V SA/Wa 1429/14

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) kwietnia 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowych p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych;

Skarżący wystąpił - na urzędowym formularzu PPF - z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż nie posiada majątku, nie prowadzi działalności gospodarczej, zamieszkuje u rodziców, z którymi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego jedynie korzystając z użyczenia mieszkania. Obecnie skarżący jest zatrudniony i uzyskuje z tego tytułu 1750 zł brutto. Ponadto Skarżący wyjaśnił, iż jest obciążony licznymi wymagalnymi zobowiązaniami jeszcze z czasów gdy prowadził działalność gospodarczą. W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wskazał, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, ani majątku ruchomego, w tym samochodu. Jego wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tj. wyżywienie, ubranie i leczenie wynoszą 600 zł. W miejscu obecnego zamieszkania zwraca rodzicom część kosztów utrzymania tj. około 300 zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, iż nie jest w stanie przedłożyć zaświadczenia o kredycie z uwagi na 2 tygodniowy czas oczekiwania. Do oświadczenia skarżący załączył zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach (netto 1328 zł), upomnienia i wezwania do zapłaty, wyciąg z rachunku bankowego (w Credit Agricole). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania, gdzie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Na wstępie należy wskazać, iż dochody Skarżącego z pracy wynoszą netto 1328,65 zł. Wynagrodzenie to, pomimo wskazanych wielu zobowiązań, nie jest obciążone egzekucją. Wydatki Skarżącego na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wynoszą około 900 zł. Odnosząc się do zobowiązań kredytowych z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż rata kredytu wynosi około 400 zł. Wskazać należy, iż koszt ten mógłby zostać uwzględniony i wpłynąć na wysokość dochodów, ale wyłącznie w sytuacji gdy jest on związany z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Ponadto nie mógł ujść uwadze fakt, iż Skarżący posiada również inne rachunki bankowe, których nie wykazał w swoim oświadczeniu. Potwierdza to np. przelew na rachunek bankowy nr 1610 .... z rachunku Skarżącego nr 6619...w kwocie 30 zł tytułem "kasiora". Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Wskazać również należy, iż Skarżący nie wykazał w swoim oświadczeniu by wszystkie wskazane środki finansowe pozostające w jego dyspozycji były pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne) związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny. Do niezbędnych kosztów nie można zaliczyć np. wydatku na rzecz [...] przelew 102,99 zł tytułem "Mordeczko Ty moja". Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.