V SA/Wa 254/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; oddala skargę.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2013 r. nr [...] o rozłożeniu na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym; Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Prezes ARiMR ustalił skarżącemu K. J. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 5.343,36 zł powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. uzupełnionym w dniu [...] czerwca 2013 r. skarżący zwrócił się o rozłożenie na raty spłaty nienależnie pobranej kwoty. Prośbę umotywował trudną sytuacją materialną. Jednocześnie wskazał wysokość miesięcznej raty, jaką mógłby spłacać bez uszczerbku dla swojego utrzymania, tj. 300 zł poczynając od lipca 2013 r. W wyniku rozpoznania wniosku decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezes ARiMR odmówił K. J. rozłożenia na raty spłaty należności ustalonej decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2009 r. Na skutek złożonego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] czerwca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Prezes ARiMR rozłożył skarżącemu na 18 rat kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w wysokości 500 zł każda rata, ostatnia rata ok. 190 zł, płatne co miesiąc poczynając od dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż wnioskodawca wykazał, że wniosek o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty uzasadniony jest względami społecznymi i umożliwi skarżącemu spłatę należności bez uszczerbku dla jego utrzymania, biorąc pod uwagę jego możliwości płatnicze. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji. Wskazał, że przedmiotową decyzję organ wydał z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie art.32 ust.5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. (Dz.U. L 209 z 11.08.2005 r. str. 1-25 ze zm.). Skarżący podkreślił, że powyższe uregulowanie nie stoi w kolizji z przepisem § 7 i 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2010r. Nr 258, poz.1747), ponieważ przepis ten nie ma zastosowania w sprawie. Ponadto Strona wskazała, że w sposób dowolny oceniono stan faktyczny sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż odwołujący błędnie zinterpretował przepis art.32 ust.5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r., który wskazuje jedynie o przypadku poniesienia kosztów przez Państwo Członkowskie oraz budżet wspólnoty. Nie wskazuje natomiast, że wskutek nieodzyskania należności w terminie 4 lub 8 lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego Państwo Członkowskie nie może dochodzić nadal tych należności od dłużnika. Wręcz przeciwnie, akapit trzeci tego artykułu wyraźnie stwierdza, że podział obciążenia finansowego wynikającego z nieodzyskania zgodnie z akapitem pierwszym, nie narusza obowiązku zainteresowanego Państwa Członkowskiego do kontynuowania procedur windykacji. Obowiązek zwrotu należności przez zobowiązanego istnieje nadal, bowiem w obrocie prawnym nadal obowiązuje decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2009 r., zaś wymagalność tej należności nie uległa przedawnieniu. W dalszej części uzasadnienia Minister podkreślił, iż strona wybiórczo i w sposób zupełnie nietrafny wskazuje na zastosowanie powyższego artykułu w przedmiotowej sprawie. Ponadto organ wyjaśnił, że art.32 ust.5 ww. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. nie stoi w kolizji z przepisem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., tak więc organ I instancji zasadnie zastosował wskazany wyżej § 7 i rozłożył stronie należność na raty. Należy mieć na uwadze, że przepis § 7 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. dotyczy kwestii możliwości zastosowania dla strony ulgi w spłacie należności, zaś art.32 ust.5 ww. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. dotyczy wyłącznie konsekwencji ponoszonych przez Państwo Członkowskie oraz budżet wspólnoty (a nie przez stronę), w przypadku nieodzyskania w odpowiednim terminie należności przez to Państwo od dłużnika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu. Zarzucił (podobnie jak we wcześniejszych pismach kierowanych do organu) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i nie zastosowanie art.32 ust.5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. W motywach skargi skarżący podniósł, iż rozstrzygnięcie w jego sprawie powinno być oparte na przepisie art.32 ust.5 ww. rozporządzenia. W sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki uniemożliwiające zastosowanie procedury zawartej w ww. przepisie, bowiem kwota, która miała zostać odzyskana nie przekracza 1 mln Euro. Ponadto skarżący podniósł, iż przepis § 7 i § 9 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej polityki Rolnej nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Jak dalej twierdzi skarżący, za datę pierwszego ustalenia administracyjnego należało przyjąć dzień [...] lutego 2009 r., tj. datę wydania decyzji nr [...] określającej kwotę nienależnie pobranych płatności, a zatem 4-letni termin na odzyskanie zaległości upłynął z dniem [...] lutego 2013 r. Natomiast zaskarżoną decyzję wydano [...] września 2013 r., a więc po upływie terminu na odzyskanie przedmiotowej kwoty. W odpowiedzi na skargę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa powołanych przez organy administracyjne. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii interpretacji i zastosowania w niniejszej sprawie art.32 ust.5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005. Rację w tym sporze należy przyznać organowi. Wbrew twierdzeniom skarżącego, przepisy Unii Europejskiej nie regulują zagadnienia związanego z odzyskiwaniem należnych kwot. Powołany art.32 ust.5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 również nie jest tym przepisem. Zgodnie z ww. przepisem, jeżeli odzyskanie nie nastąpiło w terminie 4 lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub w terminie 8 lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe nieodzyskania ponosi w 50 % zainteresowane Państwo Członkowskie oraz w 50 % budżet wspólnotowy. Z treści tego przepisu wynika, że reguluje on jedynie instytucję współodpowiedzialności finansowej Państwa Członkowskiego i Unii Europejskiej za nieodzyskanie kwot należnych ze względu na nieprawidłowości lub zaniedbania. Należy podkreślić, że z preambuły tego rozporządzenia, a w szczególności motywu 25 i 26 wynika, że celem tego uregulowania była ochrona interesów budżetu wspólnotowego poprzez stworzenie sytemu odpowiedzialności finansowej (stworzono procedurę pozwalającą Komisji chronić interesy budżetu wspólnotowego poprzez podejmowanie decyzji o obciążeniu danego Państwa Członkowskiego częścią kwot, które zostały utracone w wyniku nieprawidłowości i które nie zostały odzyskane w rozsądnym terminie). Zatem powołany art.32 ust.5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 nie reguluje stosunków pomiędzy Państwem Członkowskim a producentem rolnym, który nienależnie pobrał płatności. Co więcej, terminy wskazane w tym przepisie nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego, gdyż akapit piąty tego przepisu przewiduje (po spełnieniu dodatkowych warunków), że Komisja może, na wniosek Państwa Członkowskiego, przedłużyć te terminy o nie więcej niż 50% długości terminów początkowych. Ustawodawca unijny w motywie 27 preambuły przewidział, że procedury windykacji stosowane przez Państwa Członkowskie mogą opóźniać odzyskiwanie środków o wiele lat oraz wskazał w akapicie trzecim art.32 ust.5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 na obowiązek Państwa Członkowskiego w kontynuowaniu procedur windykacji (po okresie wskazanym w akapicie pierwszym art.32 ust.5), a kwoty odzyskane w ten sposób są w 50% przeznaczane na rzecz EFRG, po zastosowaniu potrącenia przewidzianego w ust. 2 art. 32. W związku z powyższym Sąd podkreśla, że powołany art.32 ust.5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 nie stanowi przeszkody do wyrażenia zgody na rozłożenie na raty należności w terminach innych, niż wskazane w tym przepisie. Trzeba bowiem ponownie wskazać, że przepisy wspólnotowe nie regulują odzyskiwania należności pozostawiając tę kwestię Państwom Członkowskim. O zasadności powyższej tezy świadczy rozporządzenie Komisji (WE) nr 885/2006, które w Rozdziale 1a "Windykacja długów" art. 5b "Sposób odzyskiwania" wskazuje, że bez uszczerbku dla wszelkich innych działań mających na celu egzekwowanie prawa przewidzianych przez przepisy krajowe, państwa członkowskie odliczają wszelkie zaległe należności dłużnika, których wysokość została ustalona zgodnie z krajowym ustawodawstwem, od wszelkich płatności wypłacanych mu przez agencję płatniczą, odpowiedzialną za odzyskanie długu od tego samego beneficjenta. Zatem dochodzenie należności winno odbywać się zgodnie z przepisami krajowymi, co również zostało potwierdzone w wyroku Sądu (dawniej Sądu Pierwszej Instancji) z 22 kwietnia 2010 r. w sprawie Republika Włoska przeciwko Komisji Europejskiej (sprawy połączone T-274/08 i T-275/08, http://eur-lex.europa.eu), który w motywie 49 wyroku wskazał, że cyt. "spory dotyczące zwrotu kwot wypłaconych nienależnie w świetle prawa wspólnotowego powinny, wobec braku przepisów wspólnotowych, być rozstrzygane przez sądy krajowe na podstawie ich prawa krajowego z zastrzeżeniem ograniczeń, jakie nakłada prawo wspólnotowe, w efekcie czego zastosowanie szczegółowych zasad wynikających z prawa krajowego nie może prowadzić do uniemożliwienia w praktyce wykonania przepisów wspólnotowych (...)". W przedmiotowej sprawie przepisy krajowe nie wprowadzają żadnych ograniczeń w wykonaniu przepisów wspólnotowych. Sąd wskazuje przy tym, iż w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym wypowiadał się wielokrotnie (patrz: wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2421/12; z dnia 24 października 2013r., sygn. akt V SA/Wa 1182/13; z dnia 5 listopada 2013r., sygn. akt V SA/Wa 438/13 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, organy przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego o rozłożenie na raty zasadnie zastosowały przepis art. 209 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) w związku z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 grudnia 2010 r., które to przepisy kompleksowo regulują przesłanki warunkujące możliwość rozłożenia należności na raty. Ponadto, odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii przedawnienia należy wskazać, że zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.) do kwot o których mowa w ust. 1, a więc kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy UE; krajowych przeznaczonych na: - współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy UE, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn.zm.). Zgodnie natomiast z art.70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Tak więc z racji, iż decyzja Nr [...] została wydana dnia [...] lutego 2009 r. - 5 letni okres przedawnienia jej nie obejmuje. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż z uwagi na zastosowanie ulgi w spłacie należności i rozłożenie spłaty zaległości na raty, bieg okresu przedawnienia jest wstrzymany. Wyjaśnienia wymaga również, iż zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) możliwość umorzenia postępowania może mieć tylko miejsce, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie w stosunku do skarżącego w kwestii rozłożenia należności na raty nie stało się bezprzedmiotowe. Strona do tej pory nie spłaciła należności ustalonej decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. powiększonej o odsetki za zwłokę, mimo ciążącego na niej obowiązku spłaty w jak najszybszym terminie. Nawet jeśli Państwo Polskie poniosło już w tej sprawie 50 % kosztów tej należności, nie oznacza to, że dłużnika nie obowiązuje nadal decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2009 r. nakładająca na niego obowiązek zwrotu tej należności wraz z odsetkami. Skarżący ma cały czas obowiązek zwrócić należność w jak najszybszym terminie. Obowiązek zwrotu przez dłużnika należności nie ma wpływu na fakt poniesionych kosztów przez Państwo Polskie w tej sprawie. Reasumując, w prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.