V SA/Wa 2154/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2018 r. V SA/Wa 2154/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2018 r. V SA/Wa 2154/17.

L. spółka z ograniczona odpowiedzialnością w likwidacji w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach pełnomocnik strony skarżącej wskazał jedynie, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł. Pozostałe rubryki wniosku dotyczące: wartości środków trwałych, wysokości zysku lub straty, rachunków bankowych, innych danych majątkowych, nie zostały wypełnione. Pełnomocnik wskazał jedynie, iż od 2013 r. nie sporządzano bilansów ani rachunków zysków i strat Spółki, zaś jej dokumentacja znajduje się w Prokuraturze Rejonowej w B.. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wymienił wydane wobec Spółki decyzje określające zobowiązania podatkowe za poszczególne okresy, jak również wskazał na wystawione tytuły wykonawcze. Podniósł przy tym, iż z uwagi na prowadzone wobec skarżącej postępowania podatkowe zakończyła ona prowadzenie działalności i została rozwiązana uchwałą wspólników, a następnie rozpoczął się proces jej likwidacji. Wskazał również, iż Spółka nie ma w praktyce żadnego majątku, ciążą na niej zobowiązania, których nie jest w stanie uiścić. Wyjaśnił także, iż koszty zastępstwa procesowego zostały poniesione w całości "z góry przed dokonaniem zajęć środków finansowych Spółki". W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Spółki, na podstawie zarządzenia z 29 stycznia 2018 r. wezwano ją do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane pytania oraz do złożenia określonych dokumentów. Pismem z dnia 6 lutego 2018 r. pełnomocnik Skarżącej oświadczył, iż z informacji udzielonych przez likwidatora wynika, że Spółka nie posiada majątku nieruchomego, nie posiada również dostępu do rachunków bankowych, nie prowadzi jakiejkolwiek działalności, nie zatrudnia pracowników. Spółka posiada natomiast tytoń o przybliżonej wartości [...] zł, który jest przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Pełnomocnik wskazał przy tym, iż z informacji uzyskanych od likwidatora wynika, że zamierza on sprzedać przedmiotowy tytoń, by w ten sposób uzyskać środki na spłatę zobowiązań wobec plantatorów. Ponadto wskazał, iż istnieją problemy w zakresie postępowania likwidacyjnego z uwagi na to, że oryginalne dokumenty oraz zapisy cyfrowe dotyczące działalności Spółki zostały zabrane przez Straż Graniczną w B. na polecenie Prokuratury Okręgowej w B.. Spółka nie dysponuje również sprawozdaniem za 2016 r. oraz nie ma możliwości jego sporządzenia, z uwagi na brak oryginalnych dokumentów będących w dyspozycji Straży Granicznej. Pełnomocnik oświadczył, że z wyżej wskazanych względów, Spółka nie jest w stanie przedstawić żądanych dokumentów. Do pisma załączył odpisy zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz innych zawiadomień wystawionych w postępowaniu egzekucyjnym, faktury korygującej, a także deklaracji VAT-7K za pierwszy, drugi, trzeci i czwarty kwartał 2017 r. Postanowieniem z 16 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podniósł, iż uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskującą, nie można dokonać oceny, czy spełnia ona ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Postawiła przy tym zarzuty naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieprzyznanie jej prawa pomocy, a tym samym uniemożliwienie jej skorzystania z prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Prawidłowo ustalił referendarz, że Skarżąca nie wykazała niemożności zgromadzenia środków finansowych niezbędnych do partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu. Zabezpieczyła środki finansowe celem zapłaty "z góry" za usługi prawnicze świadczone przez jej pełnomocnika, ale nie zabezpieczyła – jak twierdzi – żadnych środków niezbędnych do kontynuowania postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek starania w celu przedstawienia dowodów, o których mowa w wezwaniu wystosowanym do niej w trybie art. 255 p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała nadto, że nie posiada możliwości uzyskania dopłat ze strony wspólników i nie przedstawiła okoliczności towarzyszących utracie zgromadzonego w przeszłości majątku. Sądowi z urzędu wiadome jest, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14). Zarówno liczba wszczętych przez Spółkę procesów sądowych, jak i łączna kwota zobowiązań (zaległości) podatkowych z tytułu podatku akcyzowego, nie stanowią automatycznie podstawy do przyznanie Spółce prawa pomocy. Pełnomocnik Spółki zdaje się nie dostrzegać, że w świetle powołanych wyżej przepisów, to wnioskujący obowiązany jest wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa bowiem na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rolą Sądu nie jest zaś poszukiwanie za Spółkę takich dowodów lub (i) okoliczności, które świadczyłyby o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Pomimo tego, że kwota ciążących na Skarżącej zobowiązań jest niewątpliwie znaczna (wielomilionowa), to nie przesądza okoliczność ta automatycznie o tym, że należy przyznać jej prawo pomocy. Sąd podzielił zatem stanowisko starszego referendarza sądowego zgodnie z którym Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ona możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Nie dopatrzył się naruszenia w niniejszej sprawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem konstytucyjna gwarancja prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.