Sygnatura
V SA/Wa 1527/20
Wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2021 r., V SA/Wa 1527/20 – egzekucja należności pieniężnych
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 5 marca 2021
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2021 r. sprawy ze skargi Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia ... lipca 2020 r. nr ... w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (zwanego dalej: "Dyrektorem Izby") z dnia 20 lipca 2020 r. o numerze 1401-IEE3.711.2.111.2020.2.BKR w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście w Warszawie (zwany dalej: "Naczelnikiem Urzędu") prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr 42/2015 z dnia 13 sierpnia 2015 r., wystawionego przez wierzyciela – Mazowiecką Jednostkę Wdrażania Programów Unijnych (zwaną dalej: "MJWPU" bądź "Skarżącą"). Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r. Naczelnik Urzędu – działając na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; zwanej dalej: "u.p.e.a.") – umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 42/2015. Zawiadomieniem z dnia 28 listopada 2017 r. organ egzekucyjny poinformował MJWPU o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 20.768,82 zł, powstałych w toku umorzonego postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 15 grudnia 2017 r. MJWPU złożyła wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. Naczelnik Urzędu obciążył MJWPU kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 20.768,82 zł. Po rozpatrzeniu zażalenia MJWPU, postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r. Dyrektor Izby utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu z dnia 17 stycznia 2018 r. MJWPU wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienia Dyrektora Izby z dnia 8 marca 2018 r., który wyrokiem z dnia 8 listopada 2018 r. o sygn. akt V SA/Wa 747/18 uchylił to postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne. Sąd nie uznał przy tym za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podzielił w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r. I SA/GI 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r. I SA/Op 33/18. Zdaniem Sądu stanowisko takie jak zajmuje Skarżąca, nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej. Natomiast Sąd podzielił stanowisko MJWPU co do tego, że wydając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów. W związku z tym Sąd zalecił, aby dokonać takiego wyliczenia kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych, jak i opłaty manipulacyjnej, ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków, jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego, mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14. Rozpatrując sprawę ponownie, postanowieniem z dnia 20 lutego 2020 r. o numerze 1435/SEE/711/440513-4/2020/MW, Naczelnik Urzędu obciążył PARP kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 15.279,90 zł. Po rozpatrzeniu zażalenia MJWPU, Dyrektor Izby wydał zaskarżone postanowienie z dnia 20 lipca 2020 r., którym uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu z dnia 20 lutego 2020 r. i orzekając co do istoty – ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr 42/2015 i obciążających wierzyciela w kwocie 13.614,13 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że [...] w Poznaniu dokonał w toku postępowania egzekucyjnego skutecznej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w BNP Paribas Bank Polska S. A. (zawiadomienie nr EA-511 /2569521/15/Z/I z dnia 15 października 2015r.). Powyższe spowodowało konieczność naliczenia kosztów egzekucyjnych, na którą składają się opłata za czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, którą oblicza się w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności, zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., oraz opłata manipulacyjna, zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a., obliczana w wysokości 1 % kwoty egzekwowanych należności. Następnie Naczelnik Urzędu, po przejęciu prowadzenia postępowania egzekucyjnego, dokonał na podstawie zawiadomienia z dnia 19 października 2016 r. nr 1435-EA.511.06.2458757.2016 zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ING Bank Śląski S. A. oraz w dniu 8 listopada 2016 r. spisał z zobowiązanym protokół o jego stanie majątkowym. Powyższe wygenerowało kolejne opłaty za czynności egzekucyjne. Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik Urzędu ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych uwzględnił wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2018 r. o sygn. akt V SA/Wa 747/18, bowiem wskazał, że zasadnym jest odwołanie się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., w którym ustawodawca określił wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. W jego ocenie, zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na egzekucji z nieruchomości, w porównaniu do pozostałych środków egzekucyjnych, jest bardziej skomplikowane i czasochłonne, natomiast w zależności od stopnia skomplikowania czynności ustawodawca określił odmiennie wysokość opłat: 4% za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę, 5% za pobranie pieniędzy i zajęcie innej wierzytelności, 6% za zajęcie ruchomości i 8% za zajęcie nieruchomości. Wobec powyższego oraz mając na uwadze różnice w wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pomiędzy 4% a 8%, to zachowując ustawową proporcję zasadne jest przyjęcie, że skoro opłata procentowa od 8% została ograniczona do 34.200,00 zł, to wypełnieniem standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14 będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla poszczególnego zajęcia np. za zajęcie rachunku bankowego maksymalna opłata będzie wynosiła 21.375 zł, natomiast maksymalna wysokość opłaty manipulacyjnej wg 1% stawki procentowej będzie wynosiła 4.275 zł. dla każdego tytułu wykonawczego. W świetle powyższego, organ egzekucyjny wyliczył, koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 27.318,80zł. Dyrektor Izby, choć zaaprobował przyjętą przez organ I instancji metodologię obliczenia górnej granicy wskazanych kosztów egzekucyjnych, to jednak nie zgodził z dokonanym przez Naczelnika Urzędu wyliczeniem. Wskazał bowiem, że organ nie wziął pod uwagę przepisu art. 64 § 5 u.p.e.a., który stanowił, że jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa oplata, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. Nadto organ egzekucyjny zastosował ww. limit odrębnie dla każdej czynności, pomimo, że w obu przypadkach zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz błędnie przyjął jako datę wszczęcia przedmiotowej egzekucji dzień 20 października 2015 r., zamiast 19 października 2015 r. Następnie organ odwoławczy przedstawił prawidłowe wyliczenie kosztów egzekucyjnych obciążających MJWPU w niniejszej sprawie, na które złożyły się: (1) opłata manipulacyjna w wysokości 4.275, 00zł naliczona na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. (na którą składają się należność główna 416.439,20zł + odsetki za zwłokę na dzień doręczenia do banku BNP Paribas Bank Polska S. A. zawiadomienia o zajęciu tj. 19.10.2015 r. w kwocie 102.529,00zł, co daje łączną kwotę 518.968,20 x 1% - 5.189,70 zł; niemniej biorąc pod uwagę ww. ustalony limit, kwota opłaty manipulacyjnej wynosi 4.275,00zł.); (2) opłata za czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 27.640,00 zł naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. , z uwzględnieniem zapisu art. 64 § 5 u.p.e.a. (na którą składają się należność główna w kwocie 416.439,20 zł, odsetki za zwłokę na dzień doręczenia do banku ING Bank Śląski S. A. zawiadomienia o zajęciu tj. 25.10.2016r. w kwocie 136.482,00 zł, co daje łącznie 552.921,20zł x 5% = 27.646,06 zł; niemniej biorąc pod uwagę ww. ustalony limit, kwota opłaty za czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wynosi 21.375,00 zł.); (3) opłata za czynność spisania na miejscu u zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego w kwocie 3,00 zł, naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 14 u.p.e.a. Następnie Dyrektor Izby wskazał, że biorąc pod uwagę przepis art. 64 § 5 u.p.e.a., do prawidłowego wyliczenia kosztów egzekucyjnych można uwzględnić jedynie opłatę za czynność dokonaną na podstawie zawiadomienia z dnia 19 października 2016 r. nr 1435- EA.511.06.2458757.2016, zaś z uwagi na ustalony limit, łączna kwota opłaty za czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie może przekraczać 21.375,00 zł. Jednocześnie, wobec uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym łącznej kwoty 12.038,87 zł i rozliczenia jej zgodnie z przepisem art. 115 § 1 u.p.e.a., do uregulowania przez MJWPU pozostała kwota 13.614,13 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby z dnia 20 lipca 2020 r. MJWPU wniosła o jego uchylenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, którego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") oraz mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie, tj. art. 64 § 1 pkt 6 w zw. z 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Rozwijając zarzuty Skarżąca podniosła, że zastosowana przez organy metodologia obliczania kosztów egzekucyjnych nie uwzględnia zaleceń wskazanych w uzasadnianiu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2018 r. o sygn. akt V SA/Wa 747/18, jak również wytycznych przedstawionych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt SK 31/14. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując sprawę w ramach powyższych kompetencji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie wypowiadał się już tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 6 listopada 2018 r. o sygn. akt V SA/Wa 747/18, uchylił poprzednio zapadłe w niej postanowienia organów egzekucyjnych. Zatem ponownie orzekając w sprawie organy egzekucyjne były związane ocenę prawną i zaleceniami tego Sądu, z mocy art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Jednocześnie, w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe podkreślenie staje się istotne z tego względu, że w zapadłym uprzednio w niniejszej sprawie wyroku z dnia 6 listopada 2018 r. o sygn. akt V SA/Wa 747/18, WSA za nietrafny uznał pogląd Skarżącej, że naliczenie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję. Sąd poprzednio orzekający przesądził przy tym, że organ egzekucyjny miał prawo obciążyć Skarżącą opłatą egzekucyjną, bowiem użycie w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskakuje na to, że ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności. Oznacza to, że Sąd orzekający ponownie w tej sprawie jest związany tą oceną prawną, pomimo tego, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd ten został zakwestionowany, wobec przyjęcia, że opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych (por. wyroki NSA: z dnia 30 lipca 2020 r. o sygn. akt I GSK 836/20; z dnia 18 listopada 2020 r. o sygn. akt I GSK 899/20; z dnia 3 grudnia 2020 r. o sygn. akt I GSK 929/20; z dnia 10 grudnia 2020 r. o sygn. akt I GSK 1435/20). Mając jednakże na uwadze, że wyrok o sygn. akt V SA/Wa 747/18 nie został przez Skarżącą poddany kontroli instancyjnej, a tym samym stał się prawomocny i związał wszystkie organy oraz sądy (art. 153 p.p.s.a.), Sąd w tym składzie nie mógł dokonać odmiennej oceny prawnej co do przyjętego wcześniej rozumienia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy egzekucyjne nie naruszyły więc przepisu art. 153 p.p.s.a. Przede wszystkim organy zastosowały się do oceny, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował samej możliwości pobierania opłaty egzekucyjnej czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwości obciążania nią wierzyciela – w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego, a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat. Organy egzekucyjne prawidłowo również odczytały stanowisko Sądu poprzednio orzekającego, zgodnie z którym, przepis art. 64 § 6 u.p.e.a. nie utracił mocy obowiązującej na skutek omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i nadal obowiązuje w systemie prawa, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. Spór między stronami sprowadza się w istocie do tego, czy obciążając wierzyciela opłatami egzekucyjnymi, organ winien każdorazowo ustalać ich wysokość biorąc pod uwagę zarówno rzeczywiste koszty postępowania egzekucyjnego, jak i jego efektywność – czego domaga się Skarżąca, czy też winien stosować stawki stosunkowe przewidziane w u.p.e.a., o ile nie przekraczają one górnej granicy, limitującej kwotę określaną procentowo – jak wywodzą to organy egzekucyjne. Rację w tym sporze przyznać należało organom. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela bowiem tezę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2020 r. o sygn. akt II FSK 2950/19, zgodnie z którą, miarkowanie opłat egzekucyjnych w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych także w sytuacji, gdy nie przekraczają kwot maksymalnych, nie ma uzasadnienia prawnego. Punktem wyjścia rozważań nad skutkami, jakie dla obrotu prawnego wywiera wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14, musi być analiza jego treści – zarówno samego rozstrzygnięcia wyrażonego w sentencji, jak i motywów, przedstawionych w uzasadnieniu. Otóż Trybunał orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. ze względu na naruszenie zakazu nadmiernej ingerencji są niezgodne z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał uznał jednak dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) o charakterze ryczałtowym, które uzależnione są tylko od kwoty egzekwowanej należności, a nie od indywidualnej sytuacji zobowiązanego lub nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań, konkludując, że ze swej istoty opłaty te nie wiążą się z ekwiwalentnością świadczenia podmiotu publicznoprawnego, choć powinny zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego. W