V SA/Wa 1287/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia (...) maja 2018 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.

Na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z [...].06.2016 r. oraz nr [...] z [...].07.2016 r., wystawionych przez Ośrodek Pomocy Społecznej [...], organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził wobec J.M.P. postępowanie egzekucyjne. Zawiadomieniami z [...].07.2016 r., nr [...] oraz z [...].08.2016 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności (odpowiednio: 1.08.2016 r. i 1.09.2016 r.), a także Zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych (odpowednio: 16.08.2016 r. i 15.09.2016 r.) W piśmie z 20.09.2016 r. Zobowiązana, kwestionując istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...], zwróciła się o jego uchylenie. Pismo to zakwalifikowane zostało jako zarzuty na prowadzoną egzekucję, zgłoszone w trybie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), dalej: u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku. Mając na uwadze zgłoszone zarzuty organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego (postanowienie z [...].10.2016 r., nr [...]). Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z [...].11.2016 r. Prezydent [...] uznał zarzuty za niedopuszczalne. Rozstrzygnięcię zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (postanowienie z [...].02.2016 r., nr [...]). Wobec powyższego organ egzekucyjny postanowieniem z [...].03.2017 r., nr [...] (doreczonym Skarżącej 3.04.2017 r.) uznał za niedopuszczalny zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...]. W dniu [...].05.2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (wyrokiem z 13.02.2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1199/17 - obecnie prawomocnym - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...].05.2017 r., nr [...]). W tej sytuacji organ egzekucyjny, pismem z [...].05.2017 r. (doręczonym 02.06.2017 r.) zawiadomił Skarżącą o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. Skarżąca wniosła skargę na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (pismo z 9.06.2017 r.). Postanowieniem z [...].08.2017 r., nr [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] uznał skargę za bezzasadną. Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...].02.2018 r., nr [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z tytułu zwrotu nadpłaty z zeznania rocznego PIT-37 za 2017 r. i uzyskał kwotę, która w całości zaspokoiła dochodzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych należności. Z uwagi na powyższe, poinformowano Zakład Ubezpieczeń Społecznych o uchyleniu zajęć z [...].07.2016 r., nr [...] oraz z [...].08.2016 r., nr [...] W dniu 30.03.2018 r. Skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., zaskarżając zajęcie wierzytelności dokonane zawiadomieniem nr [...]. i zażądała jej wypłacenia. Powyższa skarga została oddalona postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...].04.2018 r., nr [...], utrzymanym następnie w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z [...] maja 2018 r., nr [...] W zaskarżonym obecnie postanowieniu z [...] maja 2018 r., nr [...] organ opisał przebieg prowadzonego w sprawie postępowania egzekucyjnego, a następnie, po dokonaniu analizy mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie stwierdził nieprawidłowości w podjętych przez organ egzekucyjny czynnościach egzekucyjnych dokonanych w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca zwróciła się o uchylenie postanowienia z [...].05. 2018 r., kwestionując zasadność należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych decyzji. Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wymienionych kryteriów stwierdzić należy, że narusza ono prawo. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...].05.2018 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...].04.2018 r., nr [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Definicję legalną pojęcia czynności egzekucyjnych zawiera art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skoro czynnościami takimi, stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. W judykaturze przyjmuje się, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13). W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 2972/17 i powołane w nim orzecznictwo). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie mogą podlegać tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Reasumując, w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegać mogą wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych, w tym na podstawie art. 80 u.p.e.a. Skarga ta nie może natomiast stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a. Przechodząc zatem do oceny prawidłowości zaskarżonej czynności egzekucyjnej, jaką była egzekucja z innej wierzytelności pieniężnej, tj. środek egzekucyjny wynikający z art. 1a pkt 12 ppkt a u.p.e.a. Sąd nie stwierdza nieprawidłowości w czynności podjętej w tym przedmiocie, ponieważ odbyła się ona według zasad art. 89 u.p.e.a. i następnych. Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (art. 89 § 2 u.p.e.a.). W myśl art. 89 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1. W ocenie Sądu wymogi te zostały w realiach sprawy spełnione. Organ egzekucyjny, prawidłowo dokonał zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Sporządził bowiem zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, zawierające elementy wymienione przez ustawodawcę w art. 67 § 2 u.p.e.a., tj.: oznaczenie Zobowiązanego, Wierzyciela, organu egzekucyjnego i dłużnika zajętej wierzytelności. Ponadto zawiadomienie o zajęciu zawiera prawidłową podstawę prawną, tj. przepis art. 89 § 1 u.p.e.a. oraz prawidłowe oznaczenie numerów tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę zajęcia. W zawiadomieniu zawarte zostało również wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a. Następnie, przesyłka zawierająca zawiadomienie o zajęciu z [...].02.2018 r., nr [...] została doręczona Skarżącej w dniu 26.03.2018 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących braku doręczenia tytułów wykonawczych o nr [...] z [...].06.2016 r. oraz [...] z [...].07.2016 r. wskazać należy, że są one bezpodstawne, bowiem w aktach administracyjnych sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru ww. tytułów wykonawczych, własnoręcznie podpisane przez Skarżącą. Natomiast w odniesieniu do zarzutów kwestionujących zasadność dochodzenia należności objętych tytułami wykonawczymi raz jeszcze wskazać należy, że w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym organ nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W takim postępowaniu ocenia się prawidłowość dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie zasadność prowadzenia danego postępowania egzekucyjnego. Nie ocenia się też prawidłowości aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Ze wskazanych powodów zarzuty formułowane w skardze nie mogły okazać sieskuteczne. Z podanych względów, skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.