IV SAB/Wr 80/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. w W. na bezczynność Powiatowego Zespołu Szpitali w Oleśnicy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 17 lutego 2025 r. oddala skargę w całości.

Wnioskiem z 17 II 2025 r. Fundacja "[...]" z siedzibą w W. (dalej "skarżąca"), nawiązując do wcześniejszej korespondencji oraz informacji otrzymanych dotychczas od Powiatowego Zespołu Szpitali w Oleśnicy (dalej jako "PZSz"), zwróciła się do PZSz z następującymi pytaniami: "1. Dlaczego ten zabieg (aborcja próżniowa) nie jest wyraportowany w odpowiedzi na to jakie procedury stosowano w 2024 r. w szpitalu? 2. Ile w roku 2024 r. było wykonanych aborcji metodą próżniową? 3. Czy oprócz podania preparatu w celu zakończenia ciąży wcześniej stosowano chlorek potasu, aby nie doszło do urodzenia żywego dziecka? A jeśli tak to ile było takich przypadków w 2024 r.? 4. Czy istniały przypadki stosowania chlorku potasu dosercowo u poczętego dziecka w 2024 r.?" Pismem z 31 III 2025 r. PZSz poinformował skarżącą, że przedmiot zapytania z punktu 1 nie stanowi informacji publicznej, bowiem prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji, nie zaś żądania ustosunkowania się przez organ do danej kwestii, czy podania motywów działania. Jednocześnie PZSz wezwał skarżącą do wykazania w terminie 14 dni, że udostępnienie informacji żądanych w punktach 2, 3 i 4 wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, z uwagi na przetworzony charakter tych informacji. Skarżąca, pismem z 14 IV 2025 r., wyjaśniła, że nie zgadza się ze stanowiskiem PZSz, jakoby informacje żądane w pkt. 2, 3 i 4 wniosku miały charakter przetworzony. Zaznaczyła jednak, że w jej przypadku występuje szczególnie istotny interes w uzyskaniu także informacji przetworzonych, bowiem prowadzi rozległe badania i prezentuje statystyki dotyczące zabiegów przerywania ciąży w Polsce, skutków aborcji oraz działa w szeroko pojętej ochronie dzieci nienarodzonych. Skarżąca istnieje w polskiej przestrzeni medialnej od wielu lat, składa w sejmie obywatelskie projekty ustaw, pod którymi podpisują się setki tysięcy osób. Te właśnie działania dotyczą aborcji oraz ochrony dzieci nienarodzonych. Skarżąca działa w interesie społecznym, w zgodzie z Konstytucją RP oraz respektując prawo. Z tych właśnie względów oraz mając na uwadze fakt, że skarżąca prezentuje poglądy milionów Polaków zasadnym jest udzielenie jej żądanych informacji przyjmując nawet założenie, że stanowią one informacje przetworzone. PZSz decyzją z 8 V 2025 r. (nr PZS.O.VII/00344/2025) odmówił udostępnienia informacji. Wyjaśnił, że skarżąca nie wykazała szczególnie istotnego interesu w uzyskaniu żądanych informacji. Opisany przez skarżącą zasięg odbiorców oraz wskazanie, że kwestie aborcji są społecznie istotne nie może zostać utożsamiony ze szczególnym interesem publicznym. Informacja żądana przez skarżącą nie jest informacją o ogólnej ilości przeprowadzanych procedur przerwania ciąży, a szczegółowymi pytaniami o przebieg poszczególnych procedur medycznych dotyczących konkretnych pacjentów. W ocenie PZSz nawet jeśli skarżąca wykazałaby szczególnie istotny interes społeczny to przedmiotowe informacje i tak nie mogłyby zostać udzielone, bowiem wymagają one wyselekcjonowania ich z dokumentacji medycznych konkretnych pacjentów, która objęta jest tajemnicą prawnie chronioną, zatem nie mogą zostać udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl art. 4c ustawy z 7 I 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. z 2022 r., poz. 1575, ze zm.), osoby wykonujące czynności wynikające z ustawy są obowiązane do zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym powzięły wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności, stosownie do odrębnych przepisów. Jest to przepis dodatkowy i niezależny od tajemnicy lekarskiej czy praw pacjenta, co skutkuje wykluczeniem informacji dotyczącej wykonywania przez konkretnych lekarzy zabiegów przerywania ciąży z zakresu informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpatrzeniu skargi wywiedzionej przez skarżącą, wyrokiem z 22 X 2025 r. (sygn. akt IV SA/Wr 320/25) uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że PZSz odmówił udzielenia żądanych przez skarżącą informacji uznając, że nie wykazała ona szczególnie istotnego interesu publicznego dla uzyskania informacji przetworzonej oraz równocześnie wykluczył żądane informacje z zakresu informacji publicznej. Tymczasem przepis art. 16 ustawie z 6 IX 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, ze zm.), dalej: "UoDIP", nie przewiduje możliwości równoczesnego uznania, że żądana informacja jest informacją publiczną i że nie mieści się w zakresie informacji publicznej, ponieważ jest to sprzeczność. Dlatego też zaskarżona decyzja jest wadliwa i konieczne było jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wyrok powyższy uprawomocnił się z dniem 23 XII 2025 r. (okoliczność znana z urzędu). PZSz, pismem z 22 XII 2025 r., udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej wyjaśniając, że nie dotyczy on informacji publicznej. Przepisy UoDIP nie obejmują żądań zmierzających do uzyskania wyjaśnień, ocen, motywów działania ani interpretacji określonego sposobu postępowania podmiotu zobowiązanego. Co do żądanych informacji odnoszących się do technik wykonania zabiegów, to obowiązujący system sprawozdawczo - rozliczeniowy nie przewiduje raportowania świadczeń zdrowotnych według szczegółowych technik wykonania zabiegów medycznych. W szczególności nie funkcjonuje odrębna kategoria raportowa pozwalająca na wykazanie liczby świadczeń według kryterium tzw. metody próżniowej rozumianej jako określona technika wykonania zabiegu. Świadczenia zdrowotne są raportowane zgodnie z obowiązującymi klasyfikacjami ICD-10 oraz ICD-9, które nie przewidują wyodrębnienia świadczeń według kryterium tzw. metody próżniowej jako samodzielnej kategorii raportowej. W konsekwencji podmiot leczniczy nie prowadzi i nie jest zobowiązany do prowadzenia zbiorczych zestawień statystycznych pozwalających na ustalenie liczby świadczeń wykonanych według takiego kryterium. Informacje dotyczące techniki wykonania zabiegu, o ile mają znaczenie kliniczne, mogą być odnotowywane wyłącznie w indywidualnej dokumentacji medycznej pacjentki, prowadzonej na podstawie przepisów szczególnych, i nie są agregowane w formie danych zbiorczych pozostających w dyspozycji szpitala jako informacje o charakterze organizacyjnym lub instytucjonalnym. Informacje odnoszące się do przebiegu indywidualnych świadczeń zdrowotnych, zastosowanych metod postępowania medycznego oraz decyzji klinicznych pozostają w sferze realizacji indywidualnych świadczeń zdrowotnych wobec pacjentów i odnoszą się do relacji pacjent-personel medyczny. Informacje te nie dotyczą organizacji ani funkcjonowania szpitala jako instytucji publicznej. Dodatkowo podlegają one szczególnemu reżimowi ochrony wynikającemu z przepisów regulujących tajemnicę medyczną oraz ochronę danych osobowych, co potwierdza, że ustawodawca nie traktuje ich jako elementu sfery publicznej podlegającej udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dodatkowo PZSz zauważył, że ustawodawca w przepisach szczególnych wprowadził odrębny i wzmocniony reżim ochrony informacji związanych z wykonywaniem czynności określonych w ustawie z dnia 7 I 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Okoliczność ta potwierdza, że informacje w tym zakresie nie są traktowane jako element sfery publicznej podlegającej kontroli w trybie UoDIP, lecz jako informacje pozostające poza jej zakresem przedmiotowym. Żądane przez skarżącą informacje nie odnoszą się do organizacji, zasad funkcjonowania ani sposobu realizacji zadań publicznych przez szpital w ujęciu instytucjonalnym, lecz dotyczą sfery świadczeń zdrowotnych realizowanych wobec pacjentów. W konsekwencji nie mieszczą się one w pojęciu "sprawy publicznej" i nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skargą z 7 I 2026 r., skarżąca zakwestionowała bezczynność PZSz w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 17 II 2025 r. Zażądano przy tym: stwierdzenia bezczynności, zobowiązania PZSz do udostępnienia żądanych informacji w terminie do 14 dni, zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł oraz zasądzenia kosztów postępowania. Podniesiono, że PZSz nie przekazał żądanych we wniosku informacji, pomimo upływu terminu wyznaczonego do ich udostępnienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem PZSz zaprezentowanym w piśmie z 22 XII 2025 r., bowiem wszystkie informacje żądane we wniosku mają charakter informacji publicznych. Skarżąca bowiem nie domaga się wglądu w dokumentację medyczną poszczególnych pacjentów a informacji o charakterze statystycznym i faktograficznym. Społeczeństwo zaś ma prawo do kontroli jakie standardy i metody medyczne są realizowane w publicznych placówkach ochrony zdrowia. Jednocześnie w skardze powołano orzecznictwo sądów administracyjnych z zaznaczeniem że informacje statystyczne dotyczące zabiegów aborcji stanowią informację publiczną podlegająca udostępnieniu na zasadach ogólnych. W odpowiedzi na skargę PZSz podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zakresem sądowej kontroli objęte jest zatem także postępowanie organu w zakresie realizacji prawa dostępu do informacji, w tym informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 IX 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej: "UoDIP", każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Stosownie do art. 2 ust. 1 UoDIP, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. W myśl zaś art. 13 ust. 1 UoDIP, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność PZSz w zakresie udostępnienia informacji dotyczących metod terminacji ciąży stosowanych w PZSz (metody próżniowej oraz stosowania chlorku potasu). PZSz, będąc samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej utworzonym przez powiat oleśnicki, należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 4 UoDIP, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Sporny w sprawie jest charakter żądanych przez skarżącą informacji. Z uwagi na bardzo ogólną formułę definicji "informacji publicznej" zawartej w art. 1 ust. 1 UoDIP, pojęcie to niejednokrotnie wymaga doprecyzowania przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy. Dotyczy to w takim samym stopniu pojęcia "informacji" jak i jej "publicznego" charakteru. Co do pojęcia "informacji" to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie zwraca się uwagę, że przedmiotem wniosku o informację publiczną mogą być wyłącznie fakty, dane i dokumenty pozostające w posiadaniu organu (podobnie NSA w motywach wyroku z 23 VII 2025 r., III OSK 153/25 – publ. CBOSA). Nie można zatem w trybie dostępu do informacji publicznej domagać się od organu opinii, stanowiska, oceny czy wyjaśnień odnośnie do różnych kwestii przedstawionych we wniosku o udzielenie informacji, chyba że taka opinia, stanowisko, ocena lub wyjaśnienia zostały przez organ już wcześniej sformułowane i utrwalone w formie dokumentu. W świetle powyższego należy zgodzić się ze stanowiskiem PZSz, że żądanie sformułowane w pkt. 1 wniosku nie stanowi informacji publicznej, bowiem nie dotyczy w istocie udzielenia informacji. Skarżąca oczekuje bowiem udzielenia jej przez PZSz wyjaśnień, dlaczego aborcja próżniowa nie jest uwzględniana przy raportowaniu przez PZSz wykonanych świadczeń. Tak sformułowane żądanie wykracza poza zakres obowiązków organu wynikających z przepisu UoDIP. Udostępnienie informacji publicznej to przekazywanie danych i dokumentów będących w posiadaniu organu (czynność faktyczna), a nie formułowanie stanowisk, opinii czy wyjaśnień (czynność intelektualna). Co do żądań zawartych w pkt. 2-4 wniosku, tj. podania ilości wykonanych w 2024 r. zabiegów terminacji ciąży przy zastosowaniu metody próżniowej oraz przy zastosowaniu zastrzyków z chlorku potasu (w tym podanych dosercowo), to ocena takiego żądania wymaga wyjaśnienia znaczenia "sprawy publicznej", jako przedmiotu publicznego prawa podmiotowego do informacji. Rekonstruując konstytucyjne pojęcie informacji publicznej z art. 61 Konstytucji RP, trzeba posłużyć się łącznie kryterium podmiotowym (informacja dotyczy działalności organów władzy publicznej oraz osób i innych podmiotów pełniących funkcje publiczne) oraz kryterium przedmiotowym (działalność wymienionych podmiotów stanowi przedmiot informacji publicznej tylko w tym zakresie, w jakim wykonują zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem publicznym, tj. Skarbu Państwa lub komunalnym). Takie rozumienie informacji publicznej, a więc informacji o sprawach publicznych, koreluje z zasadniczym celem tej instytucji. Prawo dostępu do informacji publicznej jest konsekwencją zasady ustrojowej, niewyrażonej wprost w przepisach Konstytucji, lecz z niej wywiedzionej - zasady jawności działania organów władzy publicznej (czy też przejrzystości systemu sprawowania władzy). Zasada ta ma ułatwiać realizację społecznej kontroli władzy i zapobiegać jej nadużyciom, przeciwdziałać korupcji urzędników i poprawiać jakość pracy szeroko rozumianej administracji publicznej (władzy publicznej). Powszechny i szeroki dostęp do informacji publicznej stanowi niezbędną przesłankę istnienia społeczeństwa obywatelskiego, a co za tym idzie - urzeczywistnienia demokratycznych zasad funkcjonowania władzy publicznej w polskim państwie prawnym. Dostęp do informacji publicznej jest bowiem, z jednej strony, warunkiem świadomego uczestnictwa obywateli w podejmowaniu rozstrzygnięć władczych, a z drugiej, umożliwia efektywną kontrolę obywatelską działań podejmowanych przez organy władzy publicznej (tak Trybunał Konstytucyjny w motywach wyroku z 18 XII 2018 r., SK 27/14 – publ. OTK-A 2019/5). Z powyższego wynika, że konstytucyjnym celem prawa do informacji publicznej jest zapewnienie instrumentu dla obywatelskiej kontroli wykonywania władzy publicznej oraz gospodarowania środkami publicznymi. Chodzi przy tym nie tylko o kontrolę legalności działań w tym zakresie ale również o weryfikację celowości, gospodarności czy rzetelności postępowania organów władzy oraz innych podmiotów realizujących zadania publiczne i dysponujących środkami publicznymi. Powyższe uwagi mają istotne znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy. Przedmiotem pytań skarżącej z pkt. 2-4 wniosku nie jest bowiem ilość zabiegów terminacji ciąży przeprowadzonych w 2024 r. (takie informacje skarżąca już uzyskała), co mogłoby mieć znaczenie dla określenia skali działalności PZSz w tym zakresie oraz wydatkowanych na ten cel środków publicznych. Pytania dotyczą konkretnych metod usuwania ciąży (metodą próżniową oraz przy zastosowaniu chlorku potasu), a więc zagadnień z dziedziny sztuki medycznej (ars medici). Sąd zwraca uwagę, że zastosowanie określonej metody