przypadkach egzekwowania należności o znacznej wartości występuje jednak zerwanie więzi pomiędzy świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością opłat, ponoszonych za wykonanie tych czynności, co powoduje, że nie są one wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu egzekucyjnego za podejmowane czynności. Wadliwość tę eliminuje wyznaczona kwotowo górna granica opłaty, limitująca kwotę określaną procentowo. Wobec uznania przez Trybunał opłat egzekucyjnych za zryczałtowane wynagrodzenie organu egzekucyjnego za podejmowane czynności, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że obowiązek ich uiszczania nie wiąże się z ekwiwalentnością świadczenia podmiotu publicznoprawnego, a jedynie z dążeniem do zapewnienia przynajmniej częściowego finansowania aparatu egzekucyjnego, zaakcentowania wymaga wyrażona przez Trybunał teza o dopuszczalności stosowania stawek stosunkowych, które uzależnione są tylko od wysokości kwoty, podlegającej egzekucji, z zastrzeżeniem konieczności wyznaczenia górnej granicy tych opłat, limitującej kwotę określoną procentowo. Tylko do tego ostatniego elementu odnosi się skutek analizowanego wyroku, który można zakwalifikować do kategorii wyroków zakresowych o charakterze negatoryjnym, a także prawotwórczych (w rozumieniu przyjętym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24.10.2001 r., SK 22/01), gdyż jego istota polega na wskazaniu zaniechania ustawodawczego, polegającego na niepełnym zakresie regulacji. Skoro Trybunał Konstytucyjny zakwestionował tylko brak maksymalnych stawek opłat, a nie ich stosunkowy charakter, nadal prawidłowe jest ich obliczanie w oparciu o kryterium stosunkowe – w określonym procencie do kwoty egzekwowanej należności (wysokości obowiązku pieniężnego), z zastrzeżeniem limitu kwotowego, które opłaty te nie mogą przekroczyć. Celem uniknięcia dowolności w określeniu tego limitu, otwierającej drogę do sporów i subiektywizmu rozstrzygnięć, warto odwołać się do kryterium tyleż obiektywnego, co mającego niepodważalną podstawę normatywną. Tym kryterium jest przewidziana w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. maksymalna kwota opłaty za czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości. Jest to bowiem jedyny przepis stanowiący o wysokości opłat, który wspomniany limit kwotowy przewiduje. Ponieważ opłatę tę także oblicza się stosunkowo jako określony procent kwoty egzekwowanej należności, tym samym spełnia ona wszelkie kryteria konstytucyjności, opisane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stosując zatem uprawnioną i uzasadnioną w tym przypadku zasadę wnioskowania z analogii legis można uregulowanie przyjęte dla określenia wysokości opłaty maksymalnej za zajęcie nieruchomości odpowiednio zastosować do określenia opłat maksymalnych za inne czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej. Zarazem, ponieważ przy egzekucji z nieruchomości opłata maksymalna wynosi wprawdzie 34.200 zł, ale stawka stosunkowa wynosi 8% od kwoty egzekwowanej należności, podczas gdy w przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) stawka stosunkowa wynosi 5%, a w przypadku opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a.) – 1%, zasadne jest odpowiednie skorygowanie wysokości opłat maksymalnych, z uwzględnieniem niższego poziomu stawek procentowych, niż w przypadku zajęcia nieruchomości. Ponieważ podzielenie maksymalnej kwoty opłaty za zajęcie nieruchomości (32.400 zł) przez przewidzianą dla tej czynności egzekucyjnej stawkę procentową w wysokości 8 daje kwotę 4.725 zł, można ją uznać za maksymalną wysokość opłaty manipulacyjnej, która zasadniczo stanowi 1% egzekwowanej należności. W ten sposób z treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. oraz odnoszącego się do niego wyroku Trybunału Konstytucyjnego można wyprowadzić normę, że z tytułu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną w wysokości 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak, niż 1 zł 40 gr i nie więcej, niż 4.275 zł. Wolno wyrazić sugestię, że taki właśnie sposób recepcji wyroku Trybunału Konstytucyjnego najpełniej odpowiada wyrażonej w nim ocenie wymogów konstytucyjnych, które cechować powinny przepisy regulujące wysokość opłat egzekucyjnych. Jasne sprecyzowanie skutków tego wyroku powinno tez prowadzić do czytelności jego recepcji zarówno dla organów egzekucyjnych, jak i zobowiązanych, zapobiegając niejasnościom i dowolnościom interpretacyjnym. Ponieważ ma także mocne zakotwiczenie w konstytucyjnie niepodważonej normie prawnej wyrażonej w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., może