V SA/Wa 2039/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Arkadiusz Tomczak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... maja 2016 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2039/16

M. N. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 26 września 2016 r. – o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie wystąpił ze sprzeciwem na powyższe postanowienie, zaś w dniu 7 grudnia 2016 r. uiścił należny wpis sądowy od skargi w wysokości 1.500 zł. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. N.. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącego, uiszczając jednocześnie opłatę w wysokości 100 zł tytułem wpisu sądowego. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącego do uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 650 zł. Skarżący wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 22 września 2017 r. – o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż osiąga dochody w wysokości 2.650 zł miesięcznie z tytułu umowy o pracę. Skarżący przedstawił swoje zobowiązania stałe i miesięczne wydatki, do których zaliczył: wyżywienie – 1.200 zł, prąd – 100 zł, gaz – 60 zł, telefon – 120 zł, internet i TV – 150 zł, leki – 100 zł, zajęcia dodatkowe dla dzieci 250 zł, pożyczki, kredyty – 500 zł, dojazdy do pracy – 250 zł. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż w związku z urazem kręgosłupa ma ograniczone możliwości zarobkowe, zaś jego żona nie pracuje. Wskazał, iż jego sytuacja majątkowa pogorszyła się, posiada duże zadłużenie, z gospodarstwa nie czerpie obecnie żadnych korzyści, a wszystkie dopłaty są przekazywane na wierzytelności wobec ARiMR. Zarządzeniem z dnia 2 października 2017 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane pytania oraz przedstawienie określonych dokumentów. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo bez daty (data nadania: 16 października 2017 r.), w którym wyjaśnił, iż jest właścicielem domu o pow. 100 m2, w którym nie mieszka, natomiast wynajmuje mieszkanie. Skarżący posiada również gospodarstwo rolne o pow. 5 ha, jednakże od 2014-2015 r. "nie ma nic do powiedzenia w sprawie gospodarstwa ze względu na stan zdrowia". Odpowiadając na pytanie dotyczące dzierżawy oświadczył, iż nadal jest dzierżawcą ale tylko "na papierze", zaś obecnie jest "w trakcie przepisywania gruntów bratu i rezygnacji z dzierżaw". Skarżący posiada ciągnik rolniczy, który się zepsuł oraz samochód osobowy z 2005 r. Wnioskodawca oświadczył, iż oprócz dochodu z tytułu umowy o pracę otrzymuje świadczenie 500+ na dzieci. Wyjaśniając kwestię dochodów z działalności rolniczej wskazał, iż "nie ma korzyści z gospodarstwa ponieważ ARiMR żąda spłat młodego rolnika". Skarżący oświadczył, iż posiada rachunki bankowe, wskazując jednocześnie, iż dwa rachunki zostały "zajęte przez urząd skarbowy". Wraz z dodatkowym oświadczeniem skarżący nadesłał fotokopie następujących dokumentów: - decyzji z dnia 21 sierpnia 2015 r. o uznaniu jego żony za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku; - decyzji z dnia 8 sierpnia 2017 r. o niepodleganiu przez jego żonę ubezpieczeniu społecznemu rolników; - zawiadomień z dnia 11 października 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego; - faktury z dnia 15 maja 2017 r.; - upomnień z dnia 24 czerwca 2016 r. oraz z dnia 24 lipca 2017 r.; - pism Prezesa ARiMR z dnia 14 czerwca 2016 r. o dokonywaniu potrąceń; Postanowieniem z 14 grudnia 2017 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego wskazał, że referendarz błędnie ocenił aktualną sytuację majątkową i rodzinną skarżącego. Podniósł, iż wszystkie wskazane w ponownym wniosku okoliczności podniesione przez skarżącego wskazują na zasadność ponownego wniosku prawa pomocy. Zwrócił uwagę, że skarżący w celu utrzymania siebie korzysta z pomocy osób trzecich. Wydatki, które ponosi skarżący są szczegółowo wyliczone w załączonym nowym oświadczeniu. Podkreślił, iż dochody skarżącego pozwalają zatem na zaspokojenie jedynie podstawowy, bieżących i niezbędnych wydatków rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a.") - w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r. - rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia zatem wątpliwości, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W interesie strony leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Rozstrzygnięcie bowiem będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Zdaniem Sądu referendarz sądowy rozpoznając ponowny wniosek prawidłowo uznał, iż oświadczenia wnioskodawcy – złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu – nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne, co powoduje, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych możliwości majątkowych skarżącego. Zasadnie stwierdził, iż wnioskodawca nie udokumentował osiąganych dochodów, nie przedłożył bowiem ani zaświadczenia o aktualnej wysokości wynagrodzenia, bądź innego dokumentu, z którego wynika wysokość miesięcznego wynagrodzenia, np. umowy o pracę, potwierdzenia ostatniego przekazu wynagrodzenia na rachunek bankowy bądź wypłaty wynagrodzenia w gotówce, do czego był wzywany zarządzeniem z dnia 2 października 2017 r. Nie przedłożył również innych dokumentów, do których nadesłania był wzywany, w szczególności odpisów zeznań podatkowych swoich i żony, czy pełnych wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżący nie poparł żadnymi dowodami podniesionych problemów zdrowotnych. Wskazać również należy, iż wnioskodawca składają ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, posiadał wiedzę z jakich powodu poprzednio odmówiono mu jej przyznania. Z tego względu powinien rzetelnie przedstawić swoją sytuację życiową i możliwości płatnicze. Również należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien posiadać wiedzę w jaki sposób należy udokumentować sytuację materialną i życiową we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedstawionych powodów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a.