V SA/Wa 2799/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Asesor WSA - Agnieszka Dauter-Kozłowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2023 r. sprawy ze skargi S. we W. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 września 2022 r. nr 993400/81/246/2022, UNP 2022-00489517 w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych oddala skargę.

Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargi S. we W. (dalej: "płatnik składek" lub "Skarżąca") jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 września 2022 r. nr 993400/81/246/2022, UNP 2022-00489517, utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu z 28 lipca 2022 r. nr 470000/055/184/2022-KPS/8982147274 o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Kontrola płatnika składek została wszczęta w dniu 19 lipca 2022 r. na podstawie upoważnienia z 19 lipca 2022 r. Pismem z 19 lipca 2022 r. inspektor kontroli Zakładu wezwała płatnika składek do przedłożenia dokumentów. Pismem z 19 lipca 2022 r. osoba upoważniona do reprezentowania płatnika składek wniosła o przerwanie czynności kontrolnych w okresie od dnia 20 lipca 2022 r. do dnia 29 sierpnia 2022 r. z uwagi na konieczność przygotowania dokumentacji w związku z pismem z 19 lipca 2022 r. Pismem z 19 lipca 2022 r. inspektor kontroli Zakładu poinformowała płatnika składek o przerwaniu czynności kontrolnych we wnioskowanym okresie. Pismem z 22 lipca 2022 r. płatnik składek wniósł sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych. Sprzeciw wpłynął do Oddziału ZUS we Wrocławiu w dniu 27 lipca 2022 r. Postanowieniem z 28 lipca 2002 r. Oddział ZUS we Wrocławiu postanowił o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 12 września 2022 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu z 28 lipca 2022 r. o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 59 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162, z późn. zm.); dalej: Prawo przedsiębiorców" w związku z art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, z późn. zm.); dalej: "u.s.u.s.". W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż przeprowadzone postępowanie odwoławcze nie wykazało naruszeń przepisów prawa wskazanych we wniesionym sprzeciwie oraz zażaleniu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 59 ust. 9 pkt 2 Prawa przedsiębiorców w związku z powołanymi poniżej przepisami poprzez uznanie, iż postanowienie Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 28.07.2022r., znak 470000/055/184/2022-KPS/8982147274 o kontynuowaniu czynności kontrolnych w ramach kontroli jest prawidłowe, podczas gdy organ I instancji działał z naruszeniem przepisów: • art. 48 ust. 3 pkt 4 Prawa przedsiębiorców poprzez wadliwe określenie zakresu przedmiotowego kontroli w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli; • art. 49 ust. 7 pkt 6 Prawa przedsiębiorców i art. 89 ust. 1a pkt 7 u.s.u.s. poprzez wadliwe określenie zakresu przedmiotowego kontroli w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli; • art. 49 ust. 7 pkt 7 Prawa przedsiębiorców i art. 89 ust. 1a pkt 6 u.s.u.s. poprzez nieprawidłowe określenie terminu zakończenia kontroli tj. niewskazanie konkretnej daty zakończenia kontroli; • art. 49 ust. 8 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 49 ust. 7 pkt 6 Prawa przedsiębiorców poprzez prowadzenie kontroli w oparciu o upoważnienie mające charakter blankietowy, a przez to nie spełniające wymagań określonych w art. 49 ust. 7; • art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców poprzez rozpoczęcie kontroli przed upływem 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli podczas gdy pracownik, który stawił się przed organem w imieniu Spółki dysponował jedynie upoważnieniem w zakresie art. 50 ust. 1 i ust. 3 Prawa przedsiębiorców tj. do wykonywania czynności kontrolnych w obecności tego pracownika, który nie był jednak umocowany do wyrażenia zgody na przeprowadzenie czynności kontrolnych przed upływem 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli; • art. 92 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 49 ust. 1 i ust. 5 Prawa przedsiębiorców poprzez prowadzenie kontroli przez pracownika organu, co do którego zachodzą okoliczności mogące mieć wpływ na bezstronność w jego postępowaniu, a przez to podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 92 ust. 1 u.s.u.s. 2) naruszenie przepisów prawa postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000); dalej: "k.p.a." polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnieniu czy w przedmiotowej sprawie uprawdopodobniono, że działanie organu I instancji poprzez: • wszczęcie czynności kontrolnych narusza obowiązujące, przywołane wyżej przepisy prawa materialnego; • dalsze prowadzenie czynności kontrolnych może spowodować poważne i trudne do usunięcia skutki dla Skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie kontrola u Skarżącej została wszczęta na podstawie upoważnienia nr 4720220300942 z 19 lipca 2022 r. do przeprowadzenia kontroli płatnika składek i była prowadzona na podstawie przepisów rozdziału 10 u.s.u.s. oraz przepisów rozdziału 5 Prawa przedsiębiorców, zgodnie z delegacją z art. 92a u.s.u.s. W ocenie Sądu, Prezes Zakładu trafnie wskazał, iż zarówno w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli oraz upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek wskazany został taki sam zakres przedmiotowy kontroli. Zakres kontroli obejmował prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu, prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe, wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych. W upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek został wskazany czas trwania kontroli wynoszący 48 dni roboczych od daty doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. W związku z powyższym, zakres przedmiotowy kontroli wskazany w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli oraz w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli jest zgodny z zakresem kontroli wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych wyszczególnionym w art. 86 ust. 2 pkt 2-5 u.s.u.s. Nietrafny jest zarzut naruszenia 48 ust. 3 pkt 4 i art. 49 ust. 7 pkt 6 Prawa przedsiębiorców, polegający na braku wskazania w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli oraz w upoważnieniu do przeprowadzania kontroli płatnika składek w zakresie przedmiotowym kontroli, jakiego okresu dotyczy kontrola. Zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa przedsiębiorców zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli zawiera oznaczenie organu, datę i miejsce wystawienia, oznaczenie przedsiębiorcy, wskazanie zakresu przedmiotowego kontroli, imię, nazwisko oraz podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji. W art. 49 ust. 7 Prawa przedsiębiorców wskazano, iż upoważnienie do przeprowadzenia kontroli zawiera w szczególności wskazanie podstawy prawnej, oznaczenie organu kontroli, datę i miejsce wystawienia, imię i nazwisko pracownika organu kontroli uprawnionego do przeprowadzenia kontroli oraz numer jego legitymacji służbowej, oznaczenie przedsiębiorcy objętego kontrolą, określenie zakresu przedmiotowego kontroli, wskazanie daty rozpoczęcia i przewidywanego terminu zakończenia kontroli, imię, nazwisko oraz podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji, pouczenie o prawach i obowiązkach przedsiębiorcy. Również w art. 89 ust. 1a u.s.u.s. wskazano, iż upoważnienie do przeprowadzenia kontroli płatnika składek powinno zawierać co najmniej wskazanie podstawy prawnej, oznaczenie jednostki organizacyjnej Zakładu, datę i miejsce wystawienia, imię i nazwisko inspektora kontroli Zakładu oraz numer jego legitymacji służbowej, oznaczenie kontrolowanego płatnika składek, wskazanie daty rozpoczęcia kontroli i przewidywanego terminu zakończenia kontroli, zakres przedmiotowy kontroli, podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji, pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego płatnika składek. Organy trafnie uznały, iż w kontrolowanej sprawie zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli oraz upoważnienie do przeprowadzenia kontroli płatnika składek spełniało wszystkie warunki określone w powołanych przepisach, w tym warunek dotyczący wskazania zakresu przedmiotowego kontroli. Z treści przepisów: art. 48 ust. 3, art. 49 ust. 7 Prawa przedsiębiorców, art. 86 ust. 2 i art. 89 ust. 1a u.s.u.s., nie wynika zobowiązanie Zakładu do wskazywania w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli i upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek w ramach zakresu przedmiotowego kontroli okresu za jaki ma być kontrolowany płatnik składek. Zgodnie z art. 45 ust. 3 Prawa przedsiębiorców, zakres przedmiotowy kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy objętej kontrolą oraz organy upoważnione do jej przeprowadzenia określają odrębne przepisy. Tymi przepisami w danej sprawie określającymi zakres przedmiotowy kontroli są przepisy ustawy systemowej. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 49 ust. 8 w związku z art. 49 ust. 7 pkt 6 Prawa przedsiębiorców, polegający na prowadzeniu kontroli w oparciu o upoważnienie mające charakter blankietowy, bowiem zakres przedmiotowy kontroli wynika z przepisów ustawy systemowej, zaś upoważnienie spełnia wszelkie wymogi określone przepisami prawa. Płatnik składek posiadał wiedzę za jaki okres jest zobowiązany przedłożyć dokumenty. Okres ten został wskazany w wezwaniu z 19 lipca 2022 r. W związku z tym twierdzenie, że kontrolowany nie może się domyślać co będzie przedmiotem kontroli w danej sprawie jest nieuzasadnione, ponieważ płatnik składek posiadał wiedzę co do zakresu przedmiotowego kontroli oraz okresu za jaki jest kontrolowany. Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 49 ust. 7 pkt 7 Prawa przedsiębiorców i art. 89 ust. 1a pkt 6 u.s.u.s. Należy wskazać, iż w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek został wskazany przewidywany termin zakończenia kontroli, tj. 48 dni roboczych od daty doręczenia upoważnienia. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców. Prezes Zakładu trafnie przyjął, iż kontrola została wszczęta, po wyrażeniu zgody osoby upoważnionej do reprezentowania płatnika składek na wszczęcie kontroli przed upływem 7 dni o dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Jak wynika z treści upoważnienia z 18 lipca 2022 r. A. K., stosownie do dyspozycji art. 50 ust. 1 i 3 Prawa przedsiębiorców, została upoważniona do reprezentowania płatnika składek przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, w związku z kontrolą. Zgodnie z art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców czynności kontrolne wykonuje się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej. W art. 50 ust. 3 Prawa przedsiębiorców wskazano, że przedsiębiorca wskazuje na piśmie osobę upoważnioną, o której mowa w ust. 1, w szczególności w czasie swojej nieobecności. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że A. K., na podstawie udzielonego upoważnienia do reprezentowania płatnika składek z 18 lipca 2022 r., była upoważniona do złożenia wniosku o wszczęcie kontroli przed upływem 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, jak również była upoważniona do wyrażenia zgody na prowadzenie czynności kontrolnych w siedzibie organu kontroli, ponieważ złożenie oświadczeń w tym zakresie jest związane z kontrolą prowadzoną przez Zakład. Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 49 ust. 1 i 5 Prawa przedsiębiorców. Sąd podziela stanowisko Prezesa Zakładu, iż okoliczności wskazane przez Skarżącą nie stanowią przyczyny wyłączenia z kontroli inspektora kontroli Zakładu. Zgodnie z art. 92 ust. 1 u.s.u.s., inspektor kontroli Zakładu podlega wyłączeniu z udziału w kontroli w razie stwierdzenia okoliczności, które mogą mieć wpływ na bezstronność w jego postępowaniu. Fakt, że inspektor kontroli Zakładu w 2021 r. prowadził kontrolę u płatnika składek – S., który to płatnik składek jest powiązany kapitałowo i osobowo ze Skarżącą nie powoduje, iż w sprawie zachodzą okoliczności wskazane w art. 92 ust. 1 u.s.u.s. Inspektor kontroli Zakładu nie podlega wyłączeniu tylko dlatego, że realizuje swoje obowiązki na podstawie i w granicach prawa, w szczególności nie jest zasadne domaganie się wyłączenia tylko dlatego, że pierwsza z kontroli skończyła się ustaleniami opisanymi w protokole kontroli, a aktualna kontrola jest prowadzona w konsekwencji dokonanych ustaleń w stosunku do osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych przez obydwie powiązane Spółki. Mając powyższe na względzie, z uwagi na niezasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego odnoszących się do wadliwego wszczęcia czynności kontrolnych, brak jest podstaw do uznania trafności zarzutu naruszenia prawa procesowego polegającego na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 tej ustawy.