IV SAB/Wr 387/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz - Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. M. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: odrzucić skargę.

Przedmiotem skargi Z. M. (dalej: Strona, Skarżąca) jest bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, Prezes ZUS) w przedmiocie rozpatrzenia odwołania Strony z dnia 17 maja 2023 r. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 maja 2023 r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego . Powyższa skarga została złożona w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 11 maja 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku Strony, przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia 4 maja 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wstrzymał wypłatę świadczenia z uwagi na wyjazd Strony do Ukrainy, który został odnotowany w rejestrze Straży Granicznej. Od powyższej decyzji Strona w dniu 17 maja 2023 r. wniosła odwołanie wskazując, że jej wyjazd do Ukrainy był krótszy niż 30 dni. Następnie Strona dwoma pismami z dnia 2 sierpnia 2023 r. wystąpiła o wznowienie wypłaty świadczenia. Decyzją z dnia 6 września 2023 r. wznowiono wypłatę świadczenia wychowawczego. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 7 września 2023 r. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe z uwagi na wznowienie wypłaty świadczenia wychowawczego. Zatem roszczenie Strony zostało zaspokojone. Skarżąca w dniu 12 września 2023 r. za pośrednictwem organu wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Prezesa ZUS w przedmiocie rozpatrzenia odwołania z dnia 17 maja 2023 r. od decyzji z dnia 4 maja 2023 r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego wnosząc o niezwłoczne wydanie decyzji w sprawie odwoławczej. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o: umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wznowienia wypłaty świadczenia wychowawczego, stwierdzenie, że organ nie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Z ostrożności procesowej w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego postępowania wnoszę o stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 329 - dalej jako "p.p.s.a.") skarga podlega odrzuceniu, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jak stanowi przepis art. 58 § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem. Skarga Strony złożona w dniu 12 września 2023 r. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia odwołania Strony z dnia 17 maja 2023 r. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 maja 2023 r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego została złożona po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania przez Prezesa ZUS – po wydaniu przez niego decyzji z dnia 7 września 2023 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. Tym samym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przed rokiem 2020 pojawiała się rozbieżność poglądów co do dopuszczalności skargi na bezczynność oraz przewlekłość organu w postępowaniu w sytuacji, gdy postępowanie to zostało już w chwili wniesienia skargi zakończone, jednakże wątpliwości w tym zakresie zostały rozwiane poprzez podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uchwały z dnia 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt II OPS 5/19 dotyczącej bezczynności, a następnie uchwały z dnia 7 marca 2022 r. o sygn. akt II OPS 1/21 dotyczącej przewlekłości postępowań. Treść obydwu wskazanych uchwał oparta jest na ogólnym spostrzeżeniu, zgodnie z którym wydanie aktu w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualny stan bezczynności (przewlekłości) staje się stanem historycznym, co z kolei oznacza, że skarga wniesiona w czasie, w którym bezczynność (przewlekłość) jest już takim właśnie stanem historycznym, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, jak i w jej uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny wiąże skutek w postaci przeszkody w merytorycznym rozpoznaniu przez sąd administracyjny skargi na bezczynność z samym faktem "wydania decyzji" ("skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane"). Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy od dnia 7 września 2023 r. nie istniał podlegający badaniu stan bezczynności, której dotyczyła skarga, a tym samym nie istniał również przedmiot skargi w rozpatrywanej przez Sąd sprawie. Pogląd wiążący ustanie stanu bezczynności (przewlekłości) z faktem załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności jest poglądem dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w ocenie sądu rozpatrującego tę sprawę, jest poglądem trafnym (zob. np. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., II OSK 3747/18, wyrok NSA z dnia 8 maja 2019 r., I FSK 1401/17, wyrok NSA z dnia 11 lutego 2011 r., I FSK 198/10). W orzecznictwie tym zasadnie podnosi się, że "(...) Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Poza zakresem kontroli Sądu pozostaje prawna poprawność czynności załatwiających żądanie. Oznacza to, że Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. (...)" (wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., I OSK 1295/17). Obowiązek odrzucenia skargi wynika wprost z treści uzasadnienia uchwały OPS 5/19, w której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu ww. uchwały NSA wskazał, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia