IV SAB/Wr 805/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi O. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę.

W dniu 7 lipca 2026 r. O. S. (dalej: strona) wniosła skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku strony w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, który wpłynął do organu w dniu 24 lutego 2026 r. Skarga została wniesiona bezpośrednio na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 7 lipca 2026 r., za pośrednictwem profilu informacyjnego organu (ZUS PUE), strona wniosła pismo zatytułowane: "Skarga zaniedbanie w rozpatrywaniu wniosku o świadczenia 800+". W treści pisma skarżąca podnosi, że mimo złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w dniu 24 lutego 2026 r. świadczenie to nie zostało jej wypłacone. Ponadto strona wskazuje, że została przez organ całkowicie zignorowana, gdyż od dnia złożenia przedmiotowego wniosku nie otrzymała od organu żadnej odpowiedzi lub wezwania do uzupełnienia ewentualnych braków wniosku. W związku z powyższym wnosi o jak najszybsze rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Pismem z dnia 14 sierpnia 2026 r. strona wniosła o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Stosownie do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Z kolei zgodnie z art. 37 § 3 k.p.a., ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyczerpanie środków zaskarżenia następuje przez wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie wniesione przez stronę w dniu 7 lipca 2026 r. pismo zatytułowane "Skarga zaniedbanie w rozpatrywaniu wniosku o świadczenia 800+" należało potraktować jako ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy z wniosku strony o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. W treści wskazanego pisma strona wskazuje, że mimo złożenia wniosku o przyznanie świadczenia w dniu 24 lutego 2026 r., organ do dnia wniesienia w/w pisma (tj. ponaglenia) nie przyznał stronie świadczenia, tym samym nie załatwił sprawy pozostając bierny od dnia złożenia wniosku. Ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy z wniosku strony o przyznanie świadczenia wychowawczego zostało zatem wniesione równocześnie ze skargą do sądu. Takie wniesienie ponaglenia, tj. razem ze skargą na bezczynność, nie może być uznane za prawidłowe wyczerpanie trybu zaskarżenia. Ponaglenie służy bowiem zasygnalizowaniu organowi niezadowolenia strony postępowania z czasu trwania postępowania, a organ powinien mieć realną możliwość reakcji na ten środek. Wniesienie ponaglenia wraz ze skargą odbiera tą możliwość (por. postanowienia NSA z 18 czerwca 2015 r., I OSK 1579/15; z 13 lipca 2026 r., I OSK 3044/15; z 20 stycznia 2022 r., II OSK 2772/1). Z art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że ponaglenie powinno poprzedzać wniesienie skargi, zatem wniesienie ponaglenia razem ze skargą nie spełnia tego wymogu. Powyższa wykładnia znajduje potwierdzenie w uchwale NSA z 27 czerwca 2016 r., sygn. akt I FPS 1/16, w której wykluczono możliwość równoczesnego wniesienia skargi i wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale, która zachowuje aktualność w rozpatrywanym zakresie, wskazano, że przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, skargę można wnieść najwcześniej następnego dnia, po dniu wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie czekając na doręczenie odpowiedzi organu na to wezwanie. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona bez uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia oraz z naruszeniem regulacji art. 53 § 2b p.p.s.a. Sąd zwraca uwagę, że wprawdzie pismem z dnia 14 sierpnia 2026 r. strona złożyła wniosek o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Jednakże rozpoznanie tego wniosku byłoby możliwe w sytuacji, w której skarga zostałaby wniesiona skutecznie, tj. nie byłaby dotknięta żadnymi brakami. W przypadku natomiast, gdy skarga nie została skutecznie złożona, postępowanie sądowe nie może się toczyć w ogóle, a zatem nie może zostać również umorzone (por. postanowienia NSA z: 16 stycznia 2014 r., II OSK 3150/13; 20 stycznia 2011 r., II OSK 2453/10; 27 czerwca 2008 r., II OSK 923/08 i 3 stycznia 2008 r., I OSK 1829/07). Powyższe okoliczności obligowały do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.