usunięcia ciąży wynika z przyjętej w konkretnym przypadku procedury medycznej i decyzji lekarskich podjętych w oparciu o przesłanki stricte medyczne, przy jednoczesnej zgodzie pacjenta. Nie ma ona wpływu na wysokość finansowania działalności PZSz ani zakres udzielanych świadczeń. Stąd też metody terminacji ciąży nie są ewidencjonowane ani raportowane, na co słusznie zwraca uwagę PZSz. Informacje w zakresie zastosowanej metody aborcji znajdują się jedynie w dokumentacji medycznej poszczególnych pacjentów, a więc w dokumentach podlegających ochronie, do których dostęp jest ściśle reglamentowany (art. 23 ust. 2 w zw. z art. 26 ustawy z 6 XI 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – Dz.U. z 2024 r., poz. 581). Nie sposób zatem przyjąć, by pozyskiwanie przez skarżącą jakichkolwiek informacji w powyższym zakresie realizowało cel, jakiemu z założenia służy prawo do informacji publicznej, a więc zapewnieniu przejrzystości systemu wykonywania władzy publicznej i gospodarowania środkami publicznymi. Nie można zatem tego rodzaju informacji uznać za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 UoDIP. Co do postulowanej w skardze konieczności przekazania społeczeństwu wiedzy odnośnie do metod stosowanych przy zabiegach terminacji ciąży, to jest okolicznością znaną powszechnie, że obie metody (tj. aborcja próżniowa i zastrzyk z chlorku potasu) są powszechnie stosowane, bowiem są dopuszczalne jako zgodne ze sztuką medyczną. Jakkolwiek Sąd ma świadomość kontrowersji dotyczących tego tematu oraz debaty publicznej z tym związanej, to jednak nie jest to zagadnienie z dziedziny przejrzystości systemu wykonywania władzy publicznej i gospodarowania środkami publicznymi, a tylko takie cele z założenia realizować ma prawo jednostki do informacji publicznej. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że niezależnie od tego, czy żądane we wniosku informacje można kwalifikować jako informację publiczną czy też nie, organ w każdym przypadku zobligowany jest do przeprowadzenia kompleksowej oceny takiego wniosku przy uwzględnieniu obowiązków wynikających z przepisów UoDIP. Nawet gdy żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub też organ nie posiada takiej informacji, organ, do którego skierowano wniosek, winien pisemnie poinformować o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności lub przewlekłości w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (wyrok NSA z 25 IX 2024 r., III OSK 2859/22 – publ. CBOSA). W okolicznościach sprawy PZSz wywiązał z wyżej określonego obowiązku, zasadnie stwierdzając w doręczonym skarżącej piśmie, że informacje żądane we wniosku skarżącej z dnia 24 II 2025 r. nie dotyczą informacji publicznej. Odpowiedź udzielona została przy tym z zachowaniem 14-dniowego terminu, o którym stanowi art. 13 ust. 1 UoDIP, przy czym w okolicznościach sprawy termin ten należy liczyć od daty prawomocności wcześniejszego wyroku wydanego w sprawie. Wyrok tutejszego Sądu z 22 X 2025 r. (sygn. akt IV SA/Wr 320/25), uchylający decyzję PZSz w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej, uprawomocnił się w dniu 23 XII 2025 r. PZSz miał więc czas na rozpatrzenie wniosku do dnia 6 I 2026 r. Udzielając odpowiedzi pismem z dnia 22 XII 2025 r. PZSz nie przekroczył tego terminu. Jednocześnie uwzględniona została przez PZSz ocena prawna wyrażona w wyroku tutejszego Sądu z 22 X 2025 r. (sygn. akt IV SA/Wr 320/25), gdzie zaznaczono m.in., że w przypadku uznania, że informacja nie ma charakteru publicznego w rozumieniu przepisów UoDIP, nie ma podstaw do stosowania formy decyzji administracyjnej. Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ppsa. Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.