V SA/Wa 292/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Andrzej Siwek (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2022 r. nr 2421/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.

Przedmiotem skargi A. W. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2022 r. nr 2421/2022 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 382.155,36 zł oraz o odmowie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 378.732,35 zł. W uzasadnieniu ww. decyzji ZUS wskazał, że Zobowiązany prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie: roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. W związku z nieopłaceniem składek na jego koncie powstały zaległości. We wniosku o ich umorzenie z 12 maja 2022 r. Wnioskodawca zaznaczył, że od początku prowadzenia działalności napotykał na szereg trudności z wypłatą należności za wykonywane usługi od kontrahentów. Niestety wraz z upływem czasu problemy z płynnością finansową w zasadzie tylko się pogłębiały. Z uzyskiwanych wpłat od kontrahentów część środków trafiała do komorników na podatek vat i podatek dochodowy, a możliwości Zobowiązanego nie pozwalały na spłacenie całego zadłużenia. W pewnym momencie Wnioskodawca doprowadził co prawda do wzrostu przychodów z działalności, ale nie przełożyło się to na realne zyski, bo niektóre zlecenia zmuszony był on przerwać z uwagi na niewypłacalność kontrahentów. Dochodzenie swoich należności przed sądem nie zawsze miało zaś pozytywny finał. P o tak wielu negatywnych doświadczeniach Zobowiązany ograniczył do minimum ryzyko zawierania umów z kontrahentami niewypłacalnymi, a w sytuacjach gdzie powziął wątpliwości, korzysta z porad prawnika. W oparciu o przedstawione przez Wnioskodawcę dowody ustalono, że jego przychody/dochody z prowadzonej działalności kształtowały się następująco: - za 2019 r. – 92.037,71 zł/ 0,00 zł, koszty 136.344,12 zł (według obliczeń własnych poniósł stratę 44 306,41 zł) - za 2020 r. – 79.525,93 zł/ 0,00 zł, koszty 84.445,45 zł (według obliczeń własnych poniósł stratę 4.919,52 zł) - za 2021 r. – 92.569,56 zł/ 13.000 zł, koszty 109.903,47 zł (według obliczeń własnych poniósł stratę 17.333,91 zł). Z przedłożonego zestawiania przychodów wynika, że przychód wyniósł: - za I kwartał 2022 r. – 15.000 zł. - za II kwartał 2022 r. – 3.287,04 zł. Natomiast z zeznania podatkowego wynika, że przychód/dochód wyniósł: - w 2020 r. – 79.252,93 zł/4.919,52 zł (strata), - w 2021 r. – 92.569,56 zł/17.333,91 zł (strata). Organ ustalił również, że Zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która dysponuje dochodem w kwocie 2 000 zł oraz dwojgiem dzieci. Pełnoletnia córka Wnioskodawcy w okresie 02-26.09.2022 r. zgłoszona była w PUP P. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, a obecnie nie posiada tytułu do ubezpieczeń ujawnianego w ZUS. Koszty utrzymania Wnioskodawca oszacował na łączną kwotę 1.700 zł, w tym: - z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, bez opłat eksploatacyjnych) - 500 zł, - opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, gaz, woda) -1 000 zł, - koszty związane z leczeniem (wykup leków, badania) - 200 zł. Oprócz zadłużenia w ZUS Wnioskodawca posiada inne zobowiązania pieniężne: - z tytułu podatków za okres 1998-2022 w kwocie 100.000 zł, - z tytułu zaciągniętych kredytów w za okres 2007-2022 r. w kwocie 160.000 zł, - w instytucjach za okres 2007-2022 w kwocie 160.000 zł, - u osób fizycznych za okres 2007-2022 w kwocie 10.000 zł, - inne za okres 2007-2022 w kwocie 30.000 zł. Wykazane zobowiązania nie są regulowane. Z ustaleń ZUS wynika ponadto, że Wnioskodawca nie posiada nieruchomości i praw majątkowych. Posiada jedynie samochody OPEL ASTRA z 1999 r., FORD FOCUS z 2003 r. o znikomej wartości. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ uznał, że nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009, dalej jako: "u.s.u.s."). W ocenie Zakładu nie wystąpiła bowiem w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Organ zaznaczył, że postanowieniem z 21 maja 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie umorzył jako bezskuteczne postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Wnioskodawcy na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Piasecznie. Niemniej jednak aktualnie prowadzone jest przez Dyrektora Oddziału ZUS odrębne postępowanie egzekucyjne i na obecnym jego etapie nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Następnie organ rozważył wystąpienie w sprawie przesłanek, umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Organ wskazał w tym zakresie, że w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – dalej jako "rozporządzenie") zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie tj. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. `W ocenie organu żadna z powyższych przesłanek w przypadku Wnioskodawcy nie zachodzi. W szczególności ZUS – analizując ewentualne wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia – zaznaczył, że Zobowiązany w dalszym ciągu prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Odnosząc się do osiąganych w ramach tej działalności wyników finansowych organ wskazał zaś, że dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a osiągnięty przychód z tej działalności. Zauważyć bowiem trzeba, że dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Dalej organ stwierdził, że pomimo powoływanej trudnej sytuacji materialnej Wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej oraz innych instytucji wsparcia, co oznacza, że obecna sytuacja finansowa nie wymusza na nim konieczności sięgania po pomoc ze strony państwa, aby zaspokoić niezbędne potrzeby egzystencjonalne. Organ podkreślił również, że analiza konta płatnika oraz okres i wysokość zadłużenia, wskazują, że od wielu lat systematycznie nie reguluje on zobowiązań z tytułu składek. Tymczasem zasadą powinno pozostać płacenie składek, nie zaś ich umarzanie, ponieważ umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ podkreślił również, że należy sprzeciwić się interpretacji art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. prowadzącej do przyjęcia, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności, może uniknąć spłaty zaległości z tego tylko powodu, że powołał się na niewysokie dochody i związaną z tym dysproporcję między tymi dochodami, a zaległościami. Poza tym w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Na koniec organ uznał, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja materialno-bytowa Wnioskodawcy całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. W skardze na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie Skarżący zarzucił organowi: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uznania całkowitej nieściągalności składek, podczas gdy okoliczności faktyczne, które odzwierciedla zgromadzony materiał dowodowy, jednoznacznie wskazują, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne i brak jest majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 2. z ostrożności procesowej, naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że powoływana przez Skarżącego sytuacja materialna nie jest wystarczająca do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podczas gdy Skarżący w wystarczający sposób wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 107 § 3 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako: "k.p.a.") poprzez oparcie skarżonego rozstrzygnięcia na materiale dowodowym ocenionym niezgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także przyjęcie konkluzji, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, odnoszących się do niespełnienia przesłanek prowadzących do możliwości umorzenia należności z tytułu składek, bez wystarczającego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego, podczas gdy decyzja administracyjna winna być wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, zgromadzonego w sposób wyczerpujący i ocenionego zgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego; 4. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez załatwienie niniejszej sprawy z pominięciem słusznego interesu Skarżącego oraz poprzez brak odpowiedniego ujawnienia procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a także brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu skarżonej decyzji, podczas gdy organ obowiązany jest do załatwienia sprawy, mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale także słuszny interes obywatela, a także do wyjaśniania Skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ZUS. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wydanej przez ZUS decyzji z dnia 10 listopada 2022 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzji art. 28 u.s.u.s. Wskazany przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s. przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. O ile regulacja powyższa, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b u.s.u.s., aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3). Podkreślić należy, że w przypadku obu ww. rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił ZUS swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie obowiązku zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ rentowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłby bowiem wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen. Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że analiza akt sprawy pozwala uznać, iż organ w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał jego oceny w sposób nienaruszający powołanych w skardze przepisów k.p.a. Wyprowadzony z tej oceny wniosek, iż mimo opisanej przez Skarżącego sytuacji życiowej i majątkowej brak jest okoliczności dostatecznie wskazujących na konieczność umorzenia zaległości, nie został skutecznie podważony. Nie budzi wątpliwości ustalenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek z art. 28 ust. 3 pkt 1-4c i 6 u.s.u.s. Sąd nie zgadza się natomiast z argumentacją organu dotyczącą przesłanki wymienionej w pkt 5 powołanego artykułu. Podkreślić bowiem należy, że w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. ustawodawca mówi wyłącznie o sytuacji, w której organ egzekucyjny stwierdził brak majątku, umożliwiającego prowadzenie egzekucji. Ustawodawca nie posługuje się w treści art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. dodatkową przesłanką, że w dacie wydania decyzji postępowanie egzekucyjne przeciw stronie jest w toku. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 21 maja 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piasecznie umorzył jako bezskuteczne postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Wnioskodawcy na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu, mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że dla przyjęcia niezaistnienia całkowitej nieściągalności nie może być przesądzającym fakt, że w dacie wydania decyzji kolejne postępowanie egzekucyjne przeciw Skarżącemu było w toku. Sam fakt, że postępowanie egzekucyjne przed Dyrektorem ZUS jest w toku, w sytuacji gdy naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i ZUS również tego majątku nie wskazuje i nie wykazuje skuteczności postępowania egzekucyjnego, nie jest wystarczający do stwierdzenia braku wystąpienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Ocena organu w zakresie ww. przesłanki nieściągalności ma zatem charakter dowolny. Niemniej jednak uchybienie to nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ stwierdzenie wystąpienia jednej z przesłanek całkowitej nieściągalności stanowi niejako dopiero "pierwszy etap" wydania orzeczenia przez ZUS. Podkreślić bowiem należy, że Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możność umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym nawet wystąpienie w rozpoznawanej sprawie przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie obligowało organu do umorzenia należności składkowych, a jedynie pozwalało na przejście do "drugiego etapu orzekania", tj. do rozważenia potencjalnej możliwości umorzenia tych należności w ramach uznania administracyjnego. Analogiczne wnioski należy zastosować do oceny zaistnienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Także bowiem w tym przypadku stwierdzenie wystąpienia jednej z przesłanek jedynie pozwala organowi na przejście do "drugiego etapu orzekania", lecz nie gwarantuje wydania decyzji zgodnej z wnioskiem Skarżącego. W ramach uznania administracyjnego organ zasadnie zaś uznał, że trudna sytuacja finansowa nie stanowi o obowiązku rezygnacji z dochodzenia zaległości. Trafnie też organ podkreślił, że Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, co w dłuższej perspektywie czasowej może pozwolić na podjęcie spłaty zaległości, chociażby w części lub w systemie ratalnym. Sąd podziela też stanowisko organu, iż publicznoprawny charakter należności składkowych, oraz cele, na które są one przeznaczone, obligują organy odpowiedzialne za ich pobór do szczególnej stanowczości i ostrożności w dysponowaniu nimi. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Sąd miał też na uwadze ugruntowany w orzecznictwie pogląd, z którego wynika, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako podmiot prowadzący i monitorujący działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872). Powyższe stanowisko jest szczególnie warte podkreślenia w realiach niniejszej sprawy, gdzie zaległości Skarżącego w opłacaniu składek mają charakter wieloletni, a pomimo ich wystąpienia i znacznej skali, Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą pogłębiając stan swojego zadłużenia wobec ZUS. Inaczej mówiąc, decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej Skarżący powinien być świadomy, że zobowiązuje się do opłacenia należnych składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy, w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet strat, czy też pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności problemów. Tym samym Skarżący powinien zdawać sobie sprawę z tego, że obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek, a brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS. Podsumowując wskazać należy, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16, wyrok z 26 września 2019 r. sygn. akt I GSK 1372/18 dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.