Sygnatura
V SA/Wa 2007/24
V SA/Wa 2007/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-05
Wynik
Uchylono zaskarżoną uchwałę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 5 września 2024
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Asesor WSA - Paweł Gorajewski, , Protokolant - st. specjalista Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie z dnia 7 maja 2024 r. nr 11.257.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały uchyla zaskarżoną uchwałę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy [...] (dalej: "Skarżąca") w niniejszej sprawie jest uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie (dalej jako: "Kolegium RIO") z 7 maja 2024 r. nr 11.257.2024 w sprawie orzeczenia nieważności uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 20 marca 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. Jako podstawę prawną zaskarżonej uchwały wskazano art. 18 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1325). Uchwałą o której mowa orzeczono o nieważności uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 20 marca 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. w związku z uchwałą nr 9.206.2024 Kolegium RIO z 9 kwietnia 2024 r. w sprawie wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie uznania za nieważną uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 20 marca 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r., w związku z uchwałą nr 11.256.2024 Kolegium RIO z 7 maja 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 12 marca 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. oraz ustalenia budżetu Gminy [...], w związku z uchwałą nr 10.252.2024 Kolegium RIO z 23 kwietnia 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 28 lutego 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. oraz ustalenia budżetu Gminy [...], podjętą w związku z m.in. uchwałą nr 8.188.2024 Kolegium RIO z 26 marca 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 31 stycznia 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. oraz uchwałą nr 5.117.2024 Kolegium RIO z 14 lutego 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 29 grudnia 2023 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. (podjętą w związku z uchwałą nr 5.116.2024 Kolegium RIO z 14 lutego 2024 r. w sprawie orzeczenia nieważności w części uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. w sprawie uchwały budżetowej Gminy [...] na rok 2024, tj. Załącznika Nr 2 pn. "Wydatki Gminy [...] na 2024 rok" w zakresie określającym wydatki budżetu w dz. 900 "Gospodarka komunalna i ochrona środowiska" rozdz. 90008 "Ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazu" § 430 "Zakup usług pozostałych" w wysokości 125.000,00 zł na zadanie bieżące pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom", z powodu istotnego naruszenia art. 44 ust. 2 oraz art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm., dalej: "u.f.p.") i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także braku podstawy prawnej do jej podjęcia we wskazanej części). W związku z tym, ustalono budżet Skarżącej w następujący sposób: I. dochody w kwocie 755.790.297,44 zł, II. wydatki w kwocie 873.675.713,32 zł, III. przychody budżetu w kwocie 135.995.415,88 zł, z tego: - przychody ze sprzedaży innych papierów wartościowych w kwocie 116.681.451,92 zł, - przychody z wolnych środków, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 u.f.p. w kwocie 583.665,00 zł, - przychody jednostek samorządu terytorialnego z niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowanych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach w kwocie 9.660.320,99 zł, - przychody jednostek samorządu terytorialnego z wynikających z rozliczenia środków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i dotacji na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem tych środków w kwocie 241.923,67 zł, - przychody ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych w kwocie 8.828.054,30 zł, IV. rozchody budżetu w kwocie 18.110.000,00 zł, V. wynik budżetu stanowiący deficyt w kwocie 117.885.415,88 zł, który zostanie sfinansowany: -przychodami ze sprzedaży innych papierów wartościowych w kwocie 104.571.451,92 zł, - przychodami z wolnych środków, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 u.f.p. w kwocie 583.665,00 zł, - przychodami jednostek samorządu terytorialnego z niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowanych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach w kwocie 9.660.320,99 zł, - przychodami jednostek samorządu terytorialnego wynikających z rozliczenia środków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i dotacji na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem tych środków w kwocie 241.923,67 zł, - przychodami ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych w kwocie 2.828.054,30 zł, VI. limit zobowiązań z tytułu planowanych do emisji papierów wartościowych w kwocie 116.681.451,92 zł, w tym: na pokrycie deficytu budżetu - 104.571.451,92 zł, na wykup innych papierów wartościowych - 12.000.000,00 zł, na spłaty otrzymanych krajowych pożyczek i kredytów - 110.000,00 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano, że uchwałą nr 9.206.2024 Kolegium RIO w dniu 9 kwietnia 2024 r. wszczęło postępowanie nadzorcze w sprawie uznania za nieważną uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 20 marca 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. W § 2 uchwały Kolegium RIO wezwało Radę Miejską w [...] do naprawy we własnym zakresie nieprawidłowości określonych w § 1 ust. 1 uchwały w terminie do dnia 6 maja 2024 r., poprzez usunięcie wskazanego w nim wydatku. W dniu 18 kwietnia 2024 r. Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r., w której w Załączniku Nr 2 pn. "Wydatki Gminy [...] na 2024 rok" zmniejszyła wydatki w dz. 900 rozdz. 90008 § 4300 o kwotę 121.970,00 zł. Z uzasadnienia ww. uchwały wynika, że "Na wniosek Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Rolnej zmniejsza się wydatki w kwocie 121 970 zł w rozdziale 90008 w związku z uchwałami Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie w sprawie orzeczenia nieważności uchwał Rady Miejskiej w [...] w sprawie zmian Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy [...] oraz uchwał w sprawie orzeczenia nieważności uchwał Rady Miejskiej w [...] w sprawie zmiany uchwały budżetowej oraz ustalenia budżetu Gminy [...] dotyczącymi przedsięwzięcia »Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom« ujętego w planie budżetu na 2024 r. Gmina [...] nie będzie realizowała przedsięwzięcia »Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom«". Zdaniem Kolegium RIO, Rada Miejska w [...] dokonała naprawy jedynie w części zmniejszającej kwotę wydatku o 121.970,00 zł, co powoduje, że w budżecie Skarżącej na 2024 rok nadal znajduje się zaplanowany wydatek budżetu w dz. 900 "Gospodarka komunalna i ochrona środowiska" rozdz. 90008 "Ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazu" § 430 "Zakup usług pozostałych" w wysokości 3.030,00 zł na zadanie bieżące pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom", którego nieważność orzekło Kolegium RIO w uchwale Nr 5.116.2024 w Warszawie z 14 lutego 2024 r. W związku ze zmianą dokonaną uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 18 kwietnia 2024 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 15 grudnia 2023 r. oraz w związku z powyższymi rozstrzygnięciami Kolegium RIO i faktem, że uchwała budżetowa nadal zawiera wydatek na zadanie pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom", którego nieważność orzekło Kolegium RIO, organ podjął rozstrzygnięcie nadzorcze polegające na orzeczeniu nieważności badanej uchwały w całości. Orzeczenie przez Kolegium RIO nieważności tego wydatku w uchwale Nr 5.116.2024, spowodowało, że Kolegium RIO ustaliło budżet, w którym dokonało zmniejszenia kwoty wydatków, deficytu i przychodów, w tym przychodów ze sprzedaży papierów wartościowych. W ocenie organu, dokonana zmiana przez Radę Miejską w [...] w zakresie rezygnacji z części wydatku powoduje, że uchwała budżetowa Skarżącej w ww. pozycjach, tj. kwota wydatków, deficyt i przychody, w tym przychody ze sprzedaży papierów wartościowych jest niezgodna z rozstrzygnięciem wydanym przez Kolegium RIO. W kontrolowanej uchwale organ zaznaczył, że w wyniku dokonanego przez Radę Miejską w Piasecznie zmniejszenia wydatków na zadanie pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom" przy uwzględnieniu orzeczenia nieważności ww. wydatku (uchwałą Nr 5.116.2024 r. Kolegium RIO z 14 lutego 2024 r.), planowane wydatki budżetu Skarżącej na 2024 rok - ustalone przez Kolegium RIO zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą - są mniejsze o kwotę 125.000,00 zł i wg stanu na dzień 20 marca 2024 r., tj. na dzień podjęcia badanej uchwały, wynoszą 873.675.713,32 zł, skutkiem czego planowany deficyt budżetu w 2024 roku jest mniejszy o kwotę 125.000,00 zł i o tę samą kwotę mniejsze są przychody ze sprzedaży innych papierów wartościowych, w tym przeznaczone na sfinansowanie planowanego deficytu budżetu Skarżącej. Zaznaczono, że przy ustalaniu budżetu Kolegium RIO uwzględniło zwiększenie dochodów w kwocie 24.022.163,70 zł, zwiększenie wydatków w kwocie 25.927.707,91 zł oraz zwiększenie przychodów w kwocie 1.905.544,21 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Kolegium RIO z 7 maja 2024 r. Skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie: 1) art. 7 ust. 2 pkt 1, 3, 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm., dalej: "u.s.g.") w zw. z art. 7 oraz art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1082), poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w ustaleniu, że działania podejmowane w trybie interwencyjnym obejmujące czynności zmierzających do odłowienia z terenów miejskich, zurbanizowanych dzikich zwierząt i ich natychmiastowego zabezpieczenia, nie mieszczą się w katalogu zadań własnych gminy, w szczególności: w zakresie ochrony środowiska (w tym przyrody), utrzymania porządku publicznego i zapewnienia bezpieczeństwa ludzi, utrzymania czystości i porządku na terenie gminy; 2) art. 7 oraz art. 45 ust. 3 ustawy – Prawo łowieckie, poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że działania podejmowane w trybie interwencyjnym polegające na odłowieniu z terenów miejskich, zurbanizowanych dzikich zwierząt i ich natychmiastowym zabezpieczeniu należą do organów administracji rządowej i samorządu województwa, w sytuacji gdy powołane przepisy odnoszą się wyłącznie do ściśle określonych zadań z zakresu administracji przewidzianych przepisami ustawy i nie rodzą domniemania kompetencji na rzecz tych organów w tym, w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom danej gminy, w sytuacji konieczności podjęcia natychmiastowej interwencji i ochrony miejscowej ludności przed zagrożeniami jakie może stwarzać spłoszone, albo ranne dzikie zwierzę biegające na terenach zurbanizowanych; 3) art. 164 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 6 u.s.g. poprzez jego niezastosowanie co wyrażało się w pominięciu faktu, że ustawodawca przewidział na szczeblu lokalnym domniemanie kompetencji na rzecz gminy, jako podstawowej jednostki samorządu terytorialnego; - a w konsekwencji czego organ błędnie uznał, że zakwestionowana uchwała Rady Miejskiej w [...] narusza w istotny sposób prawo, stwierdzając jej nieważność w całości, w związku z naruszeniem art. 226 ust. 1 u.f.p.; 4) przepisów u.f.p., polegające na błędnym ustaleniu, że przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w przedmiocie zmiany uchwały budżetowej podlega unieważnieniu w całości ponieważ, w ocenie organu, wobec zakwestionowania we wcześniejszych uchwałach, w tym uchwale Kolegium RIO nr 5.116.2024 jednego z wydatków (dot. "Ochrony przyrody - pomoc dzikim zwierzętom"), przyjęte wartości są nieprawidłowe, pomimo, tego że uchwały te są konsekwentnie skarżone przez Gminę i jako takie nie są prawomocne, a z mocy art. 92 u.s.g. wstrzymane zostało wydatkowanie tych środków, co jednakże nie jest równoważne z usunięciem wydatku z budżetu. Zwrócić należy przy tym uwagę, że Rada Miejska wychodząc naprzeciw stanowisku organu nadzoru, zmniejszyła przedmiotowy wydatek w 2024 r. do kwoty wydatkowanej w okresie przed zakwestionowaniem dopuszczalności jego czynienia tj. 3.030,00 zł, oczekując na rozstrzygnięcie WSA w tym zakresie. Mimo to, Kolegium RIO w dalszym ciągu podtrzymuje swoje stanowisko i unieważnia kolejne uchwały Rady Miejskiej w [...] w całości, z czym nie sposób się zgodzić. Jednocześnie wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów: -wydruku odpowiedzi podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska, stanowiącym odpowiedź na interpelację nr 14298 w sprawie zasad postępowania ze zwierzyną występującą poza środowiskiem swojego naturalnego bytowania, -kopii pisma Burmistrza z 08.01.2024 r. skierowanego do Marszałka Województwa Mazowieckiego wraz z odpowiedzią z 09.02.2024 r., -kopii pisma Burmistrza do Starosty Powiatowego w [...] wraz z odpowiedzią z 19.02.2024 r., -kopii pisma do Wojewody Mazowieckiego z 19.02.2024 r. wraz z odpowiedzią z 30.04.2024 r., -wydruku pisma GDOŚ z 25.11.2015 r. ze strony: Obowiązki gmin w zakresie pomocy rannym i chorym dzikim zwierzętom – OTOP. W odpowiedzi na skargę Kolegium RIO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 148 p.p.s.a., w wyniku kontroli, sąd - uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru - uchyla ten akt. Naruszenie prawa przez organ nadzoru może polegać na wadliwej ocenie legalności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym. Zatem, przy rozpoznawaniu skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze, obowiązkiem sądu jest najpierw zbadanie zgodności z prawem samej uchwały organu samorządu terytorialnego, a dopiero w następnej kolejności badanie legalności rozstrzygnięcia nadzorczego, mocą którego stwierdzono nieważność tej uchwały (por. - J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 3 do art. 148; podobnie J. Zimmermann, Elementy procesowe nadzoru i kontroli NSA nad samorządem terytorialnym, "Państwo i Prawo" 1991, nr 10, s. 48; wyroki: WSA w Opolu z dnia 28 grudnia 2010 r., I SA/Op 520/10, WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2017 r., II SA/Po 774/17). Zwrócić przy tym należy uwagę, że przepis art. 148 p.p.s.a. nie wymienia żadnej przesłanki uchylenia przez sąd aktu nadzoru. Również z przepisów u.s.g. nie wynikają przesłanki uchylenia takiego aktu. Przyjąć więc należy, że do uchylenia aktu nadzoru może dojść w każdym przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia tym aktem prawa, zarówno materialnego jak i procesowego. W szczególności zaś naruszenie prawa może polegać na wadliwej ocenie legalności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie art. 147 § 1 p.p.s.a. w judykaturze wskazuje się, że: "Wprowadzając sankcję nieważności - jako następstwo naruszenia prawa - ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustawy o samorządzie powiatowym [w tej sprawie ustawy o samorządzie wojewódzkim] w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne (art. 79 ust. 1 i ust. 4 u.s.p.). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 roku, sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 roku, sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie prawa, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096). Natomiast, w przypadku nieistotnego naruszenia prawa, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa" (por. - wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2020r., II SA/Łd 213/12). Sąd w obecnym składzie przywołany pogląd WSA w Łodzi w pełni podziela i uznając, że znajduje on zastosowanie również do samorządu gminnego, przyjmuje za własny w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie bowiem z przepisami art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżnia się dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa, przy czym u.s.g. nie zawiera wskazania, jakiego rodzaju uchybienia należy kwalifikować jako istotne, w przypadku zaś nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego, zadania, uprawnienia oraz funkcje nadzorcze zostały ujęte w Rozdziale VII Konstytucji RP zatytułowanym Samorząd Terytorialny, którego regulacje art. 163-172 nadały jednostkom samorządu terytorialnego w zakresie przyznanych im uprawnień samodzielność. Nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 u.s.g.), który w zakresie spraw finansowych sprawuje regionalna izba obrachunkowa (art. 86 u.s.g.). W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, o czym orzeka organ nadzoru. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 91 ust. 3 i 5 u.s.g. w postępowaniu nadzorczym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. W analizowanej sprawie Kolegium RIO kontrolowało pod kątem zgodności z prawem uchwałę organu gminy w sprawie "Wydatki Gminy [...] na 2024 rok" i stwierdziło nieważność w części dot. załącznika nr 2 pn. "Wydatki Gminy [...] na 2024 rok" w zakresie określającym wydatki budżetu w dz. 900 "Gospodarka komunalna i ochrona środowiska" rozdz. 90008 "Ochrona bioróżnorodności biologicznej i krajobrazu" § 430 "Zakup usług pozostałych" w wysokości 125.000,00 zł na zadanie bieżące pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom". Sąd podkreśla, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ upatruje podstawy pozwalającej na orzeczenie nieważności uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z 20 marca 2024 r. wskazując na istotne naruszenie art. 44 ust. 2 oraz art. 216 ust. 2 pkt 1 u.f.p. jak również art. 7 Konstytucji RP, a także braku podstawy prawnej do jej podjęcia we wskazanej części. Nie wyjaśnia jednak na czym naruszenie powyższych przepisów polegało i to choćby jednym zdaniem. Taki stan rzeczy czyni niemożliwym kontrolę sądu w zakresie oceny prawidłowości uchwały, której wniesiona przez Gminę skarga dotyczy. Wobec tego raz jeszcze wskazać trzeba, że orzeczenie o nieważności uchwały samorządu może nastąpić w przypadku "istotnej sprzeczności uchwały z prawem", czyli, przykładowo, wobec naruszenia: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. - przykładowo, wyrok NSA z dnia 27 marca 2024 r., I OSK 2599/20). Natomiast w zaskarżonym rozstrzygnięciu Kolegium RIO w żaden sposób nie wykazało istotności naruszenia prawa przez Radę Miejską. Zatem twierdzenie o istotnym naruszeniu przez Radę Miejską prawa polegającego na tym, że gmina planując wydatek bieżący pn. "Ochrona przyrody - pomoc dzikim zwierzętom", nie posiadała do tego podstawy prawnej, czym w sposób istotny naruszyła art. 44 ust. 2 oraz art. 216 ust. 2 pkt 1 u.f.p. jest gołosłowne. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że powyższe wskazuje na istotne naruszenie prawa przez organ nadzoru, ponieważ tym samym organ ten nie wykazał własnej kompetencji do orzeczenia o nieważności omawianej uchwały Rady Miasta. W przypadku bowiem nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 5 i art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych). Stąd sporna uchwała Kolegium RIO nie może się ostać, naruszając przede wszystkim art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odpowiedzi na skargę Sąd wskazuje, iż nie mogą one stanowić istotnej przeciwwagi dla uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Sąd ocenia bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie (akt), nie zaś odpowiedź na skargę i motywy w niej zawarte, zwłaszcza w sytuacji kiedy opierają się one na okolicznościach faktycznych bądź prawnych znanych organowi już wtedy kiedy podejmował to rozstrzygnięcie (akt). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 148 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 18 lipca 2024
- Symbol z opisem
- 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
- Skarżony organ
- Regionalna Izba Obrachunkowa
- Sędziowie
- Arkadiusz Tomczak /sprawozdawca/ Bożena Zwolenik /przewodniczący/ Paweł Gorajewski.
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 148 · Dz.U. 2024 poz. 935
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny