V SA/Wa 1820/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA – Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. K., G. R., H. F., H. H. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania stowarzyszenia postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1820/16

Z. K., dalej: "Strona" lub "Skarżąca" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji podanych we wniosku i nadesłanych do akt dokumentów wynikało, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i córką, a wyłącznym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest świadczenie emerytalne w wysokości ... zł. Skarżąca oświadczyła, że jej mąż jest właścicielem samochodu osobowego Opel Vectra, rok produkcji 2002 r. Do stałych miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła: koszty leczenia - ... zł i opłaty za media (internet, telefon) - ... zł. Na podstawie zarządzenia z 21 sierpnia 2017 r. wezwano Skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie nadesłała duplikaty potwierdzenia wykonania przelewów, potwierdzenia wykonania operacji kartowych oraz potwierdzenia przelewu otrzymanych – wtórnik dokumentu, historie rachunku bankowego należącego do męża Strony, zeznanie podatkowe PIT-37 za 2016 r. oraz w formie kserokopii: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS stwierdzające, że córka Skarżącej jest całkowicie niezdolna do pracy do 31 marca 2018 r., decyzje Starosty ... orzekającą o uznaniu córki Skarżącej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, sporządzoną w formie aktu notarialnego umowę darowizny oraz umowę nieodpłatnego przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenia rolnicze, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, faktury dokumentujące koszty mediów, kupna biletów okresowych, oświadczenie córki Skarżącej, że w 2017 r. nie uzyskała innych dochodów i korzysta z pomocy rodziców, oświadczenie męża Skarżącej, że w 2017 r. nie uzyskał dochodów oraz pomocy od innych osób oraz członków rodziny. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że w 2014 r. przekazała z mężem gospodarstwo rolne synowi w zamian za emeryturę rolniczą oraz nieodpłatną dożywotnią służebność mieszkania, nie otrzymuje pomocy materialnej od rodziny ani osób trzecich, członkowie rodziny nie korzystali ani nie otrzymują środków z pomocy społecznej, jej mąż do osiągnięcia wieku emerytalnego jest ubezpieczony w KRUS jako domownik w gospodarstwie syna, który również opłaca za niego składki. Mąż Skarżącej ze względu ma stan zdrowia nie może podjąć pracy (mąż złożył wniosek o przyznanie renty rolniczej). Postanowieniem z dnia 12 października 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, że z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez Skarżącej, nie można dokonać oceny, czy spełnia ona ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o uchylenie postanowienia referendarza sądowego. Wskazała, że chora córka pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym jest niezdolna do pracy i leczy się na dziennym oddziale Szpitala ..., stąd też wydatki na komunikację wskazane w formularzu PPF. Wyjaśniła, że w żadnym punkcie umowy darowizny nie ma mowy o konieczności utrzymywania przez obdarowanego jego rodzeństwa. Jak wskazała Skarżąca, syn nie osiąga obecnie dochodów, jest w trakcie reorganizacji gospodarstwa i nakłady przewyższają bieżące przychody. Załączyła wyciąg z rachunku bankowego od 1 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Stronę okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Sąd stwierdza, że w sprawie niniejszej Strona nie uiściła opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia do wydanego wyroku, a ewentualnym kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości ... zł – o ile Strona podejmie decyzję o zasadności wniesienie tego środka zaskarżenia. Koszty postępowania stanowi również wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca nadesłała wyciąg z rachunku bankowego z okresu od 1 maja 2017r., z którego wynika – wbrew twierdzeniom zawartym w formularzu PPF – że dokonuje regularnych - miesięcznych spłat rat (w wysokości .... zł) kredytu zaciągniętego w ... Bank SA (umowa .... W tym kontekście Sąd stwierdza, że prywatnym zobowiązaniom strony nie można przyznawać pierwszeństwa w spłacie przed obowiązkiem uiszczenia kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. Ponadto, rację miał referendarz stwierdzając, że wątpliwości co do prawdziwości i rzetelności złożonych wyjaśnień powstają po analizie zapisów umowy darowizny oraz umowy nieodpłatnego przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenia rolnicze. Na podstawie § 6 umowy P. K. zobowiązał się wobec rodziców M. G. i Z.M. Małżonków ... do sprawowania nad nimi opieki w czasie choroby lub niemocy starczej. Zauważyć również należy, że według § 9 umowy Małżonkowie ... darowali synowi majątek o wartości ... zł. Stosownie do art. 897 kodeksu cywilnego jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Powyższe oznacza, wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, że syn Skarżącej de facto jest zobowiązany do dostarczenia matce – czyli Skarżącej – środków, których jej brak do wypełnienia ciążących na niej ustawowych obowiązków alimentacyjnych wobec jej córki – czyli siostry obdarowanego. Skarżąca i jej mąż złożyli natomiast oświadczenia, zgodnie z którymi nie uzyskali pomocy od innych osób oraz członków rodziny. Trafnie zauważył referendarz oceniając wniosek Skarżącej, że przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące stosunki między innymi między rodzicami i dziećmi nakładają na rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne. Rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie, zgodnie z treścią art. 87 K.r.o. Także art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155; postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04; postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2015 r. o sygn. akt I GZ 317/15). Z kolei w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2015 r. o sygn. akt I GZ 317/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko zgodnie z którym, strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, lecz również podać dokładne dane o swoim stanie rodzinnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Z tych względów zdaniem Sądu, orzeczenie starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata należy uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.