V SA/Wa 189/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. G. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z dnia (...) października 2015 r. nr (...) w przedmiocie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2017 r.

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy S. G. (dalej: "Skarżący") wniósł o ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a podstawą jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł (netto). Skarżący oświadczył, że jest właścicielem domu o powierzchni [...]. kw. przedstawiającym wartość około [...] zł oraz samochodu [...] rok produkcji 2011. Oświadczył również, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Do kosztów miesięcznego utrzymania zaliczył opłaty za media, podatki, leczenie, czynsz w łącznej wysokości [...] zł. Dodał: "zależnie o wyroku Sądu Okręgowego w L. wpłata kwoty [...] zł tytułem zwrotu premii wraz z odsetkami i kosztami sądowymi". W uzasadnieniu wniosku nie przedstawił argumentów dotyczących zasadności przyznania prawa pomocy. W wyniku rozpoznania wniosku postanowieniem z dnia 3 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniósł m.in., iż obowiązujące prawo daje możliwość przyznania pomocy prawnej każdemu, kto prawidłowo o taką pomoc wystąpi. Skarżący wskazał ponadto, iż rezygnacja z dalszego dochodzenia swoich racji spowoduje powiększenie dotychczasowej frustracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowienie wydane przez starszego referendarza sądowego jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Podkreślenia przede wszystkim wymaga, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy znajduje bowiem zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Słusznie starszy referendarz sądowy podkreślił, że literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Dokonując oceny sytuacji materialnej Skarżącego pod względem wyżej podanych przesłanek ustawowych, rozpoznający wniosek starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że Strona nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy. Ocena sytuacji materialnej Skarżącego prowadzi bowiem do stwierdzenia, że jest on w stanie ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika procesowego bez spowodowania zachwiania w zaspokojeniu swoich podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący posiada bowiem zasoby pieniężne w wysokości [...] zł, które – jak sam wskazuje – stanowią oszczędności, a zatem nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Ponadto Skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, a miesięczne koszty utrzymania wynoszą [...] zł. Podkreślenia wymaga, że o zasadności wniosku nie mogło przesądzić okoliczność ewentualnego zwrotu [...] zł wraz z odsetkami i kosztami sądowymi i to zarówno z uwagi na jedynie ewentualność zwrotu ("w zależności od wyroku Sądu Okręgowego"), jak również z uwagi na brak pierwszeństwa zaspokojenia wskazanych zobowiązań pieniężnych przez kosztami niniejszego postępowania sądowego. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy prawidłowo wywiódł, iż sam fakt posiadania oszczędności, majątku nieruchomego (dom o wartości około [...] zł), świadczenia emerytalnego w znacznej wysokości ([...] zł netto) przemawia przeciwko przyznaniu mu prawa pomocy. Sytuacja materialna wnioskodawcy nie uprawnia go do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie nieopłaconej pomocy prawnej, ma on bowiem wystarczający majątek, w tym środki finansowe i nieruchomość, stały miesięczny dochód zezwalający na pokrycie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego należy utrzymać w mocy. Wobec tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.