wyniku rozpoznania zażalenia SKO w ..., wydało zaskarżone postanowienie z dnia ..., czerwca 2015 o utrzymaniu w mocy postanowienia wierzyciela z dnia ..., marca 2015r. W uzasadnieniu postanowienia SKO powołało się na stan faktyczny wskazany w postanowieniu wierzyciela potwierdzając tym samym wydanie przez siebie, w ramach postępowania odwoławczego, dwóch decyzji z dnia z dnia ..., maja 2010 r., Nr ..., oraz decyzji z dnia ..., lipca 2010 r., Nr ..., utrzymujących w mocy decyzje organu I instancji stwierdzające nienależne pobranie kwoty dochodzonej w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. SKO wskazało dalej treść przepisu art. 33 § 1, art. 34 ust.1 i ust.1a u.p.e.a. i podniosło, że stosownie do art. 34 § 1a ustawy - jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zatem nie było podstaw do uwzględnienia zażalenia. Pismem z dnia 28 czerwca 2015r S. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie SKO z dnia ..., czerwca 2015r. Wskazał, ze skargę wnosi "pod zarzutem naruszenia prawa." Wyznaczony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu ( wskazany przez skarżącego imiennie) w piśmie procesowym z dnia 6 lutego 2016r. oświadczył, że w całości podtrzymuje stanowisko i argumentację przedstawianą przez stronę skarżącą w jej dotychczasowych pismach, w tym w skardze inicjującej postępowanie. Wskazał, że skarżący stoi na stanowisku, że żądanie zapłaty objęte zaskarżonym tytułem wykonawczym jest nienależne tak z uwagi na zaistnienie przedawnienia, które niniejszym podnoszę jak też ze względu na brak podstawy faktycznej do wydania tytułu wykonawczego. S. P. uważa, że nie może być mowy o nienależnie pobranym świadczeniu w sytuacji gdy w chwili obecnej tego rodzaju świadczenia cały czas pobiera choć jego sytuacja nie uległa zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Tytuł wykonawczy opiera się na decyzji administracyjnej ustalającej kwotę nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący nie kwestionuje też faktu pobrania tego świadczenia o czym stanowi treść jego pisma z dnia 19 maja 2014r. skierowanego do MOPS w ..., w odpowiedzi na otrzymane upomnienie nr. ..., z dnia ..., maja 2014r. wzywające do zapłaty kwoty głównej ..., zł z tego tytułu. Skarżący wskazał w nim, że zasiłek o którym mowa w upomnieniu należał i nadal należy do zasiłków uznaniowych i w takiej formie go otrzymał. Żądanie jego zwrotu w jego warunkach życiowych jest niemożliwe, co musi rozstrzygnąć właściwy sąd administracyjny. Skarżący powołał się na pisma kierowane 30 kwietnia 2014r. do Sądu Najwyższego i w dniu 15 maja2014r. do sądu administracyjnego. Wskazuje też na uprawnienie Dyrektora MOPS do umorzenia należności. W kolejnym piśmie z dnia 14 lutego 2014r., stanowiącym o wniesieniu zarzutu, skarżący przede wszystkim żądał umorzenia postępowania. Twierdził, że wystąpił do sądu administracyjnego z zażaleniami, przez co rozstrzygnięcia w sprawach mogą być różne. Powołał się na zażalenia wniesione do sądu w dniach z 4 września i 8 listopada 2014r. Załączył pisma z tych dat kierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1776/2014. We wskazanej wyżej sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1776/2014, znanej sądowi orzekającemu z urzędu, został wydany wyrok w dniu 7 października 2010r. oddalający skargę S. P. na postanowienie SKO w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania. W tej sprawie były też wydawane postanowienia po wydaniu wyroku, w tym przez Naczelny Sąd Administracyjny I OZ 86/11 i I OZ 87/11 w dniu 9 lutego 2011r., I OZ 155/14 z dnia 11 marca 2014r. i I OZ 833/14 z dnia 7 października 2014r. w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku i w przedmiocie przyznanie prawa pomocy. Skarżący pomija milczeniem wydane decyzje nakazujące zwrot przedmiotowego świadczenia. Nie odnosi się też do wyroków wskazanych przez organy, tj. o sygn. akt I SA/Wa 1541/10 i I OSK 988/11. Z treści tych wyroków, znanych sądowi orzekającemu z urzędu, wynika, że przedmiotem ich rozpoznania była odpowiednio decyzja SKO w ..., z dnia ..., maja 2010r. nr. ..., utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta ..., przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ..., w dniu ..., maja 2010 r., stwierdzającą nienależnie pobrane świadczenie w kwocie ..., zł. z tytułu nienależnie pobranego świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2017r. do 31 grudnia 2009r. ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 października 2010r., sygn. akt I SA/Wa 1541/10, oddalający skargę S. P.) oraz oddalenie skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku I SA/Wa 1541/10 – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2011r., sygn. akt I OSK 988/11. Zatem podnoszenie zarzutu co do braku istnienia należności ustalonej zaskarżalną decyzją administracyjną jest w świetle art. 34 § 1a u.p.e.a. niedopuszczalne, co słusznie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się natomiast do zarzutu przedawnienia roszczenia wskazać należy, że zgodnie z uzasadnieniem wyroku wydanego w sprawie I SA/Wa 1541/10, podstawę prawną nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego stanowił przepis art. 16 ust.1, ust.2 pkt2 i ust.4 w zw. z art.30 ustawy z dnia 18 listopada 2003 oświadczeniach rodzinnych (obecnie Dz. U. z 2016r. poz. 1518 j.t. ze zm.). Według art. 33 ust.1 tej ustawy do finansowania świadczeń rodzinnych mają zastosowanie przepisy o finansach publicznych. W myśl natomiast art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych ( Dz. U z 2016r. poz. 1870 j.t. ze zm., dalej u.f.p.) określającego środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, w punkcie 7 wskazano dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Zgodnie zaś z treścią art. 67 u.f.p.: "Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm., dalej o.p.)." Zatem do przedawnienia roszczenia w myśl powyższego przepisu ma odpowiednie zastosowanie art. 70 § 1 o.p. o brzmieniu: "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku." Zgodnie natomiast z treścią odpowiednio stosowanego w tej sprawie przepisu art. 21 § 1 pkt.2 o.p. "zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania." Decyzja pierwsza zapadła ..., maja 2010r., została doręczona skarżącemu, gdyż się od niej odwołał, decyzja odwoławcza zapadła również w 2010r. Przypomnieć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO w ..., powołując się na stan faktyczny wskazany w postanowieniu wierzyciela potwierdziło tym samym wydanie przez siebie, w ramach postępowania odwoławczego, dwóch decyzji z dnia z dnia ..., maja 2010 r., Nr ..., oraz decyzji z dnia ..., lipca 2010 r., Nr ..., utrzymujących w mocy decyzje organu I instancji stwierdzające nienależne pobranie kwoty dochodzonej w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Tym samym początek 5 letniego biegu przedawnienia roszczenia rozpoczął się 1 stycznia 2011r. i bez zawieszenia lub jego przerwania upłynąłby z końcem roku kalendarzowego 2015. Wskazać jednak należy, że zgodnie z art. 70 § 4 o.p.: " Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny." Zgodnie z treścią pisma skarżącego z dnia 14 lutego 2015r. otrzymał on w dniu 12 lutego 2015r. zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego od organu egzekucyjnego. Zatem nie doszło do przedawnienia roszczenia. Odnosząc się natomiast do twierdzenia, że skarżący pobiera nadal świadczenie wskazać należy, że z treści uzasadnienia wyroku o sygn. akt I SA/Wa 1541/10 wynika, ze skarżącemu przyznano prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 27 stycznia 2009r., sygn. akt VI U 1200/07, prawo do dodatku pielęgnacyjnego ( poczynając od 1 marca 2007r.), który to dodatek pielęgnacyjny jest pobierany na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i stanowi odrębne, niekonkurencyjne świadczenie w odniesieniu do zasiłku pielęgnacyjnego przyznawanego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący w pismach procesowych kierowanych do organu egzekucyjnego oraz do sądu przede wszystkim wskazuje na własna, trudna sytuacje zdrowotna i podnosi potrzebę umorzenia "sprawy". Powyższe wskazuje, że dąży on do umorzenia dochodzonej należności. Jest to odrębny przedmiot postępowania od niniejszego, wszczynanego na wyraźny wniosek uprawnionego. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 j.t. ze zm.), oddalił skargę. W wyroku sąd nie orzekał w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego z uwagi na fakt, iż kwestia ta nie dotyczy stron postępowania i powinno to zostać rozstrzygnięte w odrębnym postanowieniu.