V SA/Wa 105/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Ł.-S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Ł.-S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej A. Ł.-S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia ... listopada 2016 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w wysokości [...] zł. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małoletnim synem, nie posiada nieruchomości, oszczędności, wartościowych przedmiotów. Źródłem dochodu skarżącej są [...]. Z uwagi, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączone dokumenty były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, skarżąca została wezwana, stosownie do treści przepisu 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych oraz stosownych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy zostały złożone: [...]. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). W art. 252 § 1 p.p.s.a. zostało wskazane, że wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Natomiast jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – art. 255 p.p.s.a. Wobec powyższego, nie ulega wątpliwości, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, że w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zostało przez ustawodawcę użyte sformułowanie "gdy wykaże". W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również w doktrynie określenie to rozumiane jest jako obowiązek wnioskodawcy udowodnienia, przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji określonej w ww. przepisach (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Tak więc, to skarżąca była zobowiązana do przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej tak, aby nie budziła ona wątpliwości oraz wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykonała w pełni wezwania, wystosowanego do niej w trybie art. 255 p.p.s.a. - dotyczącego przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych czy też złożenia dodatkowych oświadczeń. Po pierwsze, skarżąca została zobowiązana do przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wykonując wezwanie skarżąca, co prawda, przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez [...], jednakże z dokonywanych na tym rachunku transakcji wynika, że skarżąca posiada także inny rachunek bankowy o numerze [...], na który przelewa środki pieniężne. Wyciągi z tego drugiego rachunku bankowego nie zostały przedstawione a posiadanie przez skarżącą drugiego rachunku bankowego potwierdza także znajdujący się w aktach sprawy dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, wpłata została dokonana z tego właśnie rachunku (k. 172 akt). Po drugie, skarżąca nie przedstawiła kopii umów kredytów, pożyczek wraz z aktualnym harmonogramem spłat. Natomiast z niepodpisanego oświadczenia wynika, że skarżąca obecnie nie spłaca zaciągniętych kredytów, jednakże powyższe nie zostało potwierdzone żadnym dokumentem przedstawiającym wysokość zadłużenia. Po trzecie, skarżąca była zobowiązana do wyjaśnienia jaki ma tytuł prawny do mieszkania (domu), w którym aktualnie przebywa i przedstawienia dokumentu (umowy najmu) potwierdzającej wysokość podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy kosztów w wysokości 500 zł. Umowa najmu nie została w niniejszej sprawie przedstawiona, wysokość ponoszonych przez skarżącą kosztów związanych z zarówno z wynajęciem mieszkania (ewentualnym zadłużeniem, orzeczona eksmisją) czy też z opłatami za media nie zostały potwierdzone stosownymi dokumentami. Po czwarte, oświadczenie skarżącej [...] w ocenie referendarza sądowego jest niewystarczające. W formularzu wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że posiada [...] - skoro skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości. Powyższe mogłoby zostać wyjaśnione, gdyby skarżąca przedstawiła, do czego była wzywana, np. kopię decyzji właściwego organu podatkowego ustalającą wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2018 r. lub gdyby skarżącą złożyła w tej kwestii wyczerpujące oświadczenie. Podkreślić należy, że dokonując analizy sytuacji finansowej skarżącej jak również oceny możliwości płatniczych referendarz sądowy musi dysponować pełnymi, precyzyjnymi danymi dotyczącymi wysokości źródeł utrzymania, niezbędnych wydatków, wysokości udzielanej skarżącej pomocy. Zaś na podstawie wyciągu z konta bankowego może uzyskać informacje dotyczące zarówno transakcji obciążeniowych, uznaniowych, jak również dotyczące zgromadzonych środków oraz ocenić jakiego obrotu środkami pieniężnymi dokonuje skarżąca, czy nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych, czy nie dysponuje dodatkowym źródłem dochodu (np. z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżąca w lutym 2018 r. dokonała wpłaty własnej na rachunek w wysokości [...] zł). Tego rodzaju dane są istotne w kontekście spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony, na obecnym etapie postępowania wpis od skargi kasacyjnej zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami (Dz. U. z 2003 r, Nr 153, poz.1270) wynosi połowę wpisu od skargi, czyli 540 zł. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała, że wystąpiła ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.