IV SAB/Wr 779/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z dnia 22 VI 2026 r. S. K., działając przez pełnomocnika, wniosła skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim (dalej: organ) w rozpoznaniu wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia dla osoby niepełnosprawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Zakres przedmiotowy i podmiotowy dopuszczalności drogi sądowej przed sądami administracyjnymi jest wyznaczony przez pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "ppsa". Sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia (por. postanowienie WSA w Warszawie z 5 XI 2020 r., II SA/Wa 1852/20 – publ. CBOSA). Sądy administracyjne zajmują się jedynie kontrolą działalności administracji publicznej, która to kontrola polega m.in. na orzekaniu w sprawach skarg na decyzje, wskazane postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej lub na bezczynność i przewlekłość tych organów w ww. sprawach. Nie są natomiast powołane do rozpoznawania innych spraw niż sprawy sądowoadministracyjne, w szczególności do rozpoznawania spraw, które należą do właściwości sądów powszechnych. Kwestię ustalenia poziomu potrzeby wsparcia normuje ustawa z dnia 27 VIII 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 884), dalej "ustawa o rehabilitacji". W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności: 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Zgodnie z art. 6b(3) ustawy o rehabilitacji, decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2, dotyczący osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2. Z kolei na mocy art. 6b(5) ust. 5 ustawy o rehabilitacji, od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Co istotne od orzeczenia i decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 6c ust. 8 ustawy o rehabilitacji). Kontrola sądowa w takich sprawach odbywa się więc w trybie przepisów ustawy z dnia 17 XI 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U z 2026 r. poz. 468 ze zm.), dalej "kpc". Stosownie do art. 477(8) § 2 pkt 4a kpc, sprawy o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia należą do właściwości sądów rejonowych. Według art. 477(9) kpc, odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji wydanych przez ten zespół, wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia (§ 1). Organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności niezwłocznie, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, przekazuje je wraz z aktami sprawy do sądu. Organ ten lub zespół, jeżeli uzna odwołanie w całości za słuszne, może zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję lub orzeczenie. W tym przypadku odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu (§ 2). Natomiast jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu (§ 4). Przepis art. 477(9) § 4 kpc wprost stanowi zaś, że w przypadku bezczynności organów, w przypadku niewydania orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia roszczenia, stronie przysługuje środek obrony w postaci odwołania do sądu powszechnego. Jak wskazuje się w doktrynie, regulacja ta stanowi wyjątek od zasady, że dochodzenie przed sądem prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które nie było przedmiotem decyzji organu rentowego, jest niedopuszczalne, a treść decyzji, od której wniesiono odwołanie, wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu (zob. S. Góźdź [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Art. 1–505(39). Tom I, red. O. M. Piaskowska, Gdańsk 2026, art. 477(9)). Należy przy tym również pamiętać, że zgodnie z art. 477(14) § 3 kpc, jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy lub niewydaniem orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji przez ten zespół, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ lub zespół do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcie odpowiada treści orzeczenia określonego w art. 149 ppsa. Jeżeli zatem w tej kategorii spraw ustawodawca przewidział szczególny tryb ochrony prawnej przed sądem powszechnym, tym samym droga sądowoadministracyjna jest niedopuszczalna (zob. np. postanowienie WSA w Poznaniu z 22 VII 2026 r., II SAB/Po 167/26; postanowienie WSA we Wrocławiu z 11 VIII 2026 r., IV SAB/Wr 591/26 – publ. CBOSA) . W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, postanowił jak w sentencji.