V SA/Wa 2967/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2017 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę.

W dniu ...02.2016 r. do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wpłynęło pismo B.B. z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych. Jednocześnie Wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o "wstrzymanie egzekucji oraz anulowanie tytułu wykonawczego wystawionego przez Pocztę Polską S.A. na podstawie którego zabrano nadpłatę z podatku w wysokości 1 396 złotych za 2015 r. i "zwrócenie na konto". Wyjaśniła, iż wyegzekwowane środki przeznaczone były na pokrycie kosztów leczenia. Abonentka poinformowała, iż uzyskuje niewielkie dochody z tytułu emerytury w wysokości 1593 złote brutto. Ze względu na zły stan nie mogła dopełnić formalności w Urzędzie Pocztowym. Do wniosku załączono kserokopię decyzji ZUS-u o waloryzacji emerytury z dnia ...03.2015 r. Pismem z dnia ...03.2016 r. Strona została zobowiązana do uzupełnienia materiału dowodowego. Została poinformowana także o warunkach uzyskania zwolnienia od opłat przez osoby, które ukończyły 60 lat oraz pobierają emeryturę w wysokości nieprzekraczającej 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Organ wyjaśnił, iż kompetencje w zakresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przysługują wierzycielowi, tj. Poczcie Polskiej S.A. W dniu ...04.2016 r. do akt sprawy załączono zaświadczenie lekarskie z dnia ...04.2016 r., kserokopie karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia ...05.2007 r., z dnia ...04.2005 r., kserokopię karty informacyjnej z ...05.2006 r., z dnia ...05.2005 r., kserokopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS-u z dnia ...06.2005 r., z dnia ...07.2007 r., kserokopię dowodu osobistego B.B. oraz oświadczenie o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. W piśmie przewodnim Strona wskazała, iż ukończyła 70 lat i znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej z niewielką szansą na poprawę. Większość badań zmuszona jest robić prywatnie. Źródłem utrzymania jest niewielka emerytura w wysokości 1332,68 złotych w związku z czym w dniu ...02.2016 r. dopełniła formalności w Urzędzie Pocztowym i została zwolniona z opłat. Jednocześnie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o anulowanie tytułu wykonawczego i zwrot wyegzekwowanej kwoty w wysokości 1396 złotych, które są potrzebne na pokrycie kosztów leczenia. Pismem z dnia ...05.2016 r. B.B. została poinformowana o podziale kompetencji pomiędzy KRRiT oraz Pocztą Polską S.A. Wyjaśniono stronie, iż wszelkie wątpliwości związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym należy kierować do Poczty Polskiej S.A., której przysługują uprawnienia wierzyciela. W dniu ...05.2016 r. wydano decyzję ... umarzającą Abonentce zaległości w płatności opłat abonamentowych rtv wraz z odsetkami za okres jaki wskazał wierzyciel czyli Poczta Polska S.A. oraz umarzającą postępowanie administracyjne za okres od 01/2010 do 03/2014. W dniu ...05.2016 r. nadano wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wyjaśniała, iż zaległości wyegzekwowane przez Organ egzekucyjny tj. za okres od 01/2010 do 03/2014 powinny zostać jej zwrócone. Kwoty te przeznaczone były na pokrycie kosztów leczenia oraz bieżące wydatki. W ocenie Wnioskodawczyni zrealizowanie tytułu wykonawczego przez Urząd Skarbowy nie powinno stanowić o braku możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, która "musi być rozstrzygnięta zawsze na korzyść klienta". B.B. ponownie podkreśliła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, co stanowi podstawę do zwrotu wyegzekwowanych środków. W dniu ...08.2016 r. do KRRiT wpłynęło pismo B.B. informujące Organ prowadzący postępowanie, iż nie otrzymała odpowiedzi na swoje wystąpienie z dnia ...05.2016 r. Abonentka ponownie podkreśliła, iż w jej ocenie "nie można twierdzić, iż sprawa wygasła w drodze egzekucji i nie istnieje zobowiązanie". Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy KRRiT decyzją z dnia ... września 2016 r. nr ... utrzymała w mocy własną decyzję z dnia ... maja 2016 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia ... września 2016 r. wskazano, że KRRiT nie jest organem odwoławczym od wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych i upomnień. Egzekucja administracyjna z tytułu zaległych opłat abonamentowych odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.). KRRiT nie jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania egzekucji, ani też uprawnionym do merytorycznego rozstrzygania spraw prowadzonych na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji nie przyznano również uprawnień do uchylania wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych ani do zawieszania postępowań egzekucyjnych. Podział kompetencji pomiędzy operatorem wyznaczonym a KRRiT jest ścisły i wynika wprost z przepisów prawa (art. 6, 7, 8 ustawy o opłatach abonamentowych). W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji została poinformowana przez Pocztę Polską S.A., iż zaległości za okres od 01.01.2010 r. do 31.03.2014 r. zostały wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy na podstawie tytułu wykonawczego z dnia ...06.2015 r. nr ... . Wyegzekwowanie należności publicznoprawnej prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania (ściągnięcie zaległości publicznoprawnej w drodze egzekucji administracyjnej mieści się w pojęciu zapłaty, która powoduje wygaśnięcie zobowiązania). Wygaśnięcie zobowiązania wskutek wyegzekwowania należności uczyniło niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym. Zarówno w doktrynie jak również w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ administracji stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organ podkreśla, że zgodnie z ustawą o opłatach abonamentowych w sprawach indywidualnych abonentów KRRiT właściwa jest jedynie w zakresie przyznawania ulg w spłacie zaległości tych należności. KRRiT nie posiada kompetencji w zakresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W związku ze ściągnięciem zaległości obejmujących znaczny okres w drodze postępowania egzekucyjnego, KRRiT mogła dokonać rozstrzygnięcia jedynie w takim zakresie, w jakim faktycznie one występowały, tj. za okres od 01.04.2014 r. do 31.01.2016 r. Natomiast kwestia pozostałych kwot pozostaje już poza granicami tego konkretnego postępowania. Organ przypomniał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ dokonuje ponownej całościowej analizy sprawy nie będąc związanym zarzutami strony. Decyzją ... w sposób nieprawidłowy zidentyfikowano zakres przedmiotowy sprawy w aspekcie okresu oraz kwoty zaległości w płatności opłat abonamentowych. We wniosku o umorzenie zaległości, który wpłynął do Organu dnia ...02.2016 r. B.B. wnosiła o umorzenie zaległości wskazanych w tytule wykonawczym, tj. za okres od 01/2010 do 02/2014. Istota postępowania wszczynanego wyłącznie na wniosek Zobowiązanego z tytułu opłaty abonamentowej wyklucza możliwość objęcia rozstrzygnięciem na podstawie art. 10 u.o.a. okresu do 01/2016, a tym samym kwoty zaległości niezgodnej z żądaniem Strony. Działanie Organu wychodzącego poza zakres żądania strony domagającej się umorzenia zaległości za okres od 01/2010 do 02/2014 należy oceniać jako działanie podjęte wbrew wnioskowi Strony, która wyraźnie wskazała okres objęty żądaniem. Ponieważ Organ zaległość za okres od 04/2014 do 01/2016 umorzył, wobec wyrażonego w art. 139 kpa zakazu działania organu odwoławczego na niekorzyść odwołującego, Organ nie korygował ram przedmiotowych postępowania, przyjmując iż prowadziłoby to do rozstrzygnięcia mniej korzystnego dla strony aniżeli to, które w sprawie zapadło. Wskazując na powyższe, w decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie zawężono okresu, w jakim powstały zaległości sankcjonując tym samym rozstrzygnięcie, które nie odpowiada prawu i wychodzi poza granice wniosku, ale leży w interesie Strony. Wyjaśniono także, odnosząc się do prośby Wnioskodawczyni dotyczącej zwrotu wyegzekwowanych środków, iż KRRiT nie posiada uprawnień w zakresie zwrotu kwot pobranych w drodze postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z wolą ustawodawcy, kompetencje polegające na pobieraniu opłat, prowadzeniu kontroli wykonywania rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej leżą w gestii operatora wyznaczonego jakim jest Poczta Polska. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie posiada ustawowych uprawnień do naliczania wierzytelności w opłatach abonamentowych rtv oraz nie pośredniczy w sporach pomiędzy abonentami a ww. instytucją. Decyzję opisaną powyżej zaskarżyła B.B. Z treści skargi wynika także iż jej autorka kwestionuje również decyzję która ją poprzedzała (z dnia ... maja 2016 r.). Skarżąca jest zdania iż decyzja wydana w następstwie jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest dla niej krzywdząca i niezgodna z rzeczywistością. Uważa że zajęto jej nadpłatę podatku którą chciała jak co roku przeznaczyć na koszty leczenia. Z jej konta pobrano kwotę 1396 zł, a zwrócono jedynie 193,04 zł. Skarżąca podnosi, że ma 70 lat, rentę chorobową w wysokości 1332, 68 zł netto i zgodnie z obowiązującymi przepisami nie powinna płacić abonamentu. Centrum Obsługi Finansowej poinformowało ją nadto iż za okres od stycznia 2010 r. do marca 2014 r. nie można jej zwrócić należności gdyż KRRiT "okresu tego nie umorzyła". Skarżąca wyjaśniła iż z uwagi na miejsce zamieszkania i ciężką chorobę nie wyrejestrowała odbiorników. Stało się tak także dlatego iż nie czytała prasy i nie miała świadomości iż może mieć z tego tytułu (z powodu nie wyrejestrowania odbiorników) kłopoty. Poza tym jej zdaniem sprawy winny być rozstrzygane na korzyść klienta. W jej przypadku przemawiały za takim rozstrzygnięciem dodatkowo względy społeczne i przypadek losowy – choroba (skarżąca ma orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie przypomnieć jednak trzeba że w związku z wnioskiem organu o odrzucenie skargi oraz z pkt. 2 zarządzenia z dnia 20 grudnia 2016 r. (k. 24 akt sądowych) uznano (zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2017 r.) iż przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja KRRiT z dnia ... września 2016 r. podjęta w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Ma to związek z jednej strony z zakresem żądania Skarżącej (zob. pkt 1 decyzji KRRiT z dnia ... maja 2016 r.), z drugiej zaś także z treścią w/w. decyzji (zob. również jej pkt 2 odnoszący się do okresu nie objętego żądaniem skarżącej). Kwestia o której mowa została wyjaśniona przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (zob. str. 5-6 tegoż uzasadnienia). Odnosząc się do meritum sprawy związanego z żądaniem strony wskazać trzeba iż należności, o umorzenie których skarżąca wnosi zostały wyegzekwowane. Stąd tez żądanie to musiało skutkować bezprzedmiotowością postępowania (w zakresie dotyczącym tegoż żądania). Zapłata należności czy też jej wyegzekwowanie powoduje bowiem zawsze to, że postepowanie w sprawie umorzenia tej należności bądź przyznania ulgi w jej zapłacie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa (nie ma już zobowiązania które ewentualnie można byłoby umorzyć). Nie budzi wątpliwości tak organu jak i sądu, że organ nie mógł merytorycznie rozpatrywać sprawy co do wyegzekwowanej zaległości albowiem należność z tytułu opłaty abonamentowej której zwrotu domaga się skarżąca nie istniała w dacie złożenia przez nią wniosku o umorzenie. Takie stanowisko w analogicznych stanach faktycznych prezentuje judykatura w wielu dotychczas wydanych orzeczeniach (por. np. wyroki zapadłe w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 3372/14, V SA/Wa 1492/15, V SA/Wa 2364/15). Sad podkreśla, iż sytuacja prawna skarżącej wyglądałaby inaczej gdyby wystąpiła ona z wnioskiem o umorzenie należności w płatności opłat abonamentowych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w sprawie tychże opłat bądź w trakcie jego trwania por. np. wyrok WSA z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 38/16. W wyroku tym sąd wyraził pogląd (który sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela), że o bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 kpa mogłoby stanowić wyegzekwowanie zaległości będącej przedmiotem wniosku na dzień złożenia wniosku. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.