V SA/Wa 1194/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Arkadiusz Tomczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 22 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1194/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1194/17.

W. S. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z matką, posiada nieruchomość rolną o pow. 8,29 ha (grunty orne o pow. 7,51 ha oraz grunty leśne o pow. 0,78 ha), dwa budynki (w tym jeden mieszkalny), ciągnik rolniczy oraz bydło (9 sztuk). W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż otrzymuje rentę w wysokości około 600 zł miesięcznie, a także osiąga dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości około 200 zł miesięcznie oraz z tytułu umowy o pracę w wysokości około 1.500 zł miesięcznie, zaś jego matka otrzymuje emeryturę w wysokości około 750 zł miesięcznie. Skarżący przedstawił swoje zobowiązania stałe i miesięczne wydatki, do których zaliczył: energię elektryczną – 150 zł; gaz – 100 zł; kredyt – 293 zł; ubezpieczenia – 170 zł; paliwo – 700 zł; internet – 130 zł; pomoc prawną – 400 zł; opłaty sądowe – 100 zł; środki ochrony roślin – 150 zł; leczenie – 100 zł; wyżywienie i środki higieny – 400-500 zł. Ponadto wskazał, iż jego matka ponosi miesięczny wydatek w wysokości 270 zł na spłatę kredytu. Postanowieniem z 22 września 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, iż sytuacja finansowa Strony oraz posiadany majątek w zestawieniu z koniecznymi i niezbędnymi wydatkami na bieżące utrzymanie nie pozwala na zastosowanie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Strona wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący podniósł, że fakt posiadania majątku trwałego nie uniemożliwia przyznania prawa pomocy. Za nieuprawnione uznał twierdzenie, że w celu poniesienia kosztów postępowania sądowego winien spieniężyć swój majątek. Zaciągnięte pożyczki zostały natomiast przeznaczone na pokrycie kosztów podniesienia jego kwalifikacji zawodowych związanych z pracą w rolnictwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią uszczerbek w utrzymaniu koniecznym Skarżącego i jego rodziny. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Stronę okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sądowego, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W złożonym sprzeciwie Skarżący nie neguje posiadania majątku nieruchomego i ruchomego. Równocześnie nie zgadza się z poglądem referendarza sądowego, że w celu poniesienia kosztów sądowych może zbyć część majątku. Stwierdzić należy, że w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy prawidłowo ustalił, że Skarżący posiada majątek nieruchomy i ruchomy o znacznej wartości, dlatego nie można przyjąć, że znajduje się w stanie ubóstwa. Istotne jest, że posiadany majątek (w skład którego wchodzi również gospodarstwo rolne) nie stanowi jedynego źródła dochodu Strony. Skarżący uzyskuje również dochód z tytułu renty, umowy o pracę, zaś jego matka otrzymuje emeryturę (łączny miesięczny dochód około 3.050 zł netto miesięcznie). Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy powołał orzecznictwo sądowe, w tym postanowienia NSA z dnia 14 lipca 2006 r. sygn. akt II OZ 726/06; z dnia 25 listopada 2013 r. o sygn. akt I OZ 1132/13, w których NSA stwierdził, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu poglądy prezentowane przez NSA znajdują odpowiednie zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Uzyskiwane dochody dwuosobowego gospodarstwa domowego umożliwiają wygospodarowanie kwoty 320 zł na pokrycie wpisu sądowego od skargi bez uszczerbku koniecznego utrzymania rodziny, ale również bez uszczerbku w posiadanym majątku nieruchomym i ruchomym. Ponadto Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądowym przyjął się pogląd, iż przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić wyłącznie wydatki niezbędne do utrzymania. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wymienił miesięczne zobowiązania i stałe wydatki w łącznej wysokości około 2.563 zł dodając, że "pozostała kwota około 400 zł – 500 zł przeznaczana jest na wyżywienie i środki higieny. Złożone wyjaśnienia nie są wiarygodne chociażby z uwagi na dysproporcje pomiędzy zadeklarowanymi wydatkami na ubezpieczenia – 170 zł, paliwo – 700 zł, internet – 130 zł, pomoc prawną – 400 zł, spłatę kredytów Skarżącego i jego matki - około 563 zł, a miesięcznymi zadeklarowanymi wydatkami na żywność i środki higieny dwóch osób. Oceniając wydatki, które dotyczą gospodarstwa rolnego nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż Skarżący otrzymuje płatności do posiadanych nieruchomości rolnych, które co do zasady mają służyć pokryciu nakładów związanych z prowadzoną działalnością rolniczą. Jak wynika z informacji pochodzących z Wykazu beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej udostępnionego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za pośrednictwem strony internetowej http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl, w roku 2015 Skarżący pobrał płatności w łącznej kwocie 14.073,41 zł, zaś w roku 2016 w wysokości 9.874,38 zł. Odnosząc się do wydatków na paliwo w wysokości około 700 zł miesięczne stwierdzić należy, że jeśli paliwo jest zakupione na cele prowadzonej działalności rolnej Stronie przysługuje zwrot wydatku na paliwo w części uwzględnianego w jego cenie podatku akcyzowego. Analiza wydatków jakie ponosi rodzina wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe w wysokości 320 zł, skoro oświadczony miesięczny dochód Skarżącego i jego matki (3.050 zł) przewyższa te wydatki, które można zaliczyć do niezbędnych do utrzymania, jak wydatki na wyżywienie, opłaty związane z mieszkaniem, środkami czystości i leczeniem (łącznie obliczone na kwotę około 1.000 zł). Instytucja prawa pomocy została przewidziana przez ustawodawcę dla osób najuboższych, które nie posiadają majątku ani środków na wydatki związane z podstawowym utrzymaniem. Konieczność spłacania zobowiązań prywatnych nie może przy tym stanowić przeszkody w ponoszeniu kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe Sąd podziela ocenę starszego referendarza sądowego, że okoliczności wskazane przez Stronę dotyczące sytuacji majątkowej, wysokość kosztów sądowych na które na obecnym etapie sprawy składa się wpis sądowy od skargi, wykazany majątek, a także uzyskiwane dochody, uzasadniają stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.