być uznany za logiczny, racjonalny i zgodny z zasadami wnioskowania prawniczego (por. także wyroki NSA: z dnia 20 lutego 2019 r. o sygn. akt II FSK 2094/18; z dnia 24 maja 2019 r. o sygn. akt II FSK 407/19 i z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt II FSK 2549/17). Przenosząc powyższe w realia kontrolowanej sprawy zauważyć należy, że obciążająca Skarżącą kwota kosztów egzekucyjnych z tytułu opłaty manipulacyjnej została ograniczona do kwoty 4.275 zł, zatem maksymalnej kwoty opłaty wyliczonej przez odpowiednie zastosowanie analogii z maksymalną wysokością opłaty za zajęcie nieruchomości. Podobnie w odniesieniu do opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego – jej kwota została ograniczona, do maksymalnej górnej granicy w wysokości 21.375,00 zł, obliczonej w opisany wyżej sposób. Prowadzi to do wniosku, że skoro jakiekolwiek miarkowanie tych kosztów w wysokości niższej, niż wskazana, jak chciałaby tego Skarżąca, nie ma prawnego umocowania, to tym samym bezzasadne są podniesione przez nią zarzuty skargi. Wbrew stanowisku MJWPU, określenie maksymalnych kwot opłaty manipulacyjnej i opłaty egzekucyjnej może polegać na odpowiednim zastosowaniu w drodze analogii art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zaprezentowanego stanowiska nie mogło zmienić istniejące w dacie orzekania przez organy egzekucyjne zaniechanie ustawodawcy po orzeczeniu Trybunału, bowiem stwierdzoną lukę prawną uzupełnić musiała praktyka organów stosujących prawo, której legalność podlega kontroli sądu administracyjnego. Podobnie bez wpływu na poprawność wydanych w sprawie postanowień pozostaje okoliczność, że z dniem 20 lutego 2021 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego w związku z nowelizacją przepisów u.p.e.a. na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553 ze zm.). Przyszłe unormowania nie mogły bowiem stanowić podstawy prawnej do orzekania w niniejszej sprawie. W konsekwencji, do czasu wejścia w życie wskazanej nowelizacji, przepisy u.p.e.a. należało stosować w taki sposób, by można było uznać je za konstytucyjne w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Z tych wszystkich względów skarga i podniesione w niej zarzuty nie mogły zostać uwzględnione. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, tak materialnego, jak i procesowego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że w uzasadnieniu do uprzednio zapadłego orzeczenia nie przedstawiono szczegółowej metodologii, jaką organ ponownie rozpatrujący sprawę miałby zastosować do wyliczenia kosztów egzekucyjnych ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków, jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego, zaznaczając jedynie, że należy mieć na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14. Z tego względu Sąd orzekający w tym składzie doszedł do przekonania, że przedstawione wyżej racje pozwalały na przyjęcie, że wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy – w zgodzie ze standardami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego – było określenie górnej granicy opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej, przez co zaskarżone postanowienie realizuje – co do istoty sprawy – wytyczne zawarte w wyroku z dnia 6 listopada 2018 r. o sygn. akt V SA/Wa 747/18 oraz judykacie Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14. Dodać można, że podstawą poprzedniego orzeczenia zapadłego w niniejszej sprawie było niewątpliwie stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny i to przez pryzmat zgodności z jego wskazaniami należało oceniać czy zaskarżone postanowienie zapadło z poszanowaniem art. 153 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 18 września 2020
- Symbol z opisem
- 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
- Hasła tematyczne
- Egzekucyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Andrzej Kania /przewodniczący/ Bożena Zwolenik Konrad Łukaszewicz /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 3 § 1, art. 134, art. 119 pkt 3, art. 151, art. 153 · Dz.U. 2019 poz. 2325
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: V SA/Wa 1771/20 · 5 marca 2021
Wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2021 r., V SA/Wa 1771/20 – egzekucja należności pieniężnych
Sygnatura: V SA/Wa 1248/20 · 5 marca 2021
Wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2021 r., V SA/Wa 1248/20 – egzekucja należności pieniężnych
Sygnatura: V SA/Wa 2851/20 · 5 marca 2021
Wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2021 r., V SA/Wa 2851/20 – egzekucja należności pieniężnych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny