IV SAB/Wr 336/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi: A. T. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 30. dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. cvs – s. Gabriel Węgrzyn

Skargą z 19 III 2026 r. A. T. (obywatelka Ukrainy) zarzuciła Wojewodzie Dolnośląskiemu bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Jak wynika ze skargi oraz akt administracyjnych, w dniu 13 II 2024 r. wpłynął do organu wniosek strony skarżącej o udzielenie wskazanego wyżej zezwolenia. W tym samym dniu odebrano od strony odciski linii papilarnych oraz wezwano stronę do przedłożenia określonych dokumentów w terminie 30 dni. Pismem z dnia 27 II 2024 r. organ zwrócił się do właściwych służb o przedstawienie stanowiska w przedmiocie wniosku strony oraz wystąpił o udostępnienie informacji granicznej. Strona wielokrotnie zwracała się do organu z wnioskami o przyspieszenia postępowania, jak również aktualizowała dokumenty. Pismem z 24 V 2025 r. strona wniosła ponaglenie. Mając powyższe okoliczności na względzie w skardze zażądano: stwierdzenia bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 30. dni oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że na mocy art. 100d ustawy z dnia 12 III 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 830 ze zm.) bieg terminów na załatwianie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy został wstrzymany, a legalny pobyt obywateli Ukrainy został przedłużony do dnia 4 III 2027 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, ze zm.) - dalej jako "ppsa", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania w sprawie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – dalej jako "ustawa pomocowa". Jakkolwiek z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy pomocowej wynika, że w okresie do dnia 4 III 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu, to jednak aktualnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego odmawia się jego zastosowania. Wskazuje się, że mając na względzie zakończenie procesu masowego napływu do Polski kolejnych obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską rozpoczętą 24 II 2022 r. (co potwierdzają m.in. dane statystyczne udostępnione przez Urząd do Spraw Cudzoziemców za rok 2023 oraz rok 2024), a także wystarczający okres ponad dwóch lat, w jakim władze publiczne winny dostosować potencjał kadrowy oraz organizacyjny służb migracyjnych celem realizacji zasady szybkości postępowania w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski, uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej na okres po dniu 30 VI 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyrok NSA z 19 V 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, publ. - CBOSA). Innymi słowy, kolejne przedłużenie okresu, w którym ograniczono możliwość kwestionowania bezczynności (przewlekłości) organu nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt i pracę należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 VII 2024 r., wyłączając tym samym stosowanie art. 100d ustawy pomocowej (zob. wyrok NSA z 12 VI 2025 r., II OSK 3096/24; wyrok NSA z 13 VI 2025 r., II OSK 2940/24; wyrok NSA z 5 VIII 2025 r., II OSK 2719/24 – publ. CBOSA). "Bezczynność" postępowania administracyjnego zdefiniowana została w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 VI 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, ze zm.) – dalej jako "kpa". Wynika z niego, że "bezczynność" wystąpi wówczas, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". "Przewlekłość" postępowania administracyjnego została zaś zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 2 kpa. "Przewlekłość" wystąpi wówczas, gdy "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". Zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z 12 XII 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.) decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Stosownie do art. 112a ust. 2a ustawy o cudzoziemcach, powołany wyżej 60-dniowy termin na wydanie zezwolenia biegnie od wystąpienia ostatniego ze zdarzeń w nim wskazanych, tj.: osobiste złożenie wniosku, usunięcia braków formalnych wniosku, przedłożenia żądanych przez organ dokumentów, co w okolicznościach sprawy oznacza, że początek biegu terminu załatwienia sprawy powinien nastąpić w dniu 15 III 2024 r. Mając jednak na względzie zaprezentowane wyżej stanowisko dotyczące stosowania art. 100d ustawy pomocowej, przyjąć należy, że początek biegu terminu przypadał na dzień 1 VII 2024 r., bowiem od tego dnia nie stosuje się już przewidzianego w art. 100d ustawy pomocowej wstrzymania biegu terminów załatwienia sprawy. W okolicznościach sprawy wystąpiły więc zarówno bezczynność i przewlekłość w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Od wskazanego w orzecznictwie momentu rozpoczęcia biegu terminu załatwienia sprawy (tj. od 1 VII 2024 r.) do chwili wniesienia skargi (19 III 2026 r.) minęło ponad 20 miesięcy. Odliczając nawet maksymalny ustawowy termin załatwienia sprawy (2 miesiące) i okres koniecznego 30-dniowego oczekiwania przez organ na stanowisko właściwych służb, stwierdzić należy, że na dzień wniesienia skargi okres bezczynności i przewlekłości w sprawie wynosił co najmniej 17 miesięcy. Jak wynika z art. 149 § 1 ppsa, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przepis art. 149 § 1 pkt 1 ppsa nie określa, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd, określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych w nim działań. W związku z tym należy przyjąć, że sąd dysponuje w tym zakresie swobodą, przy czym powinien kierować się przede wszystkim interesem strony, a jako wytyczne traktować terminy ustawowe do załatwiania spraw w postępowaniu, w którym nastąpiła bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej. Sąd w niniejszej sprawie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie do 30. dni, mając na względzie charakter sprawy, przeprowadzone dotychczas czynności dowodowe oraz czas, jaki już upłynął od dnia złożenia wniosku. Jak wynika z art. 149 § 1a ppsa, stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17 V 2019 r., I OSK 2171/17, publ. CBOSA). W kontrolowanej sprawie bezczynność i przewlekłość nie miały wyżej określonego charakteru. Biorąc pod uwagę znane powszechnie okoliczności dotyczące znacznej ilości spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcom zezwoleń pobytowych opóźnienie rzędu 17. miesięcy nie stanowi kwalifikowanego rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skoro zasadniczą przyczyną długotrwałości postępowania był istotny wzrost liczby wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w ostatnich kilku latach, to przy równoczesnym braku odpowiedniego wzmocnienia obsady kadrowej urzędu oczywiste jest, że są to okoliczności niezależne od poszczególnych pracowników organu upoważnionych do załatwiania spraw. Z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie rażące (wyroki NSA: z 4 I 2023 r., II OSK 1870/22, z 12 III 2025 r., II OSK 2064/24, z 18 XI 2024 r., II OSK 718/24 – publ. CBOSA). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 100 zł (wpis od skargi). Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa