V SA/Wa 1581/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 2 marca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia ... kwietnia 2016 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 2 marca 2017 r.

Wnioskiem z dnia ... stycznia 2017 r., sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, E. N. (dalej "skarżący", "strona", "strona skarżąca") wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, iż prowadzi w H. gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, posiada mieszkanie o pow. Około ... m2 (wartość szacunkowa: ...-... euro) i nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr ... wniosku oświadczył, że otrzymuje świadczenie z tytułu niezdolności do pracy w wysokości ... euro miesięcznie (stanowiące jego jedyne źródło utrzymania), zaś jego żona osiąga dochód z tytułu pracy w wysokości ... euro miesięcznie. Strona skarżąca przedstawiła swoje stałe koszty utrzymania mieszkania wynoszące średnio ... euro, na co się składa spłata odsetek kredytu mieszkaniowego (... euro/m-c), opłaty za wodę i kanalizację (średnio ... euro/rok), opłaty za energie elektryczną i gaz (średnio ... euro/m-c), roczny podatek gminny (... euro/rok), opłaty za media (... euro/m-c) oraz opłata roczna za szkołę dla córki (... euro). Poza tym skarżący posiada jeszcze zobowiązanie długoterminowe na kwotę ... zl. Ponadto strona zwróciła uwagę, że jest zadłużona u rodziny i znajomych, w związku z uiszczeniem opłat od skarg wniesionych do sądu administracyjnego w wysokości ... zł, która to kwotę spłaca w ratach. Na poparcie powyższych twierdzeń skarżący przedstawił kopie dokumentów sporządzonych w języku obcym wraz z kopiami ich tłumaczeń na język polski dokumentujących dochody jego i żony, stan zdrowia oraz zaciągnięcie kredytu długoterminowego. Złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Zarządzeniem z dnia ... lutego 2017 r. strona została wezwana do udzielenia dodatkowych informacji wraz z potwierdzającymi je dokumentami. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu ... lutego 2017 r. Pomimo zakreślonego terminu, dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Z dniem ... lutego 2017 r., do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego z tego samego dnia, w którym poinformował o wypowiedzeniu udzielonego mu pełnomocnictwa, załączając potwierdzające ten fakt dokumenty. Postanowieniem z dnia 2 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał starszy referendarz, stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. (dalej "p.p.s.a."), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Starszy referendarz sądowy zwrócił uwagę, iż ustalenia wymagał szereg istotnych i brakujących danych. Między innymi wskazał czy skarżący posiada nieruchomości rolne skoro zainicjował kilkadziesiąt postępowań sądowoadministracyjnych, których przedmiotem są płatności obszarowe do gruntów rolnych. W szczególności określenia wymagały dane dotyczące tytułu prawnego do takiej nieruchomości oraz danych przedmiotowych dotyczących gruntów rolnych w tym informacji dotyczących dopłat bezpośrednich. Nie uzyskano także informacji dotyczących dochodu z nieruchomości rolnych oraz majątku ruchomego o znacznej wartości. W związku z brakiem uzyskania tych informacji, starszy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, aby ustawowa przesłanka prawa pomocy w zakresie całkowitym została spełniona. Strona uniemożliwiła porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Pismem z dnia ... lutego 2017 roku, skarżący wniósł pismo zatytułowane jako "zażalenie na wezwanie WSA w Warszawie z dnia ... lutego 2017 r.". Notatka służbową z dnia ... marca 2017 roku starszy referendarz sądowy oświadczył iż w dniu wydania postanowienia tj. w dniu 2 marca 2017 r. w aktach sprawy nie znajdowało się ww. pismo w związku z czym nie mógł się odnieść do jego treści. Z treści pisma wynika, iż skarżący nie był w stanie zastosować się do wezwania sądu, ponieważ nie stać go na poniesienie kosztów tłumaczenia przysięgłego dokumentów z języka niderlandzkiego na język polski oraz nie prowadził administracji wydatków. W sprzeciwie na postanowienie starszego referendarza sądowego strona skarżąca wskazała, że odmówienie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym oznacza naruszenie jej prawa do skorzystania z prawa pomocy określonego w przepisach prawa administracyjnego. Skarżący nadmienił, iż z niezrozumiałych dla niego powodów starszy referendarz sądowy miał nie uwzględnić jego oświadczenia dotyczącego stanu zdrowia, rodziny, majątku i dochodów zawartych w urzędowym formularzu. Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu prawidłowo uznał starszy referendarz sądowy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie należy uznać je za bezprzedmiotowe. Twierdzenia w nim zawarte nie wnoszą nic nowego do sprawy. Skarżący twierdzi, że nie ustalono, że jego oświadczenie nie jest wiarygodne, zatem powinno ono wywoływać skutki prawne poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie w jakim o nie wniósł. Starszy referendarz sądowy trafnie wskazał, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Tymczasem pomimo wezwania, Skarżący nie odzwierciedlił złożonymi dokumentami pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej jaka podlega ocenie w procesie przyznawania pomocy. To Skarżący powinien wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku i pomimo informacji zwrotnej z Sądu w postaci wezwania, nie usunął braków. Ponadto starszy referendarz sądowy słusznie zauważył, że zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek w stosunku sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Zatem wypowiedzenie pełnomocnictwa miało skutek z dnia doręczenia pisma potwierdzającego ten fakt, tj. ... lutego 2017 r. W związku z tym skierowanie w dniu ... lutego 2017 r. zarządzenia z ... lutego 2017 r. wzywającego do dodatkowego oświadczenia zostało prawidłowo skierowane do pełnomocnika procesowego. Pismo z dnia ... lutego 2017 r. które nie zostało ujęte w stanie faktycznym postanowienia starszego referendarza sądowego nie można uznać jako zadośćuczynienie wezwaniu sądu. Jak już wcześniej wspomniano, to na wnioskującym ciąży ciężar dowodu i jeżeli do wykazania określonych okoliczności konieczne jest przedstawienie aktualnych zaświadczeń czy też odpisów zeznań podatkowych wraz z tłumaczeniem na język polski, to ubiegający się o pomoc zobowiązany jest przetłumaczone dokumenty przedstawić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji