V SA/Wa 1707/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. N. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 23 grudnia 2024 r. nr RzPP-DPW-WPI.431.2029.2024 w przedmiocie niestwierdzenia podstaw do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia prawa pacjenta postanawia odrzucić skargę.

We wniosku z 29 września 2024 r. skierowanym do Rzecznika Praw Pacjenta K. N. (dalej: "skarżąca", "strona") zwróciła się o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec naruszenia jej praw jako pacjenta w wyniku zabiegu stomatologicznego. Rzecznik Praw Pacjenta pismem z 16 października 2024 r. zwrócił się do podmiotu leczniczego o przekazanie wyjaśnień w sprawie. Po udzieleniu odpowiedzi przez podmiot leczniczy, Rzecznik pismem z 22 listopada 2024 r. poinformował skarżącą o braku podstaw do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia praw pacjenta, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 581, dalej "u.p.p."), gdyż w świetle przedstawionych wyjaśnień jego naruszenie nie zostało uprawdopodobnione. Podkreślono przy tym, że uprawdopodobnienie naruszenia praw pacjenta jest przesłanką obligatoryjną warunkująca wszczęcie postępowania. 18 grudnia 2024 r. strona zwróciła się do Rzecznika z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec powyższego do skarżącej ponownie skierowano pismo wydane w trybie art. 51 pkt 4 u.p.p., w którym podtrzymano stanowisko wyrażone w piśmie z 22 listopada 2024 r. wskazując, że pismo z 22 listopada 2024 r., jest pismem informacyjnym. Pismo to nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa. Powyższe pismo nie kształtuje żadnych praw skarżącego, a jedynie informuje o przysługujących mu uprawnieniach oraz o przyczynach niepodjęcia sprawy przez Rzecznika Praw Pacjenta. Pismo z 22 listopada 2024 r. tych praw nie przyznaje, nie konkretyzuje, ani ich nie pozbawia. In fine Rzecznik wskazał, że przesyłając to stanowisko kończy procedowanie w tej sprawie. Skarżąca wniosła skargę na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z 23 grudnia 2024 r. W skardze zarzuciła naruszenie art. 8 § 1, art. 7 w zw. z art.15, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz naruszenie art. 7 ust. 1, art.8, art. 41 i art. 20 u.p.p. Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego pisma i ponowne rozpatrzenie sprawy skutkujące wszczęciem postępowania wyjaśniającego i stwierdzeniem, że doszło do naruszenia praw pacjenta. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że sprawa ta nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735,1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do § 2a ww. przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl § 3 cytowanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Pod pojęciem sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeratywnie w art. 3 p.p.s.a., oraz inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów tej ustawy. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, sąd administracyjny jest zobowiązany zbadać w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w zakresie kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonej zgodnie z powołanymi wyżej przepisami art. 3 § 2 i 2a oraz 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd stwierdził, że nie wyczerpuje ona żadnego z kryteriów określonych powyżej oraz nie dotyczy spraw poddanych kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych. Przedmiotem niniejszej skargi jest bowiem pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 23 grudnia 2024 r., wydane na podstawie art. 51 pkt 4 u.p.p. Zgodnie z art. 51 u.p.p., Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych, 3) przekazać sprawę według właściwości, 4) nie podjąć sprawy - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy. W świetle przywołanej regulacji nie budzi wątpliwości, że wniosek skierowany przez skarżącą do Rzecznika Praw Pacjenta nie prowadził do wszczęcia postępowania przed tym organem, które zakończyło się jednym z aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. mogących podlegać zaskarżeniu, a przez to kontroli sądu administracyjnego. W pełni przyznać należy rację organowi odnośnie do tego, że pismo stanowiące przedmiot skargi ma jedynie charakter informacyjny. Zgodnie z przepisami ww. ustawy Rzecznik Praw Pacjenta ma uprawnienie do "nie podjęcia sprawy". Zostało ono literalnie wskazane w przepisach ustawy i nie wymaga uzasadnienia ze strony Rzecznika. Rzecznik obowiązany jest jedynie poinformować wnioskodawcę i pacjenta o swoim stanowisku. W przepisach ustawy brak jest przewidzianego środka odwoławczego od takiego stanowiska Rzecznika. Warto nadmienić, że przedmiotowe przepisy były wzorowane na przepisach ustanawiających działalność innych Rzeczników i wywodzą się z założenia, że Rzecznik powinien niezależnie oceniać, które ze spraw mogą zagrażać konstytucyjnym wartościom jednostki. Rzecznik może również sprawę zakończyć pouczeniem o przysługujących środkach prawnych. Odmienność procedury w tym zakresie, a także stosowanie prawa administracyjnego odpowiednio zamiast wprost w postępowaniach wyjaśniających, wynika z charakteru działalności urzędu, którą jest obszar szeroko pojmowanych uprawień i wolności. W piśmie z dnia 23 grudnia 2024 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy, Rzecznik wyjaśnił iż udziela odpowiedzi pacjentce w związku ze stanowiskiem Rzecznika Praw Pacjenta z 22 listopada 2024 r. wydanym na podstawie art. 51 pkt 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, informującym wnioskodawczynię o niepodjęciu niniejszej sprawy z wniosku skarżącej z 29 września 2024 r. Pismo z 22 listopada 2024 r. jest pismem informacyjnym. Pismo to nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.