IV SO/Wa 43/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie z wniosku M. R. o wymierzenie grzywny Generalnemu Dyrektorowi Służby Więziennej za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: odmówić przyznania kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2017 r. referendarz sądowy przyznał M. R. (dalej: "wnioskodawcy") prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Pismem z dnia 29 sierpnia 2017 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] poinformowała, że wyznaczyła r. pr. M. M. pełnomocnikiem z urzędu dla wnioskodawcy. W dniu 11 września 2017 r. wyznaczony pełnomocnik z urzędu stawiła się w sądzie w celu zapoznania się z aktami sprawy. W dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym Sąd oddalił wniosek o wymierzenie grzywny Generalnemu Dyrektorowi Służby Więziennej. Pełnomocnik wnioskodawcy w piśmie z dnia 13 września 2017 r. podała, że pismem z dnia 5 września 2017 r, poinformowała M. R. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Wniosła jednocześnie o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa w postępowaniu przed sądem, gdyż nie zostały opłacone ani w całości ani w części. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej ppsa, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który referendarz sądowy rozpoznający przedmiotowy wniosek w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 ppsa nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 ppsa, należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 ppsa, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – www.cbois.nsa.gov.pl). Nie budzi przy tym większych wątpliwości, że w ramach oceny czy pomoc prawna w sprawie została rzeczywiście udzielona mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze wyżej wskazane stanowisko judykatury stwierdzono, że wniosek r. pr. M. M. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że pełnomocnik z urzędu jeden raz stawiła się w sądzie celem zapoznania się z aktami sprawy, oraz złożyła jedno pismo do akt sądowych, będące wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej i przesłała do skarżącego pismo informujące o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc taka polega na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych i opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie tak rozumiana pomoc nie została udzielona. Mając powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji