V SA/Wa 1066/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Asesor WSA - Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 rok uchyla zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem skargi J. L. (dalej: "Strona", "Skarżący") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "organ") z [...] grudnia 2020 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] września 2020 r. nr [...], odmawiającą Stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 10 kwietnia 2020 r. do ZUS wpłynął wniosek Strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. na podstawie przepisów ustawy z 3 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), dalej: "ustawa o przeciwdziałaniu COVID-19". Decyzją z [...] września 2020 r. o numerze wskazanym wyżej, ZUS odmówił uwzględnienia ww. wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r. W uzasadnieniu wskazał na regulację zawartą w art. 31zo ust. 2 i 4 oraz w art. 31zq ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 i wyjaśnił, że Strona nie złożyła dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. w przepisanym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r. Strona wystąpiła do ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ZUS decyzją z 3 grudnia 2020 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść przepisów ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 i art. 47 ust. 2a i 2c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, ze zm.); dalej: "u.s.u.s.", oraz stwierdzono, że w związku z niezłożeniem w terminie wszystkich wymaganych dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r., Stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z należności, o które wnioskowała. Organ wskazał, że w toku postępowania ustalono, że w kwietniu 2020 r. Wnioskodawca zatrudniał jednego pracownika, który został zwolniony 30 kwietnia 2020 r. W złożonych deklaracjach była inna podstawa wymiaru składek, deklaracja rozliczeniowa za maj 2020 r. powinna być złożona w ustawowym terminie wyłącznie za Stronę. Od powyższej decyzji pismem z [...] stycznia 2021 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że ZUS dysponował wszystkimi potrzebnymi danymi do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres maj 2020 r. Prawidłowość złożonego wniosku potwierdza, zdaniem Skarżącego fakt, że uzyskał zwolnienie z opłacenia składek za marzec i kwiecień 2020 r. Skarżący przytoczył również korespondencję e-mail prowadzoną z ZUS dotyczącą złożonego wniosku. W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd podkreśla, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji obejmuje oprócz zbadania czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego, także zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Skarga jest zatem zasadna. W rozpoznawanej sprawie, na podstawie art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy K.p.a. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. Strona wystąpiła do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się m.in. do brzmienia art. 31zq ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, organ stwierdził, że Skarżący w ustawowym terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r., a w związku z tym nie ma prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r. Na podstawie art. 31zq ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19: – za marzec, kwiecień i maj 2020 r., (...) płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1); – Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2); – warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. (...) chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3). Na skutek złożenia przez Skarżącego wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W toku tego postępowania organ był zobowiązany, zgodnie z art. 9 K.p.a., do udzielania Skarżącemu wyjaśnień m in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. W skardze Skarżący podnosi, że ZUS dysponował wszystkimi potrzebnymi danymi do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r., a prawidłowość złożonego wniosku potwierdza fakt, że uzyskał zwolnienie z opłacenia składek za marzec i kwiecień 2020 r. Z przytoczonej przez Skarżącego korespondencji e-mail z ZUS dotyczącej złożonego wniosku wynika, iż organ nie zwrócił uwagi Skarżącemu na braki w dokumentacji, a szczególnie – co podkreśla Skarżący – na brak deklaracji rozliczeniowych składanych do 30 czerwca 2020 r. Brak wyjaśnienia z udziałem Strony istotnych dla rozpoznania wniosku okoliczności wskazuje, że organ naruszył obowiązki informacyjne, o których mowa art. 9 K.p.a. Realizacja obowiązków wynikających z tego przepisu prawa polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r. sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. teza pierwsza wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Jak wynika z wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej obowiązane są podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W wyroku z [...] marca 2008 r. sygn. akt I FSK 365/07, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, w którym traktuje się równo interesy podatnika i Skarbu Państwa, a powstałych wątpliwości nie rozstrzyga na niekorzyść podatnika. Zasada ta dotyczy zarówno stosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów procesowych. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni akceptuje i przyjmuje przedstawione poglądy za własne. W rozpatrywanej sprawie ZUS nie wywiązał się z obowiązków informacyjnych, o których mowa w powołanych wyżej przepisach. Ponadto lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I instancji, a także brak pełnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, wskazuje na naruszenie zasad postępowania administracyjnego. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Sąd podkreśla, że naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W tym stanie sprawy Sąd, stwierdzając, że naruszenie wskazanych wyżej zasad postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ, mając na uwadze wskazania Sądu, winien poddać sprawę analizie w ramach zakreślonych wskazanymi przepisami prawa. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.